venerdì 25 dicembre 2015

ευχές (.poema..) ευχές


ΦΩΤΟΦΡΑΧΤΗΣ : αφήγημα


ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ανήκει στον περατό κόσμο των πραγμάτων. Μέσα από το νερό καθρεφτίζεται, αποτελεί κάτοπτρο και άρτυμα για την ύπαρξη. H επιθυμία του έρωτα κυλούσε σαν αργός σκοτεινός ποταμός προς την εκβολή του, στο σημείο που συμπίπτει διαρκώς το άτομο με την εικόνα του. Αντιλαμβανόταν τη σύγχυση, αναγνώριζε την απόσταση... Με το κοίταγμα όμως προς το δικό του σχήμα αναρωτήθηκε για την ουσία που περικλείει στο διηνεκές. Το πρόσωπο έγινε ταυτότητα του ανώνυμου εαυτού του, ή μήπως, σκέφτηκε πάλι, ένα ενδεχόμενο πρόσχημα για το κατακλυσμιαίο συμβάν της φύσης. Και είπε: «Ανεξέλεγκτη γένεσις, απαρχή και πράξη…». 

Ανασήκωνε το κεφάλι σε κάθε αφορμή. Κάποια ανάσα κατέφθανε από το βάθος. Τον κύκλωσε, τον ώθησε σε υποχώρηση. Άνοιξε διάπλατα τις κουρτίνες γιατί ο ήλιος, λεγόταν εκεί παλιότερα, έχει θεραπευτικές επιδράσεις στο βλέμμα και εξατμίζει τον φόβο. Προσπάθησε να πιστέψει τα σχήματα. Απλώνονταν χορευτικά σε όλες τις άκρες, αναπηδούσαν στις κυρτές ή κοίλες επιφάνειες. Αφουγκραζόταν ένα άχνισμα, σαν σύντομη μουσική οβερτούρα, διαστελλόμενο και συστελλόμενο, αμυδρό. Αυτή τη φορά δεν θα μετακινούσε τη σκέψη του, χάρη σ’ εκείνη τη σχηματισμένη εντύπωση της προγονικής θέλησης που τον διακατέχει. Το σάλιο του γλυκάθηκε. Στάθηκε όρθιος. Του άρμοζε η πίστη;

«Οι ημέρες του πόθου ας διαρκούν ωσάν της νύχτας η χαρά...». Αυτή την προσευχή των μακαριστών, ανάμεσα σε αναφιλητά θαλασσινά, άκουσε να ’ρχεται από την πομπή στον κλειστό χώρο. Οι σαλπιγκτές ακολουθούσαν ταπεινοί. Τα αρχαία παγόνια εμπρός τους. Οι φιγούρες έπονταν, χτυπούσαν ασθενικά τα χέρια. Η εικόνα ετούτη ως ολότητα, όπως κάθε ανάμνηση, γοητεύει. Η συμφιλίωση ακολουθεί, και η παύση αποκαλυπτική. Χαμήλωσε το βλέμμα του γνωρίζοντας τη μοίρα που εγγράφεται επάνω στις σκιές αλλά και το σθένος, την καταφρόνια, την ιδέα του πολέμου και της δόξας˙πέραν του χρόνου. Ανάμεσα στη θέληση και τον αγώνα, ο ξεφτισμένος τοίχος. Και το κινούμενο σώμα, ανείδωτο.

Για πόσα ανταλλάγματα αξίζει η παρουσία; Διέκρινε στο βάθος της γραμμής μερικά πρώτα σημάδια.Ήλπιζε, απολάμβανε την ελπίδα. Θέλησε την υπέρβαση επειδή τίποτε από τα ανθρώπινα δεν αρκεί. Τι άλλο μπορεί να εκφράσει την ανάγκη γι’ αυτή την παρουσία; Μια αψίδα από λέξεις γνώριμες αλλ' αιφνιδιαστικές, φάνηκαν εμπρός του: η απληστία των χειλιών, η νωχελική αντίδραση της επιδερμίδας, η οσμή της πλησμονής, η εγκράτεια και η συμφιλίωση ανάμεσα στην επιθυμία και την ορμή... Ερχόταν, συνέβαινε πλέον. Αγνώριστη πιο πριν, άστραφτε με διακυμάνσεις, οικεία σαν συνειρμός τώρα. Αφέθηκε στη δύναμη της θέλησης, στην ώθηση μιας κυριαρχίας, μεστής και δοσμένης πια.        

Γνώριζε τις αποχρώσεις του πειρασμού. Δεν σκόπευε ν’ αποδράσει, ούτε θέλησε να δημιουργήσει την παραμικρή αντίθετη μαρτυρία για την καθαρότητά του. Υπήρξε μοναδικός στην αμεριμνησία του κόσμου: αποποιείτο αυτή την ανοχή κι έπασχε από την ανείπωτη αδυναμία να την αναστρέψει. Δεν θα δυσκολευόταν αλλιώς να τον χαρακτηρίσει ο οποιοσδήποτε ‒ ο εαυτός είναι δοκιμασία, τον εαυτό δεν τον αντικρίζει κανείς παρά μόνον το θείον όμμα. Κατάπληκτος, και αφημένος στα προστάγματα αυτά, εμφανίστηκε ενωτικός και η όψη του άλλαξε. Διάτρητος από την επιθυμία, πλήρης στα προηγηθέντα, ετοιμάστηκε. Οι φτερούγες του κινήθηκαν στο πρώτο φύσημα. Ερχόταν αργή η στιγμή της κάθαρσης.

ΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ ΘΑ ΞΕΠΗΔΟΥΣΕ σε λίγο ανάμεσα στα μάτια. Ο κοκκινόχρωος κύκλος θ’ ακολουθούσε τη γνώριμη ταλάντωση ανάμεσα στις σκιές και τις πτυχώσεις του ονείρου. Λογίστηκε την άπνοια, την απόσταση από τα ανθρώπινα. Αναρωτήθηκε για το απότομο σπινθήρισμα που σοβούσε από το Εν και το Παν... Μια ελεγεία του Χαίλντερλιν, φαινόταν ισόποση˙ μια καταβύθιση στη γυναίκα, καίρια. Ω ναι, επιθυμούσε να συμφιλιώσει την ηρεμία με τη φροντίδα. Και τεντώνοντας τους ώμους ευγνώμων χαιρέτισε την ελευθερία της απομάκρυνσης, τους αληθινούς δρόμους που πρόσφοροι τον οδηγούσαν στην ευτυχία. «Οι αναμνήσεις είναι υπεκφυγή, το τίποτε κατακτάται». Κράτησε την ανάσα του όσο άντεξε.

Το γεγονός υπήρξε ή γέγοναι η ύπαρξή του. Το προμήνυε, δεν θα δίσταζε να γεμίσει το κενό με τη μοναχική φωνή του. Στην άλλη όψη θα συνέχιζε ανώνυμος τον βηματισμό προς το κορυφαίο σημείο, στη συνάντηση. Η ανυπαρξία δεν είναι γλώσσα, δεν μιλιέται και δεν μεταδίδεται. Εξ ου η σύγχυση και η κραυγή προς αυτή την κατεύθυνση. Η ηχώ του έφθασε στα πρανή του κενού κι επέστρεψε όπως οι υποσχέσεις από ερωτικά στόματα. Ακούστηκε όμως παιδική, αντανακλαστική, πιο καθάρια από ποτέ, καθορίζοντας τα όρια που θα άντεχαν τα αντικείμενα μεταξύ συγκίνησης και διάνοιας, τους χτύπους από το πέρας της. Οι φράσεις θ’ ακουστούν ελάχιστα στη συνέχεια, υπόψη του.

Αδειανές οι θέσεις. Το λιμπρέτο, ξεθωριασμένο από την τρυφή, τη δέσμευση, τη βελούδινη μορφή. Δεν θα επαιτούσε την εμφάνιση άλλων ηρώων. Ένιωθε τον ίδιο αόρατο πόλεμο να αιωρείται κοντά στο σήμαντρο του χρόνου. Το άρωμα αγγέλων αναδύθηκε. Ο χορός ακινητούσε όταν η πανσέληνη λάμψη της επιβλήθηκε. Γύριζαν τα δαχτυλίδια μαζί με τα πρόσωπα. Ή μήπως εξομοιωνόταν η ευτυχία του τέλους; Τίποτε, τίποτε δεν επιτρεπόταν να ονομαστεί διαφορετικά. Τον έκαιγε η στιγμή, η στιγμή ντυνόταν με τις μάσκες, οι μάσκες δεν έκρυβαν την αλήθεια τους. Ήταν η αυτοδιήγηση του μύθου που γραφόταν από το χέρι του. Ήταν ο καταλύτης για την αποτύπωση του ιδεώδους. Ήταν το πεπερασμένο συμβάν.

