domenica 28 ottobre 2018

(χρόνος)



Γυρίζοντας προς τα εκεί με περιμένει το παρελθόν. Με τους προγόνους, τα ακούσματα και τους θρύλους που μεταφέρουν μέσα από εμένα στο μέλλον, με εκείνο το φως που η Ιστορία δεν καταφέρνει να τιθασεύσει γιατί παραμένει ίδιο, θρεπτικό και ανακουφιστικό στην αιωνιότητά μου.

Δεν ξέρω τις απαντήσεις σ' ό,τι λέγεται, για την ερμηνεία των στιγμών και τη σημαντική απήχηση των γεγονότων - τα πάντα συμβαίνουν ή υπολείπονται ως ενέργεια που διαχέεται και μοιάζει με πραγματικότητα. Σκέφτομαι το συνεχές, το αποδέχομαι μέσα από την εμπειρία μου. Αληθεύει η κυκλικότητα για τα προγενέστερα; Γίνεται να επιστρέφουν και να απομακρύνονται όλα εμπρός στο βλέμμα μου; Τίποτε δεν έχει κατεύθυνση: για μένα το παρόν είναι ένα μικρό όριο που συνδέει την απεραντοσύνη του πριν και του μετά, την αέναη κίνησή μου ενδιάμεσα. Εγώ, ο αυτόπτης μάρτυρας. Εγώ, χωρίς επαναλήψεις. Εγώ, με απορίες για τα εγκόσμια. 

Ο τάδε κρατάει την ξιφολόγχη με τη δύναμη του φόβου και τη μέθη της μοιραίας αποστροφής του ηρωικού θανάτου. Ο δείνα περπατάει στο χιόνι με τη μυρωδιά σκασμένων όλμων και ένα σημάδι στο πρόσωπο. Ο τρίτος αγναντεύει με παγωμένο βλέμμα τα νιάτα που δεν πρόκανε. Ο τελευταίος μετράει τις προσδοκίες του κοιτάζοντας επίμονα τα μαυρισμένα κάγκελα σ' εκείνο το παράθυρο της εποχής. 

Γυρίζοντας προς τα εκεί αναμετριέμαι με την ηδονή της παρατήρησης. Μου διαφεύγει μόνον ο αρχέγονος πυρήνας τού είναι...  

sabato 20 ottobre 2018

Bellissima, η ταινία


ΙΤΑΛΙΚΟΣ ΝΕΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ, απόψε (8.00 μ.μ.) στο σινεμά «Νέα Ελβετία», Βύρωνας

Με αφορμή την προβολή της ταινίας Bellissima του Luchino Visconti, στο πλαίσιο του κινηματογραφικού αφιερώματος «Σιωπές και όνειρα», με επιμέλεια του σκηνοθέτη Στέλιου Χαραλαμπόπουλου, συζητάμε για το αισθητικό φαινόμενο "Neorealismo". Για τους σκηνοθέτες και τους συντελεστές ενός όμορφου σινεφίλ χωροχρόνου (η Ιταλία λίγο μετά την ολική καταστροφή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου), με πλάνα, ψιθυρίσματα τέχνης κι ασπρόμαυρες αποχρώσεις της πραγματικότητας αλλά και της μυθοπλασίας...

Κινηματογράφος ως μέσον δημιουργικής Ιστορίας
-(«Τα ανθρώπινα πάθη είναι η κινητήρια δύναμη της Ιστορίας», Visconti)
-Εμμεση πηγή – νοηματοδότηση μικροϊστορίας – αντίληψη της Τέχνης απέναντι στη ζωή
-Διάλογος με το παρόν: τι γίνεται σήμερα, τι αποτυπώνεται, πώς κεφαλαιώνεται η τωρινή συντεταγμένη στους μελλοντικούς θεατές-μελετητές

Πολιτικό σχόλιο (ο Λουκίνο Βισκόντι ως αριστερός δημιουργός/μαρξιστής): πρόταση ή καταγραφή;

Μια εποχή και η καταγραφή της μέσα από τον φακό
-Το δίπολο “MiseriaeProspettiva” η κυρίαρχη τάση στην κοινωνική συνείδηση και με άμεσο αντίκτυπο στους καλλιτέχνες
-Η κινηματογραφική «αναγκαιότητα» προς τους θεατές

Το αισθητικό φαινόμενο του ιταλικού νεορεαλισμού
Διάλογοι, φωτογραφία, σεναριακός στόχος/θεματολογία: παρακμή, ηθική κατάπτωση, αστικός ευτελισμός, εσωτερική αποσύνθεση
Η συνάρτηση με την ελληνική πραγματικότητα – κοινωνία και κινηματογράφος στην Ελλάδα του ’50-’60

giovedì 18 ottobre 2018

ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΠΙΠΑ... (Νίκος Κοτζιάς και άλλα)


Το σχόλιο εν προκειμένω δεν αφορά τις πολιτικάντικες εξελίξεις και τις ντρίλιες εντός-εκτός κυβέρνησης ή τις μεταξύ των αντιπάλων της, αλλά κάτι άλλο πιο επιβαρυμένο: την αντίληψη του πολιτισμού ως πνευματική συνθήκη δημιουργίας με κοινωνική ανταπόκριση και ωφέλεια, κάποιες έννοιες όπως την Τέχνη, την πρόσληψη, τη διακίνηση και τη στόχευσή της, μέσα από τον δημόσιο λόγο.