Θυμήθηκε την πέτρα του πνιγμένου σ’ ένα ακατοίκητο άστρο. (Τον ποιητή που το  έγραψε και τον ζωγράφο που το ένιωσε). Την εικόνα του προφανούς και την αίγλη της βεβαιωμένης ακινησίας, κάθε τι αφειδώλευτο που στοχάστηκε δίχως να υπολογίζει το ρέον σκοτάδι και τη διαφάνεια της αιωνιότητας. Σ’ αυτό το πυκνό αρχίνισμα της νέας εποχής ‒ποίας άραγε και πώς ονοματισμένης‒ αποφάσισε να μην αντισταθεί. Όλα τα αυθόρμητα προβλέπονται, συνήθως: παρασυρμένος, προχώρησε προς εκείνη την πλευρά αγνοώντας την ταχύτητα του ειδώλου του. Προτού παραδοθεί αφουγκράστηκε την κίνηση. Οι πολλές γραμμένες λέξεις έδειχναν την κατεύθυνση. Η σιγανή παρουσία τους έδινε τον τόνο στο ευχετήριο, μισογραμμένο μα διαρκές.

Είχε την πλήρη επίγνωση της λογικής: η επιθυμία είναι ποιητική πράξη. Αλλ’ εκείνος την προσδιόριζε ανάμεσα στις πολύπτυχες εκπληρώσεις της φαντασίας, στην παράδοξη δόνηση που γεννάει το καλό και το κακό, στα όρια της παραφροσύνης. Η ρευστή φύση των πραγμάτων ενδυναμώνεται από την επιθυμία για κατανόησή τους. Ανεκπλήρωτη ή απελευθερωμένη, είναι καθαρτήρια... Κινήθηκε ευθυτενής απέναντι από τη σκηνή, στ’ όριο του μη φωτός. Προέβαλε η φιγούρα συνειδητή, ανάμεσα στις χρωματικές εκρήξεις. Φαινόταν σταθερή, με την ανάμνηση της προηγούμενης ευτυχισμένης στιγμής, και σιωπηλή, με προμηθεϊκή σύσπαση στα βλέφαρα. Αυτήν προτιμούσε, αυτήν τη μανία προσδοκούσε.

ΕΙΔΕ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ στη νύχτα του ύπνου του. Η θλίψη τον έσπρωχνε πέρα από το φως. Οι δαντελωτές άκρες του προμαχώνα φωτίζονταν από τους αστερισμούς που οι άνθρωποι διακρίνουν συνήθως στον ουράνιο θόλο. Κάθε έπαλξη διέθετε ένα όπλο κι ένα όνειρο. Στην πίσω πλευρά, στην αθέατη, αναδυόταν η οσμή από καπνούς γρήγορους. Εκεί εμφανίζονταν οι μορφές οι αλλότριες, περαστικές, σιωπηλές κι ασθμαίνουσες. Κατάφερνε να μην τρομάξει. Παρατηρούσε τις άπειρες αποχρώσεις του ηθικώς καλού παρά την επικράτηση του μαύρου. Αφαιρούσε κάτι από την ουσία του φόβου για να θαυμάσει την ουτοπία του, την ελπίδα, το αληθές που πραγματώνεται διαρκώς μέσα από το ψέμα. Συνέχισε να δραπετεύει κολυμπώντας μέχρι τέλους...

Είδε ακόμη τη ματαίωση που αντιγράφει τον ουρανό˙ όταν σχισμένος από το φως σκοτεινιάζει λίγο λίγο, σαν να προστάζει, παρόντες κι απόντες, στο καθήκον για την απομάκρυνση από κάθε ψευδή υπόσχεση, σαν να γυρίζει την ημέρα στην προγενέστερη άγνοια αυτού του παιχνιδίσματος. Η ματαίωση, ωστόσο, δυναμώνει αυτόν που τη βιώνει, διακρίνοντας στον ορίζοντα τις μύριες σχισμές του, κι εκείνον που τον φλογίζει, τον ανυπεράσπιστο πιστό, στην επερχόμενη αμαρτία του. Κάθε άλλος υπαινιγμός θα ήταν αδιέξοδος, δίχως προοπτική, γιατί έσφαλλε εν γνώσει του: η ελκτική δύναμη της επιθυμίας οδηγεί σε αδύναμους χειρισμούς το πνεύμα, που προσδοκά όλα όσα αγνοεί και αποτιμά μέτρια τ' αναγνωρίσιμα. 

Η πράξη δεν είναι ατελής κι ούτε απαλλάσσει κανέναν... Με το κακό ή το καλό, αδιάφορη η επιλογή για τον συλλογισμό του, εκείνος προσδοκούσε διαρκώς η επιθυμία του να πραγματωθεί, να συνειδητοποιήσει την υπόστασή του, να ολοκληρωθεί λυτρωτικά. Προτιμούσε τις αμαρτωλές προσδοκίες από τους άγιους θανάτους στο ημίφως κάποιας χαμηλής ζωής ή μιας παρηγορητικής κατάληξης. Γιατί, τιμωρία στη φαντασία δεν θα μπορούσε να υπάρξει, πίστευε. Το αντεστραμμένο τίποτε του κόσμου βλασφημούσε. Την ελευθερία προτιμούσε... Την προσάρμοσε σε όσες ενοχές θα του καταλογίζονταν και την υπερέβη με την απόλαυση των απολαύσεών του.

Καμία αυθαιρεσία επί του Λόγου δεν επέτρεψε. Δεν θ' άντεχε να καταγράψει όσα ο νους του φοβήθηκε. Ομολόγησε σιωπηλά το δημιουργικό μεγαλείο του Σύμπαντος, τη σάρκωση που ονομάζεται Ποίηση. Ακόμη δεν έβρισκε τις λέξεις για να προτείνει -απέναντι σ' αυτό το παιχνίδισμα- το νόημα της αγωνίας. Ήξερε όμως ότι το δικό του θρόισμα είναι η εορτή της ύπαρξης, είναι η εύχαρις αλήθεια που κανένας δεν γνωρίζει εάν δίχως σώμα συνεχίζεται. Ήταν ένας εκλεκτός; Έπραττε απαξιώνοντας; Ενέτασσε τον εαυτό του στους κολασμένους; Όχι. Αναρωτιόταν για την ανιδιοτέλεια, αυτήν την πράξη ειλικρίνειας, φατική ή άφατη μήπως, που θα γεννήσει κάποτε τη νέα σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους.

Και θέλησε να λογιστεί πάλι τη δύναμη του ανθρώπου έναντι της Ιστορίας. Γνώριζε ότι ανήκει στη φύση, ως οντότητα, κι ότι ο χρόνος ελάχιστη σημασία έχει ανάμεσα στις πολλαπλές εσωτερικές διεργασίες της πραγματικότητας που βιώνει. Μια άλλη σκέψη –άγνωστή του, θελκτική‒ φάνηκε να τον καταλαμβάνει. Τα σωθικά συνεχίζουν άχρονα, πέραν της λογικής που καταμετρά τις στιγμές, βρίσκονται σε διαρκή «συνομιλία» με τον εξωτερικό κόσμο. Αλλ’ έως εκεί˙ γιατί ο χρόνος είν’ απαραίτητος για έναν πρώτο προσδιορισμό: ο ίδιος ως άνθρωπος εξακολουθεί διαρκώς. Και μόνον έτσι είναι επαρκής, γιατί μόνον έτσι έχει ζωή στα πνευμόνια, στην καρδιά, στα μάτια… Ύστερα, εκείνη έπαψε. Κι επανήλθε στην πρότερη θέλησή του.
 
       

ΔΙΕΚΡΙΝΕ ΤΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ στα σύντομα καθρεφτίσματα, τη γεύση από μελανθούς στα χείλη προτού διαφύγει τον θάνατο. Ο κελαρυστός ήχος του νερού χρησίμευε ως υπενθύμιση στην αγωνία της στιγμής εκείνης. Όφειλε να αντιταχθεί, να γλιτώσει από τη διαφάνεια των λέξεων που έτρεμαν, να αρθρώσει το διφορούμενο νόημα των σχημάτων. Η κατάφαση και η άρνηση έχουν κοινούς δεσμούς απέναντι στο μηδέν; Και πώς θα υπερβεί το Είναι τον κόσμο; Πότε θα καταφέρει η καθαρότητα να επιβληθεί στο ένστικτο της μίμησης; Ποιος ο ικανός να πρωτοστατήσει στη μεταφορά της κοινής ύλης στην επικράτεια του βιώσιμου πόθου; Πράγματι, δεν είναι τυχαία η ελλειπτική κίνηση της σφαίρας μέσα στον κύκλο των γενομένων.      

Κάπου εκεί. Δίχως απουσίες, άσχημα πρόσωπα, ευθείες γραμμές. Εκεί που η τρέλα ισορροπεί και κατανοεί την απώθηση. Σ’ αυτόν τον ορίζοντα δεν θα υπάρξουν χάρτες, μήτε Ανατολή και φως λυτρωτικό από τα δυτικά... Η επιμονή να κρατάει το μολύβι ωσάν θηλιά αποτελούσε σύμβολο ενός προσωπικού, ενδόμυχου θεού: του συγγραφέα του ικανού να διαρρήξει τον χρόνο, ν’ αναιρέσει τη δύναμη του νοήματος, διότι γνώριζε ότι δεν επαρκούσε η μία άλλη ιδέα για το ένα Εγώ. Δεν θα κριθεί εμπαθής. Τα θρύμματα της πραγματικότητας τού μάτωσαν το δέρμα. Αυτή τη φορά έκρινε το μελλοντικό κείμενο ανεκπλήρωτο, βεβαιωμένο ως άρρητο, διάφανη λεκτική επιφάνεια που εγγυάται τα μυστικά του.

Γυμνός, δίχως το σώμα. Το κρύσταλλο, ανεπαρκές για την εύπλαστη αλήθεια ‒ όμως αποκτούσε σχήμα. Στην παρωδία η γνώριμη φύση. Και χάρη σ’ αυτούς τους σπόρους που κάποτε καρπίζουν, αντιλήφθηκε τα αντικείμενα πως έχουν αφή κι ο οφθαλμός αθανασία. Δικό του δημιούργημα η σάρκινη εντύπωση. Με αγωνία για το άγνωστο, αντέταξε τη νόηση, την κραταιή ενέργεια˙ για να θαυμάζει ακατάπαυστα τις αισθήσεις και τη λογική. Ένα ερείπιο με τη λάμψη της νιότης τον έλκυσε προς τον ορίζοντα. Αναταράχθηκε. Ο κύκλος άρχισε ν’ αλλάζει στη μορφή, στη βαρύτητα και στα σχήματα. Η δύναμή του ξεχυνόταν. Αδιάβλητος και αμετάβλητος, ευάρεστος και ευάλωτος...

Στοχάστηκε την υπόσταση του χρόνου. Η μοίρα του έρωτα, αξεδιάλυτη με τη μετρήσιμη, ρητή διάσταση του τώρα, ζητείται επίμονα, ικετευτικά, υπερήφανα είτε σιωπηλά. Είχε λησμονήσει τη δυνατότητα των φαινομένων: η ώρα δεν νιώθεται αλλά το βίωμα προαισθάνεται. Στους ορίζοντες απλωνόταν η θολότητα της παρηγορίας με τις φωνασκίες άπειρων παιδικών βεβαιοτήτων όπως στους θρύλους για τη φύση. Τα σώματα ταλαντεύονταν σαν να επρόκειτο να εξαϋλωθούν. Η φωτιά τρεφόταν από τη φωτιά τους, απαιτούσε με βούληση το σύνολό τους. Σ’ αυτή την αλλόκοτη ευτυχία, εμβρόντητος, ατένιζε τη δοκιμασία και την άκουγε πιο κοντινή και φοβερή. 

Τα σώματα κινούνται σε τεθλασμένες γραμμές, ακανόνιστα και μετέωρα σαν εμβρυακές απορίες. Οι αποχρώσεις γύρω τους αλλάζουν διαρκώς. Η έκρηξη αναμένεται: η διάχυση από τις ροδαλές σκιές, μια συντέλεια. Είχε την εντύπωση ονείρου. Τα παράταιρα αντικείμενα μετουσιώθηκαν σε ιερά όργανα. Πρόσεξε την κίνηση της σκιάς του. Εισήλθε στο θνητό σύμπαν, το εμπλούτισε και το περιχαράκωσε. Τότε αντιλήφθηκε τη δύναμη του λόγου: ήταν το σύμβολο που αναζητούσε. Άρχισε να τονίζει λέξεις όπως έχνη, εγγυμασία, έριτα, ενήδονη, εβίσκη, εύχειλη, εσωχειρί, ειδέα, να τις προφέρει ψιθυριστά ωσότου απεικονιστούν, να τις σμιλεύσει στο μαύρο φόντο το κυκλωτικό. Διαρκώς, ακαταπαύστως. 

ΣΤΗΝ ΑΚΡΑΙΑ ΑΠΟΛΗΞΗ αυτών των λογισμών κοντοστάθηκε. Ο δροσερός κουρνιαχτός στο πρόσωπο νότισε την ανάμνηση της ανθρώπινης ευτυχίας, που προηγουμένως λησμονούσε. Ζωντάνευσε, ρίγησε στα σωθικά η προσμονή. Μ' έναν πρώτο αναστεναγμό έσπρωξε τη μακρόβια δυσπιστία, που φωλιάζοντας στο στέρνο και στα πόδια εμπόδιζε τον βηματισμό του. Στην αφετηρία, η σκιώδης λεπτή γραμμή. Στον τερματισμό, η απογυμνωμένη άβυσσος της θέλησης. Στις αντενεργές δυνάμεις του κόσμου στρέφεται ενάντια το εγώ. Και τ' ωφέλιμο φανέρωμα της ζωής επισκιάζει τ' αφανέρωτα. Ύψωσε το κεφάλι αποζητώντας την ήρεμη, μετρήσιμη απόσταση από το σημείο...   

Με συνείδηση ανοιχτή, ήσυχη και καθόλου δόλια, επίστευσε πάλι. Χωρίς αλήθεια δεν θα ζούσε πάλι τις απέριττες λέξεις, τις απορίες και τις άλλες κινήσεις που κεντρίζουν το πνεύμα και μετατρέπουν το ανθρώπινο κορμί σε φωτερό αντικείμενο. Ανάλαφρος, προσηλωμένος στο πραγματικό, προσπάθησε να ερμηνεύσει τους παλιούς πόνους και να σπουδάσει εκ νέου τη χαρωπή αιωνιότητα. Είναι διαβολική, ψεύτικη ή άραγε μια μεγάλη σοβαρότητα που κρύβεται στην ανδρική φύση του; Εξέπνεε η παροδικότητα, αφυπνιζόταν ο ίδιος, το αίνιγμα θα λυνόταν είτε θα 'χανε τον εαυτό του στον μετρημένο χρόνο της αναπνοής. Της εμπιστεύτηκε την αξία αυτής της ενέργειας, της εμφύσησε τη δύναμη, τη συνεπήρε στο απερίγραπτο.

Θαυμάσια μυθολογία, ευρύτερη της φαντασίας μου..., λογίστηκε. Την αρμονία επιζητούσε. Κάθε ορμή είναι σπουδή για την ύπαρξη όπως και η σκέψη που ακούραστη δημιουργεί ζωή. Στον αγώνα του αίματος δεν επιτρέπεται η αστάθεια: ο έρωτας και ο θάνατος απαιτούν την τόλμη, τη δόξα. Βλέποντας το κενό, άλαλος, προτίμησε να κινηθεί προς το βάθος, εκεί που αναβλύζει η γνήσια προσπάθεια, ο αγώνας της διαύγειας, ο διάπυρος λόγος της παρουσίας του σ' αυτό το σκηνικό. Το πάθος του ήταν αρρώστια ή ευλογία, δεν γνώριζε διότι δεν ήταν θεός. Προσδοκούσε τις αιώνιες μορφές, τη συνδρομή τους, για ν' ανταποκριθεί στην ανομία του χρόνου. 

Παραμιλούσε για την αξία της ελευθερίας, τον έμπρακτο στοχασμό που θα στρεβλώνει την ανήθικη πρακτική, την ισχυρή πεποίθηση ενός πάγκοινου υπερεγώ  εννοούσε την αγωνία για την έκβαση αυτής της συνθήκης: θα έβγαινε πάλι στην επιφάνεια αλώβητος και εναργής, θα τολμούσε να διαβεί τους θαλάμους της δοκιμασίας προς την ολότητά του, είτε, καταδικαστικά, θα συνέχιζε έμπειρος της μοναχικής ήττας του σ' αυτό το πέραν. Παραμιλούσε ακινητώντας... Ήθελε υπόκωφη την περιβάλλουσα σιωπή. Το παιχνίδι της συνθηκολόγησης τον προσήλωσε, πιο αυστηρά, στη ίαση από την ασθένεια του θανάτου. Ήθελε να διαπεράσει το κρύσταλλο της λύτρωσής του, να καθρεφτιστεί στην επιφάνειά του.