Ο κ. Κοτζιάς, άρτι παραιτηθείς από το υπουργείο Εξωτερικών, δεν απέφυγε την «πεπατημένη» της δημόσιας φλυαρίας... Δεν ενδιαφέρει όμως το τι λέει και εννοεί για τα τρέχοντα διπλωματικά παιχνίδια, για την αριστεροσύνη, τον συντηρητισμό και τους λογής πατριωτισμούς, ή για την «αγωνία» των κομμάτων γύρω από τη νομή της εξουσίας σε μερικούς μήνες.

Προκαλεί μια αίσθηση απηύδησης η διαπίστωση, κατ' αρχάς, ότι στα γρανάζια του πολιτικού μηχανισμού της χώρας εμφιλοχωρεί η Τέχνη -όπως εδώ η ποιητική/λογοτεχνική- ως αποκλειστικό εργαλείο ατάκας, συμβολοποιημένου μηνύματος ή έστω μιας πρόχειρης αναφοράς με κάποιον προσωπικό αντίκτυπο στα ΜΜΕ. Και προκαλεί τον κοινό νου η δημοσιολογία που μόνον ευφάνταστη δεν είναι (και δεν καταφέρνει να είναι) μέσα από την επαναληπτικότητά της.

Ενδιάμεσα, ας σημειωθεί ότι ναι, υπάρχει κι αυτός ο κόσμος των ποιητών που, όπως το σύνολο των κοινωνικών ομάδων, ασφυκτιούν μέσα στην καθημαγμένη πραγματικότητα - αυτήν που οι πρώην, οι τέως, οι νυν και, άρα, οι επόμενοι πολιτικοί διαμορφώνουν και καθοδηγούν. Και ειδικότερα, ας σχολιαστεί ότι τόσο οι ποιητές όσοι και οι άλλοι καλλιτέχνες γίνονται αντικείμενο επίκλησης - εύκολα και «αποδοτικά». Δίχως να ερωτηθούν ποτέ, δίχως να απασχολούν ποτέ προηγουμένως ή κατόπιν ως οντότητες, έστω, το πολιτικό προσωπικό, δίχως να χαίρουν της ελάχιστης εκτίμησης (σε μια αξιακή βάση), δίχως να υφίστανται τελικά στην πραγματικότητα που «χτίζεται» απ' όλους αυτούς που σαν τον κ. Κοτζιά τσιτάρουν ποιητικές ατάκες, είτε τρέχουν σε θεατρικές παραστάσεις, σε εγκαίνια και γκλάμορους εκδηλώσεις για τη φωτογράφησή τους βεβαίως, είτε αγνοούν επιδεικτικά την οποιαδήποτε ανάγκη για μια κάποια ευαισθησία και εμπράγματη θέση απέναντι στην πνευματική καλλιέργεια της κοινωνίας.

Και επί τη ευκαιρία, είναι γνωστό τοις πάσι ότι το υπουργείο Πολιτισμού είναι μακράν μια θεσμική επίφαση, το άλλοθι ενός ακραίου λαϊκισμού που καλλιέργησε περίτεχνα ο παπανδρεϊσμός και που ευλαβικά συντηρήθηκε τις επόμενες δεκαετίες... («Κουλτούρα να φύγουμε» λέγαν τότε, «κουλτουριάρηδες» λένε ακόμη στην επαρχία, ως βρισιά ή εμπαιγμό). Αρκεί ο καθένας ν' ανακαλέσει στη μνήμη τα ονόματα των όσων «παρέλασαν» από τον θώκο του δύσμοιρου υπουργείου, κατά καιρούς, κι ανεξαρτήτως κομματικού χρώματος. Κι αρκεί επίσης να ψάξει κανείς για να βρει τις ανύπαρκτες υποδομές, τις επιδερμικές ασκούμενες πολιτικές, τους ισχνούς προϋπολογισμούς που ενέκριναν για την (υγιή;) πολιτιστική ανάπτυξη με ουσιώδες αντίκτυπο στο προφίλ της Ελλάδας ως πολιτισμικού εταίρου στο παγκοσμιοποιημένο γίγνεσθαι. Θα γελάσει σαρδόνια, τουλάχιστον.

Καλά τα λέει ο κ. Κοτζιάς... Ο σπόρος θάβεται βαθιά, όμως καμιά φορά ξεχνιέται. Ίσως και ξεραίνεται.