Μηχανεύτηκε ιδέες, καινοτόμες φράσεις, τρόπους για την αισιοδοξία. Ο αγώνας δεν ήταν μάταιος. Κατέβαλλε προσπάθειες, εμπνεόταν από την ημέρεια πραγματικότητα. Ήθελε το δράμα των λέξεων ν' αποτελέσει πεδίο προσώπων: ο έρωτας και το μίσος να διαπερνούν το περίγραμμά τους, η πλησμονή και η απαντοχή να επιχρωματίζουν τις καμπυλωτές απολήξεις τους. Όταν όλα θα έχουν συντελεστεί, όταν εκείνος θα έχει εμπεδώσει το θέατρο της ζωής του στην αυλαία, δεν θα χρειάζεται το σώμα, δεν θ' απαξιώνεται η σιωπή σαν τώρα, κανένας αυτοματισμός ή όποια επιστροφή στα ίδια δεν θα τραυματίζει τη φλόγα της θέλησής του. Θυμήθηκε αυτά που αγνοούσε και θαύμασε τα απροσδόκητα...   

EΚΛΙΝΕ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ που ερχόταν το φως. Μονάχα μερικές νότες δικαίωναν τη σιωπή στον χώρο. Όλα τα μάτια είχαν συγκεντρωθεί σ’ εκείνο το μηδενικό σημείο που άγνωρο κυματίζει στη ζωή και ζητάει την αποτύπωση σε λέξεις. Παράξενη πραγματικότητα, αναρωτήθηκε φωναχτά. Οι μαύρες γραμμές άρχισαν να τετραγωνίζονται και να κλειδώνουν σε μικρά μεταλλικά πλαίσια το όλον του. Εκλιπαρούσε το φως να διαπεράσει την ύλη, να τον γλιτώσει. Ένιωθε δίψα και αναζητούσε την αφή. Σαν από θαύμα συνέβη το ανείπωτο: ελευθερώθηκε σχίζοντας τα πλέγματα, πάσχισε και κατανίκησε τον προσωπιδοφόρο δισταγμό. Αγαπούσε...

giovedì 24 dicembre 2015

Προσωπικό φωτογραφικό ιστολόγιο


Το ιστολόγιο για τη φωτογραφία λειτουργεί εδώ


Δημήτρης Καπετανάκης (μεταγραφή στα ελληνικά)



Τα νησιά της Ελλάδας

Ο ήλιος δεν μας αγαπά,
ούτ' η θάλασσα η διαβρωτική ‒
Κι όμως, τη στεγνή σάρκα μας μαζί θα κάψουν
μ' αληθινή οικειότητα

Με γλώσσες επίμονες ενός θανάτου αλμυρού
και φίδια πελώρια φωτιάς,
σερνάμενα, σφυρίζοντας, διαλύοντας
τον ελληνικό μύθο για την τραγουδιστή κιθάρα.

Η σκονισμένη συκιά φωνάζει με δάκρυα για βοήθεια,
δύο χωρικοί σκοτώνουν ένα φίδι,
ενόσω στην πέτρινη καρδιά μας οι θεοί
από μάρμαρο σιωπούν και κομματιάζονται.

Μετά τόσους αιώνες όλη η αγάπη μας
έγινε άκαρπος πυρετός
κάνοντάς μας στο μαρτύριο να λαμπυρίζουμε
πιο ωραίοι από ποτέ.

Κι όμως, όταν τα φλεγόμενα άλογα ωθήσουν
τον Απόλλωνα να ξεπεζεύσει
Και μαζί μας να μείνει επιτέλους, λέει
πως η ομορφιά δεν μετράει.


μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trans.: Vassilis Rouvalis

The Isles of Greece

The sun is not in love with us,
Nor the corrosive sea;
Yet both will burn our dried-up flesh
In deep intimacy

With stubborn tongues of briny death
And heavy snakes of fire,
Which writhe and hiss and crack the Greek
Myth of the singing lyre.

The dusty fig-tree cries for help,
Two peasants kill one snake,
While in our rocky heart the gods
Of marble hush and break.

After long ages all our love
Became a barren fever,
Which makes us glow in martyrdom
More beautiful than ever.

Yet when the burning horses force
Apollo to dismount
And rest with us at last, he says
That beauty does not count.

martedì 22 dicembre 2015

Λέξεις : Θάλασσα, Απεικονίσεις (Τρίκαλα & Λευκωσία)


Η έκθεση συνεχίζει την περιοδεία της, από τον περασμένο Ιούλιο, δημιουργώντας μια συνθήκη και μιαν αίσθηση: είναι η γοητεία της ενασχόλησης και της παρουσίασης μιας εκφραστικής επιδίωξης μέσα από τον φωτογραφικό φακό, καθώς γνώριμης και πρότερης. 

Αναλύοντας αυτή τη σκέψη, η ενασχόληση με τη φωτογραφία πρέπει να εκληφθεί ως ευγενές «πάρεργο» ενός συγγραφέα, ο οποίος δοκιμάζεται σ' ένα πεδίο απαιτητικό, βεβαίως προκλητικό και δημιουργικό, πολλαπλά. Με αυτή τη συνειδητή διάθεση, η προσδοκία της επαφής με τον φακό και τις αποτυπώσεις του εμπλουτίζεται από την εξισορροπητική εμπειρία της λέξης... 

Η πρώτη ατομική φωτογραφική έκθεση με τίτλο Λέξεις : Θάλασσα, Απεικονίσεις, όπως ήδη και η επόμενη που ετοιμάζεται αυτό το χρονικό διάστημα (Ελιά και σκιά), υποστηρίζεται από τον ποιητικό λόγο (αποσπάσματα από υφιστάμενα βιβλία ή πρωτότυπες συνθέσεις επί τούτου). Δημιουργείται ως εκ τούτου μια συνύφανση λόγου-εικόνας μα και εσωτερικής απελευθέρωσης - στοιχεία ικανά για να ελκύσουν το ενδιαφέρον στο σημείο εναρμόνισης των εργαλείων καλλιτεχνικής έμπνευσης.

Στο ιστολόγιο που δημιουργήθηκε εδώ γίνεται άμεση η πρόσβαση σε μια σειρά ενδεικτικών φωτογραφικών έργων.

[Περιοδεία: Κορώνη-Λάρισα-Ηράκλειο, Τρίκαλα (15/1), Λευκωσία (12/2), Καλαμάτα-Πάτρα-Θεσσαλονίκη-Ρέθυμνο-Μεσολόγγι-Φλώρινα]

domenica 20 dicembre 2015

Σύναψη αφορισμών


Μια σειρά από αφορισμούς δημοσιεύονται στο παρόν ιστολόγιο (ή και στο κοινωνικό δίκτυο fb, προσωπική σελίδα) με την πρόθεση να διακριβωθεί η αναγνωστική συμπεριφορά προς αυτούς, η προσέγγισή τους από τους παραλήπτες τους πριν από τη σχετική έκδοση. 
Εδώ κατατίθενται κάποιοι πιο πρόσφατοι αφορισμοί, δημοσιοποιημένοι τους τελευταίους μήνες.

::


* «Τυχαίο» είναι η δυνατότητα δύο ανυποψίαστων ταξιδιωτών που, στις λίγες ώρες τους, μπορούν να συναντηθούν στο «σημείο της ευτυχίας»

* Μόνον τα μάτια και τα χέρια σου τρέφουν τον Θεό: εσένα

* Η ανυπαρξία δεν είναι γλώσσα, δεν μιλιέται και δεν μεταδίδεται.

* Το γεγονός υπήρξε ή γέγοναι η ύπαρξή του.

Όλες υπήρξαν τις νύχτες παιδιά ενός μυστικού πόθου...

* (σαν μοιρολόι μοραΐτικο) Στο Νάδη πανηγύρι στήνουνε, στον τοίχο η σκοτεινιά 'πομένει

* Το απρόσμενο είναι μόνον η ταχύτητα

* Τέμνεσαι σαν ευθεία στον ουρανό.

* Καθίσταται «δυνατό» ή «όμορφο» αυτό που στερούμενοι το κατανοούμε.

martedì 8 dicembre 2015

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ : Νέα σύγχρονη ιστοσελίδα www.authors.gr


Η Εταιρεία Συγγραφέων διανύει περίοδο ευάρεστης κινητικότητας στον χώρο του πνεύματος ενώ, σ' αντίθεση με προηγούμενες περιόδους (και συνακόλουθες αντιλήψεις των μελών της), διακρίνεται από μιαν καλώς νοούμενη εξωστρέφεια, σ' άμεση συνάρτηση με τα διαμειβόμενα στο ευρύτερο κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο.

Οι δράσεις της Ε.Σ. έχουν πολλαπλασιαστεί ποσοτικά, μα κυρίως ποιοτικά, χάρη στον νυν πρόεδρό της Δημήτρη Καλοκύρη και τα ενεργά-ενεργοποιημένα μέλη του Δ.Σ.

Εξυπηρετούν τους στόχους του σωματείου, όπου σταθερός γνώμονας παραμένει η προάσπιση όσο και η ανάδειξη των συγγραφέων, και τοποθετούν την παρουσία της σύγχρονης ελληνικής γραμματείας στη θέση που της αρμόζει στο γίγνεσθαι της χώρας. (Τίποτε εξ αυτών δεν πρέπει να θεωρείται αυτονόητο, δεδομένο ή αποδεκτό στην παρούσα ελληνική συνθήκη).

Η ιστοσελίδα μας, λοιπόν, ανανεώθηκε εκ βάθρων και λειτουργεί, ήδη, προς όφελος όλων ημών, συγγραφέων-μελών αλλά και βιβλιόφιλων, ερευνητών, φοιτητών. Με σύγχρονης αντίληψης γραφιστικά, εργονομικό σχεδιασμό ανά θεματικό πεδίο, ενδιαφέρον αρχείο εκδηλώσεων, εκδόσεων, βιογραφικών, όσο και κείμενα, άρθρα, ανακοινώσεις. Εν ολίγοις, πρόκειται για μια σύγχρονη πολυπρισματική προσέγγιση στον μικρόκοσμο της έγκριτης ελληνικής συγγραφικής κοινότητας.

Σύνδεσμος: www.authors.gr


lunedì 30 novembre 2015

Περί Λάγιου, περί στιγμής και διάρκειας


Η παρουσίαση του τόμου με κείμενα ποιητών για τον ΗΛΙΑ ΛΑΓΙΟ παρουσιάζει πρόσθετο ενδιαφέρον... (Στην εποχή που ο εις έκαστος ομιλεί ως ξερόλας για τη λογοτεχνία και την ισοπεδώνει με τη συνήθη πλέον εγωπάθεια για τη δέουσα κοινωνική πραγμάτωσή του).
Ο Ηλίας δεν ήταν ο τυπικός σημερινός γυρολόγος της ποίησης ή της πεζογραφίας. Τολμούσε να λέει "τα σύκα σκάφη και τη σκάφη σύκα" γιατί ήταν αυθεντικός στον ρόλο του.
Το τομίδιο αυτό, λοιπόν, από την ωραία εκδοτική "εμπάθεια" της Ερατούς (και του Μανώλη Μανουσάκη), θα δώσει ένα μικρό έναυσμα προς ναυτιλομένους και πιθανώς θα αποτελέσει σύναψη για μερικές προσεχείς κανονικότητες της φιλολογικής ενάργειας.
***Ο υπογράφων συμμετέχει με σύντομο άρθρο με τίτλο "Περί Λάγιου, περί στιγμής και διάρκειας", ανταποκρινόμενος στην πρόσκληση του κριτικού και πεζογράφου Κώστα Βούλγαρη για το σχετικό αφιέρωμα στην εφημερίδα "Αυγή" (ένθετο "Αναγνώσεις")

lunedì 16 novembre 2015

Με στίχους για τους Ars Vetus


Οι Ars Vetus είναι μουσικό συγκρότημα με τα γόνιμα, έκδηλα βήματά τους επί σκηνής. Ιδού ένα δείγμα της σύμπραξης στίχων εμών με τους ήχους τους...

Κλικ εδώ

Η βιντεοσκόπηση πραγματοποιήθηκε στην πρόσφατη συναυλιακή εμφάνισή τους. Οι συγκεκριμένοι στίχοι προέρχονται από την υπό επεξεργασία ποιητική σύνθεση Πάροδος, αποτελώντας ένα από τα επτά αποσπάσματα που αξιοποιήθηκαν στις παρτιτούρες του συνθέτη Σταύρου Φωτεινάκη. Επίκειται η ηχογράφηση του κομματιού στο πλαίσιο της επόμενης δισκογραφικής παρουσίας τους.

giovedì 12 novembre 2015

Δια βοής βραδιές...


Η ερμηνεία a cappella των τραγουδιών που επιλέγει η Χριστίνα Μαξούρη στο πλαίσιο των βραδιών Με δανεικά παπούτσια στο ΚΕΤ της Κυψέλης, δημιουργεί την ωφέλιμη ψευδαίσθηση μιας απαξίωσης για τον παρόντα χωροχρόνο... Μέσα από τη μονοφωνική αποτύπωση της μελωδίας και του στίχου διαμορφώνει ένα ιδιαίτερο κάλεσμα σε αλλοτινές βραδιές - όπου το σμίξιμο των μυημένων στη μουσική ψυχαγωγία περιείχε την απλότητα και την ταυτόχρονη ένταση της συγκίνησης, σ' αντίθεση με τον σύγχρονο φορμαλισμό στη σχέση μεταξύ πομπού και δέκτη δίχως θέρμη, δίχως όσμωση ή αίσθηση κοινότητας συναισθημάτων.


Η μουσική παράσταση της ποιοτικής ηθοποιού κι ερμηνεύτριας στοιχειοθετείται πάνω σε τρία βασικά δεδομένα: στην έκκληση προς τον θεατή-ακροατή να συμμετέχει χάρη στην αμεσότητα της σκηνικής παρουσίας της, στην επιδίωξη να καταστήσει εκ νέου παρούσα τη μακραίωνη μουσική παράδοση του τραγουδιού δίχως τη συνοδεία μουσικών οργάνων (που έχει σχεδόν λησμονηθεί), μα και, τέλος, στην αναγνώριση μιας διαφορετικότητας στη σύγχρονη προσέγγιση μουσικών πεδίων που λίγο-πολύ έχουν καταχωρηθεί στερεοτυπικά στο ευρύτερο μουσικόφιλο κοινό. 


Όσοι βρεθούν στον μικρό χώρο του ΚΕΤ, θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν μια πανδαισία σημείων αναφοράς στην ελληνική μουσική (σύγχρονη, λαϊκή, παραδοσιακή), αλλά και ευρύτερα στα ακούσματα της Μαξούρη από το γαλλικό τραγούδι και τη μουσική από ταινίες (από τον Τόνυ Μαρούδα έως τον Μάνο Χατζιδάκι, τoν Γκαετάνο Βελόζο και τη Νάνσι Σινάτρα). Κάποτε, ενδιάμεσα, τη φωνή της συνοδεύουν το βιολί (Φώτης Σιώτας) και το τσέλο (Σοφία Ευκλείδη), αλλά και το μεταλλόφωνο, ο μπαγλαμάς, το ηπειρώτικο κλαρίνο, ως μικρές ηχοχρωματικές πινελιές που κρίνονται απαραίτητες για να αναδείξουν τη μαστοριά και τη λεπταίσθητη προσέγγισή της σ' αυτήν την πρωτότυπη και αυθεντική συναυλιακή εμπειρία.
[
κάθε Δευτέρα, στις 21:00, Κέντρο Ελέγχου ΤηλεοράσεωνΚύπρου 91A & Σικίνου, Κυψέλη]


foto: Silio D'Aprile

Η επίφαση του παρόντος


Σ' αυτό το συνονθύλευμα του "χρονότοπου" με επίφαση αριστερής χροιάς (όχι πάντως Αριστεράς), το χείριστο είναι η αδράνεια.
Μετά την αποδόμηση του ισχυρότερου πολιτικού κεφαλαίου στη μεταπολεμική Ιστορία των Ελλήνων, τη διάστρεψη του πιο αληθινού ΟΧΙ, η ευκολία της ήττας στην παρούσα στιγμή δεν θα επαναπαύσει τους νικητές... Διότι, ίσως αρχίζει ένα νέο κεφάλαιο στην κοινωνική και πολιτική εξέλιξη του νεοελληνικού κράτους, στη δύο εκατονταετηρίδων περίοδο ύπαρξής του.
Οι δε έξυπνοι πολιτικάντες αντιλαμβάνονται -και παίρνουν τα μέτρα τους- τη δυσθυμία η οποία μέλλει να επιφέρει την αντίδραση. Ποιος ξέρει όμως, παρά εκείνο το αύριο;

mercoledì 11 novembre 2015

Λιμπρέτο επικαιρότητας : διήγημα


Διήγημα σε μορφή διαλόγου. Δημοσιευμένο στο πρόσφατο τεύχος του περιοδικού Intellectum. Με δύο καίρια ορθογραφικά λάθη (αλλ' επί της ουσίας άθικτο). Τυχαία ανασυρμένο πάνω στο γραφείο.


[...διαβάζεται αφότου μεγεθυνθεί η φωτό, από τον όποιο ενδιαφερόμενο]

sabato 7 novembre 2015

Λέξεις : Θάλασσα, Απεικονίσεις (Λάρισα)


Η έκθεση περιοδεύει ανά την Ελλάδα και την Κύπρο, αρχής γενομένης από την Κορώνη Μεσσηνίας τον περασμένο Ιούλιο. Στη συνέχεια ακολούθησε η Λάρισα. Τα εγκαίνια έλαβαν χώρα το Σάββατο 31 Οκτωβρίου, στον πολυχώρο MOSH PIT BOOZE BAR (Κουμουνδούρου 16, κέντρο της πόλης).

Μέσα από τις ομιλίες του Θάνου Γώγου και του Γιώργου Σαράτση, δύο νέων δημιουργών από τη Λάρισα, διαφάνηκε το ζήτημα της έμπνευσης μέσω της φωτογραφικής αποτύπωσης για τον λογοτέχνη. Μέσω της διάδρασης που δημιουργεί η οπτική συγκίνηση και ο ποιητικός λόγος, διαμορφώνεται μια "γλώσσα" καλλιτεχνικής επικοινωνίας, μια υβριδικής λογικής συνθήκη. 

Οι επισκέπτες της έκθεσης (διάρκεια έως τις 9 Νοεμβρίου) είχαν την ευκαιρία να περιηγηθούν στον χώρο ακολουθώντας τις "υποδείξεις" των στίχων που προτείνονται μέσα από το διανεμόμενο φυλλάδιο.

Στο πλαίσιο της λαρισινής παρουσίασης των φωτογραφικών έργων δόθηκε συνέντευξη στο αξιόλογο λογοτεχνικό ιστολόγιο της Νότας Χρυσίνα (Cantus Firmus, κλικ εδώ)




domenica 4 ottobre 2015

Με την ταυτότητα του Γιώργου Σαραντάρη


*
La vita perduta
in opera di voluttà
il ricordo dei ricordi
quando l’anima resta sola
e non può volgere il viso
verso il più soave fiore
che le chiede una lagrima
(
Αtene, 1935) 

*
Η ζωή χαμένη
στην έγνοια της ηδονής
όταν απομένει η ψυχή μονάχη
και δεν μπορεί να στρέψει το πρόσωπο
προς το λουλούδι το πιο απαλό
που της ζητάει ένα δάκρυ 

(trad.: Silio D'Aprile - μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης) 


Συμμετοχή στο διεθνές συνέδριο Ταυτότητες: Γλώσσα και Λογοτεχνία (9-11 Οκτωβρίου, Κομοτηνή), στο πλαίσιο του εορτασμού για τα 20 χρόνια του Πανεπιστημίου Θράκης. Τίτλος της ανακοίνωσης: "Τίποτα μένει αμόλυντο" - Η διφυής γλωσσική ταυτότητα του Γ. Σαραντάρη

mercoledì 2 settembre 2015

Μία Βοσνία και μία Ερζεγοβίνη για έναν πόλεμο


Ο Πέταρ Κότσιτς (Петар КочићPetar Kočić) δίνει την αφορμή, μέσω του έργου του, για την αληθινή γνωριμία με τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Στην "καρδιά" των Βαλκανίων, όσο και επίκεντρο αρνητικής εξέλιξης για τους λαούς της χερσονήσου, τους δύο τελευταίους αιώνες, διεκδικεί μια μοναδικότητα: είναι τόπος ευλογημένος, με τη φύση του σε συνεχείς εναλλαγές, αλλ' ωστόσο με τη χειρότερη γεωγραφική θέση, ανάμεσα σε σύνορα και συμφέροντα αυτοκρατοριών (αυστροουγγρική και οθωμανική) ή σύγχρονων ευρωπαϊκών δυνάμεων. 

Στα πρόσωπα των ανθρώπων, τριγυρίζοντας στα χωριά και τις μικρές διάσπαρτες κωμοπόλεις του σερβικού τομέα, γίνεται εμφανής, ως λεπτομέρεια παρατήρησης, η αίσθηση της ανασφάλειας. Τίποτε δεν λειτουργεί σ' αυτό το κράτος-προτεκτοράτο των Βρυξελλών, παρά μόνον η ταχύτητα της αδράνειας - αυτό που μπορεί να χαρακτηριστεί "ειρήνη" μεταξύ των Βόσνιων. Η δε σκιά της Σρεμπρένιτσα παραμένει έντονη. Κανένας δεν θέλει να παραδεχθεί ή να ταυτιστεί με αυτό το συμβάν. Μολονότι όλοι γνωρίζουν πως στους Σερβοβόσνιους έχει αποδοθεί συντριπτικά το συνολικό όνειδος, το "στίγμα" του γιουγκοσλαβικού εμφυλίου.

Οι νεότερες γενιές προσπαθούν να στήσουν εκ νέου την πραγματικότητά τους. Σπουδάζουν στο πανεπιστήμιο, λοξοκοιτάζουν προς την Ευρώπη ή έστω προς το Βελιγράδι. Μιλούν αγγλικά κυρίως, σε μια διάθεση εξαμερικανισμού (γνώριμο φαινόμενο στις πλείστες ανατολικές χώρες) και ταύτισης με ένα μοντέλο ζωής που μοιάζει σύγχρονο και επομένως θελκτικό. Καθόλου τυχαία, στα μπαρ ή στα καφέ ακούγεται μόνον εγγλέζικη ποπ μουσική ενώ στα μαγαζιά με ρούχα και άλλα καταναλωτικά δυτικής προέλευσης κυριαρχεί η συρριστική "μουσική για ασανσέρ". Ολ' αυτά συμβαίνουν κυρίως στην Μπάνια Λούκα, την ήσυχη πρωτεύουσα της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας. Εδώ κινούνται οι πολιτικοί (με έκφραση σκληροτράχηλου μαχητή, όλοι τους, της προπερασμένης δεκαετίας), οι προσεκτικοί μαφιόζοι, οι διάφοροι πράκτορες, ενώ βεβαίως στην πόλη διαμένουν κατά κύριο λόγο οι μεσοαστοί Σερβοβόσνιοι. Αντιθέτως, οι χωρικοί, οι εργάτες και οι υπάλληλοι είναι ταπεινότεροι στις προσδοκίες τους: προτιμούν την τοπική τους παράδοση, προσπαθούν να επανασυνδεθούν με το απώτερο γιουγκοσλαβικό παρελθόν, αυτό δηλαδή που τους εξασφάλιζε τη συνέχιση των όποιων συνηθειών τους. Άραγε, να ειπωθεί δύναμη της συνήθειας; Επιβιώνουν μέσα σ' ένα κράμα ταπεινωμένου εθνικισμού και αυτοπεριορισμένης κοινωνικής ταυτότητας. Μια βόλτα σε πανηγύρια ή σε θρησκευτικές τελετές όπως βαφτίσια ή γάμους πείθει για του λόγου το αληθές: λάβαρα με κοντάρια στα αυτοκίνητα, διασκευές σε δημοτικά τραγούδια που ακούγονται σαν ντισκοειδής ποπ του '90, έθιμα-θεάματα όπως ιδιότυπες ταυρομαχίες μεσαιωνικής προέλευσης).



Το βλέμμα των νεαρών παιδιών διαφέρει από τους μεγαλύτερους σε ηλικία καθώς δεν γνωρίζουν καλά τα γεγονότα της εικοσαετίας. Αντίθετα, οι τριαντάρηδες και οι σαραντάρηδες παραμένουν συγκρατημένοι, μάλλον παραδομένοι στον αρνητισμό που κληρονόμησαν από τον Κάρατζιτς και τον Ιζετμπέκοβιτς. Τα νεκροταφεία είναι γεμάτα από νέους σε ηλικία πολεμιστές, για τους οποίος γίνονται μνημόσυνα σε διάφορες αφορμές. Τους ξένους τούς κοιτάζουν με ανάμεικτη διάθεση: ωφέλιμοι ή εχθρικοί;... Και η όποια αναφορά σε Κροάτες ή Μουσουλμάνους πάντοτε διεγείρει τους μύες τους γύρω από τα μάτια. Καθόλου τυχαία, εξάλλου, υπάρχουν σπίτια και άλλα κτήρια που έχουν βομβαρδιστεί ή καεί στη διάρκεια του εμφυλίου αλλά δεν έχουν επισκευαστεί...

Σ' αυτό το συνονθύλευμα δεδομένων, οι τέχνες κατέχουν μια ενδιαφέρουσα θέση... Το Εθνικό Θέατρο των Σερβοβόσνιων είναι ένα υπέροχο αρχιτεκτονικό δείγμα αρ-ντεκώ, ενώ οι παραστάσεις που ανεβάζονται διαθέτουν φινέτσα και υποδηλώνουν παλαιότερες καλλιτεχνικές υποδομές επί Γιουγκοσλαβίας. Μεγάλη σημασία δίδεται στην παρουσία των συγγραφέων, ποιητών και πεζογράφων, οι οποίοι δίνουν το παρών στην κοινωνική και πνευματική ζωή των Σερβοβόσνιων. Παρονομαστής όλων, ωστόσο, παραμένει ο ίδιος ο Πέταρ Κότσιτς: το έργο του είναι ανθεκτικό στον χρόνο, επηρεάζει έως σήμερα την αντίληψη περί ανθρώπου, ατόμου και πατρίδας, φύσης και κοινωνίας. Οι Σερβοβόσνιοι τον τιμούν ως εθνικό συγγραφέα τους. (Στα ελληνικά παραμένει, όμως, σχεδόν άγνωστος). Και δεν φείδονται χρημάτων για να τον αναδεικνύουν εντός κι εκτός σερβόφωνων ορίων. Ο συγγραφέας τους είναι αυτός που μίλησε για ελεύθερη Βοσνία, που ενεργοποιήθηκε πολιτικά στις αρχές του αιώνα, που επηρέασε τη διαμορφούμενη κατάσταση λίγο πριν και λίγο μετά τη γνωστή αφορμή-δολοφονία στο Σεράγεβο (που άναψε το ευρωπαϊκό φυτίλι του Α' Παγκοσμίου Πολέμου).




Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη μοιάζει με νησίδα απόθεσης μίσους για τους λαούς στα περίχωρά της. Ουσιαστικά, μόνον οι κάτοικοί της, όσοι έχουν απομείνει, την υπερασπίζονται. Για πόσο ακόμη;... Είναι ορεινή, γεμάτη "ερείπια πόνου", κατορθώματα και μάχες. Όπως σημειώνει ο συγγραφέας, η πατρίδα του "γεννήθηκε σε λάθος εποχή...".






sabato 22 agosto 2015

Περί Εμμανουήλ Κριαρά ο λόγος...

Σήμερα είναι η επέτειος αποδημίας του λαμπρού δασκάλου στις ανθρωπιστικές σπουδές. Λίγοι τον θυμούνται μα περισσότεροι τον επικαλούνται... Είναι ο άνθρωπος που όσο ελάχιστοι μερίμνησε για την ελληνική γλώσσα στη διάρκεια του εικοστού αιώνα. Είναι ο τολμηρός δημοτικιστής-διαχειριστής της γλωσσικής μεταρρύθμισης μετά τη χούντα, είναι ο εισηγητής του μονοτονικού συστήματος στον γραπτό λόγο, είναι ο εμπνευστής και ο διευθύνων το πιο φιλόδοξο λεξικογραφικό σχέδιο στην ιστορία της μελέτης της ελληνικής γλώσσας (ειδικά σ' ό,τι αφορά τη μεσαιωνική δημώδη, κατά τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο). Η ζωή του Εμμ. Κριαρά υπήρξε πλούσια σε επιστημονικές εμπειρίες. Έζησε, υπεραιωνόβιος, προτείνοντας πολυσχιδή παιδαγωγικά προγράμματα και συνολικά δίνοντας ξεχωριστό κύρος στην πανεπιστημιακή κοινότητα. Δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί πως η παρουσία του αποτελεί ήδη ένα στίγμα για τους κατοπινούς στον χώρο των πανεπιστημίων και της συγγραφικής κοινότητας. Γεννήθηκε το 1906 και αποδήμησε το 2014. Σφράγισε αδιαμφισβήτητα την εξέλιξη της νεοελληνικής, ενώ στέκεται διαρκώς απέναντι στους όποιους ανούσιους νοσταλγούς του πολυτονικού, της καθαρεύουσας, του ταξικού διαχωρισμού μέσω της γλώσσας...

lunedì 27 luglio 2015

Λέξεις : Θάλασσα, Απεικονίσεις





Με αυτόν τον τίτλο άνοιξε η φωτογραφική έκθεση του Βασίλη Ρούβαλη στην Κορώνη, στον όμορφο χώρο του Αρχοντικού Ταρσούλη, που διήρκεσε από τις 13 έως τις 20 Ιουλίου. Η έκθεση θα ταξιδεύσει σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Καλαμάτα, Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Λάρισα, Λευκωσία, κατά τους προσεχείς μήνες.

Η φύση είναι εμπειρία κι ο θαλάσσιος χώρος μια αναμέτρηση: απ’ εδώ ξεκινάει ένας διαρκής διαλογισμός μεταξύ χώρου και τέχνης. Τι λιγότερο είναι οι λέξεις από μιαν ενσάρκωση –κατά τον Μάρτιν Χάιντεγγερ– της πραγματικότητας; Και τι άλλο μπορεί να εξυπηρετήσει το φωτογραφικό κλικ παρά αυτό το αινιγματικό παιχνίδισμα, μια μελοποίηση; Ο ποιητής δοκιμάζεται σε μερικές αναστοχαστικές αναζητήσεις με τον φακό και με σύντομες ποιητικές φράσεις από τέσσερα βιβλία-συλλογές του. 

Στις 12 φωτογραφίες αποτυπώνεται η «φυσική γραμμή» του Κάβο Γκάλλο, του ακρωτηρίου της Κορώνης, αποκτώντας μια διάσταση λογοτεχνικής δημιουργίας. 


Λίγα λόγια από τον δημιουργό για την έκθεση
Το βλέμμα του δημιουργού αναζητεί τη διάρκεια της σημασίας σ’ ένα ερέθισμα...
Η φαινομενολογία της εικόνας εξυπηρετεί το έκδηλον της ποιητικής έκφρασης: η λέξη αποκτά σχήμα. Κι επιπλέον, το μυστήριο του λόγου αντιστοιχεί την ουσία του στο κάδρο, στο φωτογραφικό πλαίσιο, αποκτώντας την επιτακτική υπόστασή του.
Σ’ ετούτη την περίσταση, ο φωτογραφικός φακός έχει εξυπηρετήσει τη γραφίδα. Συμβάλλει στην κατανόηση των συμφραζομένων της ποίησης κι εξάγει τις ποιητικές εικόνες μέσα από την καταγωγική βάση τους. Μα κι αναλόγως, ο λόγος πλαισιώνει (από αχανές σε συμπαγές) το συναίσθημα του βλέμματος. Είναι, εν ολίγοις, μια ειλικρινής σχέση μέθεξης.
Το γεγονός της ποιητικής πράξης –η εμπνευσμένη στιγμή αποτυπωμένη ευθαρσώς και με ακρίβεια– ξεπερνάει τη συνειδητή διάθεση και την πράξη: ο ποιητής βρίσκεται στο ακρώριο του είναι και του φαίνεσθαι. Το εφήμερο μεταπλάθεται σε σταθερό σημείο, το απλό ενδύεται την πολυπλοκότητα στην ερμηνεία του κόσμου, η ύπαρξη διαχωρίζεται από την ύλη και την αντιύλη. 
Κατ’ αντιστοιχίαν, στο βασίλειο της εικόνας μεθοδεύεται η σύλληψη της πραγματικότητας όσο και της αντιστροφής της: της μη-πραγματικότητας. Σ’ αυτήν την προσπάθεια πραγμάτωσης της ανθρώπινης αντίληψης η κάθε «κουκκίδα» εικόνας, η ελάχιστη μονάδα περιγεγραμμένου νοήματος ή, αλλιώς, η πεφωτισμένη σύνθεση της αλήθειας υπό το πρίσμα του οπτικού νεύρου, απαιτεί τη δημιουργική εγρήγορση.


Στην εργογραφία του Βασίλη Ρούβαλη περιλαμβάνονται 18 τίτλοι (ποίηση, διήγημα, μετάφραση). Ασχολείται με την κριτική, αρθρογραφεί και δίνει λογοτεχνικές διαλέξεις. Διευθύνει το περιοδικό & τις εκδόσεις (.poema..). Ασκεί τη δημοσιογραφία σε εφημερίδες, περιοδικά, ραδιόφωνο-τηλεόραση (ΕΡΤ). Το έργο του έχει τύχει μετάφρασης σε οχτώ γλώσσες. Συνεργάστηκε στη βίντεο εγκατάσταση Ανάμεσα (ποιητικοί αφορισμοί πάνω σε εικόνες του εικαστικού Παναγιώτη Τεμπελόπουλου, 2013) και στο θέατρο (δραματοποίηση της ποιητικής σύνθεσης Λεύγες, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 2014 - σκηνοθεσία: Γιάννης Καλαβριανός, μουσική: Νικήτας Κίσσονας). Είναι μέλος της ΕΣΗΕΑ, της Εταιρείας Συγγραφέων και του Κύκλου Ποιητών.

mercoledì 1 luglio 2015

«Σιωπή ή αξιοπρέπεια;»: το δημοψήφισμα



«Σιωπή ή αξιοπρέπεια;», το άρθρο-σχόλιο αφότου μου ζητήθηκε από το διαδικτυακό περιοδικό Popaganda. Τρεις ημέρες αργότερα, παρακολουθώντας τον αφηνιασμό αρκετών φίλων, συνεργατών, ομοτέχνων, εναντίον της δημοκρατικής επιλογής ενός δημοψηφίσματος που αρνείται τα επονείδιστα μέτρα λιτότητας, θα μπορούσε να είχε γραφεί διαφορετικά.

Ιδού, ωστόσο:

Η διενέργεια δημοψηφίσματος αποτελεί πάγια δημοκρατική διαδικασία. Είναι υπεράσπιση του δικαιώματος του δήμου και συνολική πράξη για κάθε ευρωπαϊκή κοινωνία που διέπεται από τις αξίες του συναποφασίζειν, του συμπράττειν, του συνυπάρχειν εντός κι εκτός των ορίων της. Με αυτή την πρώτη σκέψη, η απόφαση της κυβέρνησης έχει επιβλητικό χαρακτήρα και χαιρετίζεται απρόσκοπτα.
Η συζήτηση που επιδερμικά-μικροκομματικά συντηρείται στα ηλεκτρονικά μέσα αλλά και στα κοινωνικά δίκτυα (φμπ κ.λπ.), αναδεικνύει το μείζον πρόβλημα συνοχής, συναντίληψης και άλλων συλλογικών υποδομών – όχι πως πρόκειται για κάτι καινοφανές, αφού η ιστορική περιπέτεια των Ελλήνων κατά τον 20ό αιώνα έχει στηριχθεί στις ίδιες εγγενείς δυσκολίες λόγω της απούσας επαφής-εμπειρίας με το αξιακό σύστημα του Διαφωτισμού. Η συζήτηση ετούτη, επομένως, δεν καταλήγει στην επικράτηση της λογικής˙ όπως άλλοτε, «ακούγονται» παράλογες ή παραθλασμένες αντιλήψεις, συνήθως άγνωρες και παρορμητικές, αντικατοπτρίζοντας μιαν ανάλογη πραγματικότητα που αντιμετώπισε ο ευρωπαίος πρώτος κυβερνήτης Καποδίστριας αλλά και ο πατριώτης Βενιζέλος στα πρώτα δυναμικά βήματά του.
Η ενδεχόμενη απόφαση ενός ΟΧΙ είναι αναγκαία, ίσως περισσότερο από ποτέ άλλοτε. Το δημοψήφισμα καλεί σε μιαν απάντηση σε απειλές, εκβιασμούς, υποτίμηση νοημοσύνης και αξιοπρέπειας, μα πάνω απ’ όλα σε μιαν αναζήτηση ευκαιρίας για το μέλλον, για την προσδοκία που προσώρας δεν φαίνεται στον ορίζοντα (με νέα μνημόνια και συνεπαγόμενες συνέπειες στον κοινωνικό ιστό). Επιπλέον, με την αρνητική απάντησή τους οι Έλληνες θα μπορέσουν να δώσουν μιαν πειστική απάντηση στη μεγάλη συζήτηση που έχει ανοίξει για ό,τι αφορά τον ευρωπαϊσμό, δηλαδή αυτό το κορυφαίο ιστορικό στοίχημα για τις ευρωπαϊκές εθνότητες μετά τους αιματηρούς πολέμους κατά τον περασμένο αιώνα.
Το δημοψήφισμα διενεργείται στρεφόμενο εναντίον του μνημονίου. Είναι ξεκάθαρο: με νέα μνημόνια κάθε 2-3 χρόνια, όπως επιβάλλει το σχέδιο των δανειστών, θα διαιωνίζεται η ημιθανής κατάσταση της ελληνικής κοινωνίας και η πραγματικότητά της θα εξακολουθήσει να γίνεται πιο εφιαλτική. Σ’ αυτό το σημείο υφίσταται το σημαντικότερο: πόσο υπεύθυνη και δραστική είναι η ατομική και η συλλογική συνείδηση. Οι ψηφοφόροι καλούνται να δηλώσουν την επιλογή τους ως πολίτες, όχι ως υποχείρια κανενός. Κι ακόμη, καλούνται να υποστηρίξουν το ευρωπαϊκό διακύβευμα περί κυρίαρχων κρατών που αναζητούν λύσεις με νέους τρόπους πολιτικής.  
Από την άλλη πλευρά, ο συλλογισμός περιέχει ακόμη τις άλλες πιθανές κινήσεις της κοινωνίας: να επιλέξει το «ναι» ή να απόσχει… Και στις δύο περιπτώσεις, συνεπάγεται η σιωπηλή αποδοχή μιας οριστικής καταδίκης. Είναι αυτή η περίπτωση όπου ο Καβάφης καταδικάζει, αν μη τι άλλο, «περιμένοντας τους βαρβάρους» του. Όποια άποψη κι αν υιοθετήσει κάποιος, υποστηριχτική σ’ αυτές τις δύο τελευταίες επιλογές, είναι φανερό ότι δεν αντιλαμβάνεται την ιστορική ευθύνη του, δεν συναισθάνεται το μέγεθος της καταστροφής που έχει επέλθει, δεν φροντίζει παρά να στρουθοκαμηλίζει.
Κοινός παρονομαστής είναι ο φόβος. Αυτό επιδιώκουν πάντοτε οι εχθροί. Αλλ’ όμως, οι νικητές πάντοτε διαθέτουν «φαρέτρες» αφανείς, γι’ αυτό και είναι νικητές. Ο φόβος δεν είναι εργαλείο. Γι’ αυτό και πολεμάται λυσσαλέα αυτή τη στιγμή (την ώρα που γράφεται αυτό το κείμενο) η καθ’ όλα νόμιμη επιλογή του δημοψηφίσματος. Κι ανάμεσα στους εχθρούς είναι οι προδότες πολιτικοί του κατεστημένου ολιγαρχισμού, αυτοί που οδήγησαν τη χώρα σ’ αυτό το αδιέξοδο και αυτοί που τώρα αυτοαποκαλούνται «σωτήρες» (υποστηρίζοντας ωστόσο την εξαθλίωση των Ελλήνων…), ενώ δεν είναι τίποτε παραπάνω από φθηνοί εκπρόσωποι των εχθρών…

Το άρθρο δημοσιεύτηκε εδώ

sabato 13 giugno 2015

Η ΕΡΤ επιστρέφει...



Ποιος θα το πίστευε πως ούτε οι χούντες του Μεταξά, του Πάγκαλου ή του Παπαδόπουλου δεν τόλμησαν να αποστομώσουν τον δημόσιο μιντιακό λόγο. 

Κι όμως, ο αυταρχισμός του Σαμαρά και των ακροδεξιών προδοτών του συνεργατών (κάποια παλικάρια ωσάν τον υιό Κεδίκογλου) θα μείνει στην Ιστορία ως το "απόλυτο μαύρο", το απόλυτο σύμβολο των δικτατορικών καθεστώτων στον εικοστό αιώνα.

Σ' αυτά τα δύο χρόνια της "σιγής" αυτού του δημοκρατικού "εργαλείου", της ελληνικής δημόσιας ραδιοφωνίας και τηλεόρασης, συνέβησαν πολλά. Η προσβολή της δημοκρατίας ωστόσο είναι αδιαπραγμάτευτη πρωτοτυπία της προδοτικής κυβέρνησης δεξιοβενιζελικών και εγγράφεται, ήδη, στην Ευρωπαϊκή Ιστορία των Μέσων ως μοναδικό σοκαριστικό γεγονός.

Η σημερινή ημέρα πρέπει να θεωρηθεί εξίσου ιστορική. (Συνήθως, η στιγμή δεν γίνεται κατανοητή από τους πρωταγωνιστές της Ιστορίας... Στην προκείμενη περίπτωση, αυτό ίσως ανατρέπεται, και είναι ενδιαφέρον).

ΥΓ.: Ως παλαιός δημοσιογράφος-συνεργάτης της ΝΕΤ αλλά και ως άμεσα συμμετέχων στην ΕΡΤ ΑΝΟΙΧΤΗ την τελευταία διετία, ας επιτραπεί η επίφαση της χαράς για το γεγονός. Οσο και η σκέψη για την απόδοση ευθυνών, την κατακραυγή και τη διαπόμπευση όλων όσοι συνέβαλαν στο "μαύρο" ετούτο...


domenica 7 giugno 2015

Διονύσιος Σολωμός | Dionisio Solomos


ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

Η σκληρή καρδιά

Πες μου, πώς είναι δυνατόν
αυτή η καρδιά σου η κρύα
σε μιαν ευαίσθητη ψυχή
να καταφέρνει τον έρωτα να εξεγείρει;

Οι πέτρες σ’ εσένα μοιάζουν:
κρύες στέκουν πάνω στα βουνά
και με το τρίψιμο ανάβουν
τη φλόγα εκείνη που δεν έχουν.

***

DIONISIO SOLOMOS
Il core insensibile

Dimmi, com’è possibile
Che quel tuo freddo cuor
Alla pietà sensibile
Possa destar l’amor ?

Le selci a te somigliano:
Fredde sui monti stan,
E coll’attrito accendono
Quel foco che non han.

(trad.: Silio D'Aprile | μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης)