domenica 30 settembre 2007

Προσανατολισμός από λέξεις

Το φεγγάρι στη χάση. Τραμουντάνα στα νερά. Το κάστρο φωτισμένο μελαγχολικά >>> Ο San Rocco είναι κλειδωμένος αυτή την εποχή, ενώ η Αγια-Σοφιά έχει σπασμένη κλειδωνιά κι ο αέρας γίνεται ορμητικός μόλις πατήσεις στο πλατύσκαλο >>> Πλησιάζω προς την πύλη. Το σκοτάδι με τρομάζει όπως η αίσθηση από την ανάμνηση ενός εγκαταλειμμένου έρωτα στον προμαχώνα της ξηράς >>> Το μονοπάτι, στεγνό και χωρίς χορτάρια, με οδηγεί ανάμεσα στα λιόδεντρα και τις θεόρατες βοκαμβίλιες που τις θυμάμαι από μικρός να τις ποτίζουν οι στρατιώτες κάθε δεύτερη μέρα >>> Ο βόμβος της κανονιάς μοιάζει με πυροτέχνημα. Επαναλαμβάνεται υπόκωφος >>> Μοιάζει με μπομπάρδα δικάταρτη που χωρίς κύμα τώρα σιμώνει στα τείχη >>> Η φωτεινή έκλαμψη απλώνεται στον ουρανό, στιγμιαία >>> Η ανατολή προς τη Δύση κι ο Βορράς προς τον Νότο >>> Ο ήχος ακούστηκε σαν ψιθύρισμα ανθρώπου: "Και εγένοντο αστραπαί και φωναί και βρονταί. Και πάσα νήσος έφυγεν, και όρη ουχ ευρέθησαν. Και εξήλθεν φωνή μεγάλη από του θρόνου λέγουσα - γέγονεν...".

giovedì 27 settembre 2007

Σχόλιο χωρίς λόγια / Commentare senza parole...

Γράφει για να με αναστατώσει ο Miguel de Unamuno: Αν κάθε μέρα που περνάει / μας άφηνε το τραγούδι της / Το δικό μας τραγούδι θα 'λεγε / Ολα είναι νεογέννητα κάτω από τον ήλιο >>> Ετσι με αντικρίζει η γυναίκα που το βλέμμα της το συγκρατώ -τόσον καιρό πια- σαν φυλαχτό μέσα μου >>> Είναι ο έρωτας, δηλαδή, τα λόγια που δεν αντέχω να λέω, το άγγιγμα που λιαίνει τον φόβο, η πεποίθηση του μέλλοντος >>> Τίποτε από όλα αυτά δεν έχει νόημα χωρίς το αινιγματικό βλέμμα της... >>> Στην άλλη όχθη βρίσκονται οι άνθρωποι του υποδόριου μίσους, οι ψεύδορκοι και οι περιφερικοί, όλοι εκείνοι που απομυζούν από το τίποτε τη δόξα τους (θεοί, μα τόσοι οι συνάδελφοι πια;!) >>> Αλλά υπερνικά -το αποδεικνύει- η ίδια η ζωή, η αλήθεια >>> Μοιάζει με τα ποιήματα >>> Σήμερα έπιασα, ξεφύλλισα και μύρισα ένα αληθινό βιβλίο ποίησης: "Καινός διαιρέτης" του Γιάννη Ευθυμιάδη >>> Ζηλεύω τον στίχο του: Υπέρτατη σοφία να είσαι ο χρόνος >>> Η χαρά της δημιουργίας και της συνταύτισης χωρίς περιττά >>> Οπως με τον Λίλλη, τον Αντιόχου, τον Παπαντωνόπουλο, την Πυρπάσου, τη Σιγούρου, τον Χουλιαράκη, τον Μπλάνα, τον Τριβιζά, τον Πασχάλη, τον Κάσσο, τη Μαστοράκη, τον Ζαφειρίου, τον Καψάλη, τον Λιοντάκη (από τους αναπνέοντες) >>> Με την αγωνία του τυπώματος, του φρέσκου μελανιού, του κρυμμένου νοήματος ή της παρανόησης, σαν σκόπελος >>> (Πόσοι ανόητοι "Ανώνυμοι" θα περιφέρονται στα ιστολόγια πουλώντας φτηνά την εξυπνάδα του προσωπείου τους;) >>> Η Δώρα έχει δίκιο για την ευόδωση της συνάντησης των ψυχών, το κρίμα της δύσκολης στιγμής >>> Οπως και η Μαρία -κι ας μην ερμηνεύω λογικοφανώς- επιμένοντας για το παράξενο φεγγάρι του Σεπτεμβρίου που με κυνηγάει σε κάθε προσπάθεια διαφυγής >>> Μερικές νότες από τη βιόλα του Antonio Bonporti, μερικά χρώματα του Egon Schiele, μερικοί διαξιφισμοί στον παράλογο "Σίσσυφο" του Albert Camus, μερικές εκατοντάδες μέτρα με την Panamericana του Αργεντίνου Federico Aubele, μερικά χάδια στα λόγια του Fernando Pessoa: Δεν θέλω να είμαι αυτός που δεν είμαι... >>> Ειδάλλως, τρομάζω >>> Προτιμώ το χαμόγελο >>> Το στέλνω έστω κι αν χάνω τα πάντα >>> Κι ας έρθει επιτέλους ο Οκτώβριος των παλιών φθινοπώρων...

martedì 25 settembre 2007

Παλιό ποίημα = παλιοποίημα

ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΣ
Ο φόβος των αιώνων
Η αδήριτη μανία της ύπαρξης
Ο ατέρμονος αποχωρισμός
Οσα παρέλειψαν οι παλαιότεροι
Αρνήθηκαν ή απεκτίμησαν
*
Η μνήμη κι ο πόθος
Οι φλόγες που δεν έσβησαν
Η χαρά της ταχύτητας
Η διάρκεια αυτής της αγωνίας
*
Ο ψίθυρος και το έπος
Η απώλεια των γενομένων
Η άγνοια της εποχής
*
Η βλάσφημος ουσία
Οι ερανιστές
*
Οι ελάχιστοι δράστες στην άκρη του κύκλου.
[iscritta per 2002, da Silio D'Aprile]

sabato 22 settembre 2007

Ποίημα της Eβδομάδας - www.e-poema.eu

Εάν επιθυμείτε να λαμβάνετε το "Ποίημα της Εβδομάδας" ή θέλετε να κάνετε δώρο το "Ποίημα της Εβδομάδας" σε κάποιο φιλικό σας πρόσωπο, μπορείτε να υποβάλλετε την εγγραφή σας πατώντας εδώ.

Το (.poema..) προσφέρει αυτή τη δυνατότητα σε χρήστες του Διαδικτύου (απολύτως δωρεάν) επιλέγοντας ποιήματα από την ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία, στο πλαίσιο της δημιουργίας μιας ευρείας ανθολογίας ποίησης στον διαδικτυακό χώρο.

venerdì 21 settembre 2007

Fernando Pessoa # Antonio Tabucchi

«Είναι ένας ιδιαίτερος μουσικός εκτελεστής: παίρνει μέρος στην ορχήστρα και εκτελεί τη συμφωνία που η εποχή του τού επιβάλλει να παίξει. Κάποια στιγμή όμως, εκεί που δεν το περιμένουμε, το όργανό του βγάζει μια νότα (έστω μία μόνο) που θέτει υπό αμφισβήτηση όλη την παρτιτούρα», σημειώνει ο Αντόνιο Ταμπούκι αναφερόμενος στην προσωπικότητα του Φερνάντο Πεσόα, το δικό του λογοτεχνικό alter ego. Κείμενά του για τον Πορτογάλο ποιητή γραμμένα σε διάφορες χρονικές περιόδους και με διάφορες αφορμές κυκλοφορούν στον τόμο «Η νοσταλγία του πιθανού» (μτφρ.: Ανταίος Χρυσοστομίδης, εκδόσεις «Αγρα»).
Η έκδοση περιλαμβάνει κείμενα προερχόμενα από πανεπιστημιακές διαλέξεις του και προγενέστερες εκδόσεις. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στην επιλογή της κυκλοφορίας συγκεντρωτικού τόμου στα ελληνικά προς το παρόν, ενώ επίκειται μελλοντικά μια ανάλογη έκδοση στην Ιταλία. «Τα γραφτά που συνθέτουν το βιβλίο αυτό συνοδεύουν τις γνώσεις που από το 1970 εγώ ο ίδιος και κάποιοι άλλοι είχαμε για τα κείμενα του ποιητή», λέει ο Ταμπούκι υπενθυμίζοντας τη σταδιακή εξέλιξη των πεσοϊκών σπουδών ύστερα από την ανεύρεση του περίφημου μπαούλου (1985) με περιεχόμενο πάνω από 25 χιλιάδες χειρόγραφα, υπογεγραμμένα από τις 72 διαφορετικές περσόνες του Πεσόα.
Ο Ταμπούκι τον αποκαλεί «Χριστό» αλλά και «Αιώνιο Παιδί» για να περιγράψει την ευρύτητα του πνεύματός του, ενώ τον διαφοροποιεί από τους υπόλοιπους λογοτέχνες που έζησαν πάνω-κάτω τα ίδια χρόνια: «Το πιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Πεσόα, αυτό που τον απομακρύνει από την κουλτούρα της εποχής του, εντοπίζεται κυρίως στην "παραφωνία" του. Ακόμη κι όταν είναι "εκεί", είναι πάντα "αλλού"».
Τα δύο εκτενή κεφάλαια του τόμου ("Ενα μπαούλο γεμάτο κόσμο" και "Η νοσταλγία του απείρου") συνεισφέρουν ικανοποιητικά στην κατανόηση του πεσοϊκού σύμπαντος, δεδομένου ότι ο Ταμπούκι υπήρξε από τους πρώτους αναγνώστες και εξερευνητές του. Είναι εκείνος ο οποίος κατέληξε στην εξήγηση της ετερωνυμίας του Πεσόα όχι ως εύκολο διανοητικό παιχνίδι αλλά ως επινόηση ενταγμένη στην αντίληψη της εποχής γύρω από το φροϊδικό «εγώ», την υπερβατικότητα, την υπαρξιακή συνθήκη.
Το βιβλιόφιλο κοινό θα έχει την ευκαιρία να συνδυάσει τη συγκεκριμένη έκδοση με την ελληνική απόδοση του «Βιβλίου της ανησυχίας», του ημιτελούς μυθιστορήματος που ο Πεσόα δεν πρόλαβε -ή δεν θέλησε- να εκδώσει φέροντας την υπογραφή του ετερωνύμου του Μπερνάρντο Σοάρες. Το βιβλίο ωστόσο χαρακτηρίζεται σήμερα ως ένα από τα πιο λαμπερά δείγματα της γραφής του και διαβάζεται ως «το πιο κοντινό στον δημιουργό του δημιούργημα». Ο δεύτερος τόμος αναμένεται να κυκλοφορήσει τον επόμενο μήνα (ο πρώτος εκδόθηκε πριν από τρία χρόνια) σε μετάφραση της Μαρίας Παπαδήμα από τις εκδόσεις «Εξάντας».
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 20/09/2007

giovedì 20 settembre 2007

Νέοι συγγραφείς με μεγάλες προσδοκίες

Του ΒΑΣΙΛΗ ΡΟΥΒΑΛΗ
Ανάμεσα στα βιβλία που παραδοσιακά -κατά τη φθινοπωρινή περίοδο- προτείνουν οι εκδοτικοί οίκοι για τους επόμενους μήνες, υπάρχουν τίτλοι που υπογράφονται από πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς ή από νέους ανερχόμενους, που έχουν ήδη δώσει δείγματα γραφής μέ ένα πρώτο βιβλίο. Σιγά σιγά κάποιοι από αυτούς ξεχωρίζουν: γίνονται αντικείμενο της κριτικής, διαβάζονται από το αναγνωστικό κοινό, συνεχίζουν στη συγγραφική αρένα με επόμενα έργα τους. Και πάνω απ' όλα δημιουργούν προσδοκίες για το μέλλον της ελληνικής λογοτεχνίας.
Πρωτοεμφανιζόμενη ως πεζογράφος, παλιά και γνώριμη ωστόσο από τη δημοσιογραφική της πένα: για τη Μαρία Μαρκουλή το μουσικό ρεπορτάζ στην εφημερίδα «Τα Νέα» δεν φαίνεται να περιορίζει τα λογοτεχνικά ενδιαφέροντά της. Η συλλογή διηγημάτων «Ντράιβ Ιν», που θα κυκλοφορήσει σε μερικές εβδομάδες στον «Κέδρο», αποτελείται από είκοσι ιστορίες στις οποίες αναμειγνύεται το αυτοκίνητο, άλλοτε ως μέσο μεταφορικό κι άλλοτε ως μέσο προώθησης της μυθοπλασίας. Οι ήρωες της Μαρίας Μαρκουλή είναι σύγχρονοι χαρακτήρες, άνθρωποι καθημερινοί, της διπλανής πόρτας. Νιώθουν τα πάντα και το τίποτε, γι' αυτό κι εκφράζονται αναλόγως, ενώ ο ψυχισμός τους μοιάζει με τα αυτοκίνητα που οδηγούν: υψηλές ταχύτητες, επικίνδυνες στροφές, απότομα σταματήματα. Πρόκειται για μια «on the road» περιήγηση στη σύγχρονη πόλη όπου δεν λείπουν οι συναισθηματικές εναλλαγές, το χιούμορ, ο πικρός σχολιασμός της αλήθειας που βιώνει κι αναγνωρίζει ο καθένας από τους πρωταγωνιστές της.
Το δεύτερο μυθιστόρημα της Φραντζέσκας Κολυβά, «Ο κηδεμόνας» (εκδόσεις «Πατάκης») εξελίσσεται στις αρχές του 20ού αιώνα, μεταξύ Σύρου και Βιέννης. Η κεντρική ηρωίδα της εργάζεται ως υπηρέτρια σε μια οικογένεια αστικού παρελθόντος αλλά παρηκμασμένου παρόντος. Η νεαρή κοπέλα ωριμάζει στη σκιά μιας πραγματικότητας στην οποία συνυπάρχουν η απειλή του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, οι ιδεολογικές ζυμώσεις, τα προσωπικά και τα συλλογικά πάθη. Οι αναφορές στην ψυχανάλυση, μέσω ενός σκοτεινού προσώπου που αναζητεί την ταυτότητά του, περιπλέκουν την εξέλιξη του μύθου και στη μύηση της ηρωίδας σε άγνωστες εκδοχές της ζωής. Η συγγραφέας έχει δοκιμαστεί ξανά στην πεζογραφία με το μυθιστόρημα «Φτου και βγαίνω» (εκδόσεις «Καστανιώτης»).
Εντεκα ιστορίες, που συναποτελούν αυτοτελείς θεματικές ενότητες ή μυθιστόρημα με έντεκα κεφάλαια μπορεί να θεωρηθεί το βιβλίο «Μαθήματα γραφής» της Μαρίας Σούμπερτ («Μελάνι»). Η 28χρονη συγγραφέας -μ' ένα μυθιστόρημα στο ενεργητικό της («Club Κυλικείο», «Κέδρος»)- επιδίδεται σε μια άσκηση λογοτεχνικής γραφής καθώς ο ήρωάς της είναι ένας εν δυνάμει νέος συγγραφέας. Προσπαθεί απεγνωσμένα να γράψει το τέλειο διήγημα, την τέλεια ιστορία, να πει αυτό που δεν ειπώθηκε ποτέ άλλοτε, επενδύοντας στο θάρρος και το θράσος του πρωτοεμφανιζόμενου.
Την πορεία δύο οικογενειών στο πρόσφατο παρελθόν παρακολουθεί η Μαρία Μαλανδρίνου στο πρώτο της βιβλίο με τίτλο «Η Καρφίτσα» (εκδόσεις «Καστανιώτη»). Η συγγραφέας δημιουργεί ένα ανθρωποτοπίο όχι μόνο με τους πολλούς και σύνθετους χαρακτήρες του μυθιστορήματος αλλά και με τα γεγονότα που χαρακτήρισαν τον 20ό αιώνα. Τα πρόσωπα επηρεάζονται από τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις, οι φιλοδοξίες τους προσαρμόζονται στην περιρρέουσα κατάσταση, τα πάθη τους εκτονώνονται ανάλογα με τις περιστάσεις. Κοινός παρονομαστής είναι το μυστικό που κρύβεται πίσω από ένα πολύτιμο κόσμημα, το οποίο πρωταγωνιστεί στην πολυκύμαντη διαδρομή των δύο οικογενειών.
Το μυθιστόρημα «Ελεύθεροι φυλακισμένοι» της πρωτοεμφανιζόμενης Βικτώριας Μακρή («Ψυχογιός») διεισδύει στον ψυχισμό των δύο ηρώων της, ο μεν νιώθοντας φυλακισμένος στα όρια της καθημερινότητάς του, ο δε έγκλειστος σ' ένα κελί φυλακής για φόνο που διέπραξε. Οι ζωές τους διαφέρουν στα «σημεία» αλλά επί της ουσίας δεν απέχουν καθόλου. Η συγγραφέας τούς πλησιάζει (ο περιπτεράς και ο φυλακισμένος δεν γνωρίζονται) παρατηρώντας τους αλλά και αναλύοντάς τους, ώστε ο αναγνώστης να εισπράξει τη βαθιά πεποίθηση ότι η ζωή έχει πολλές όψεις που αρκεί ο καθένας να τη φωτίσει αναλόγως για να νιώσει την αλήθεια της.
Η πρώτη συγγραφική απόπειρα της Μαρίας Φακίνου με τίτλο «Το καπρίτσιο της κυρίας Ν.» είναι ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα («Καστανιώτης»). Γόνος οικογένειας συγγραφέων (Μιχάλης κι Ευγενία Φακίνου) αλλά και έμπειρη συνεργάτιδα αθηναϊκού εκδοτικού οίκου, η Μαρία Φακίνου εισέρχεται στο λογοτεχνικό στίβο χρησιμοποιώντας ως φόντο μια φανταστική πόλη. Η συγγραφέας δοκιμάζει τους ήρωές της αναμειγνύοντας την παρουσία τους σε τρεις διαφορετικές ιστορίες με απώτερο στόχο να αναστοχαστεί την περιπέτεια της γραφής αλλά και την ουσία που περιέχει για τους αναγνώστες.
Ζητήματα της γυναικείας σεξουαλικότητας θίγει στο δεύτερο μυθιστόρημά της η Κατερίνα Χρυσανθοπούλου. Το «Primavera» («Τόπος») είναι ένα βιβλίο που αγγίζει το δίπολο του έρωτα τόσο ως κοινωνικό ταμπού όσο και ως σωματική-ψυχική ανάγκη. Η ηρωίδα της διαχειρίζεται την εικόνα του εαυτού της, γίνεται έρμαιο του βλέμματος, προσπαθεί να συναγάγει ένα συμπέρασμα, την ουσία των πραγμάτων. Η συγγραφέας, που ασχολείται με τη μετάφραση ενώ έχει εκδώσει και μία συλλογή ποιημάτων, χρησιμοποιεί την αμεσότητα των διαλόγων, τις έντονες περιγραφές, την ελάχιστη χρήση ρημάτων ώστε να αποτυπώσει τις καταστάσεις που βιώνει η ηρωίδα της με τον πιο ρεαλιστικό τρόπο.
Στον «Τόπο» εκδίδει επίσης το πρώτο βιβλίο του ο Νεοκλής Γαλανόπουλος. Το μυθιστόρημα «Η παραλλαγή του Γιώργου Δαρσινού» τον εισάγει στη λίστα των αξιόλογων Ελλήνων συγγραφέων αστυνομικής λογοτεχνίας. Στην υπόθεσή του, πέντε ύποπτοι μιας δολοφονίας καλούνται να αποκωδικοποιήσουν και να ερμηνεύσουν ένα ημερολόγιο, το οποίο θα τους απαλλάξει. Ο στόχος είναι να συμμετέχει ο αναγνώστης στην υπόθεση, να προσπαθήσει να φτάσει στην επίλυση. Ο 35χρονος συγγραφέας γνωρίζει καλά το θεματικό πεδίο που κινείται, ενώ η γραφή του διακρίνεται από ισορροπημένη πλοκή διαθέτοντας αναπάντεχες ανατροπές, αριστοτεχνικές εμβόλιμες ιστορίες, αρκετές δόσεις χιούμορ και απρόβλεπτο τέλος.
Την πρώτη του πεζογραφική δοκιμή κάνει ο Σπύρος Ευαγγέλου με τη συλλογή διηγημάτων «Τάξη στο χάος» («Μεταίχμιο»). Ο συγγραφέας, διδάσκων στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, καταθέτει δεκατρείς ιστορίες ανθρώπων που βρέθηκαν στο χάος, αντιπαρατέθηκαν ο καθένας με τον δικό του τρόπο και τελικά επικράτησαν. Ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει την πορεία της σκέψης τους, τον προβληματισμό και τις λύσεις που επιδιώκουν. Ως αποτέλεσμα η πολυπόθητη τάξη στο χάος δεν επιβάλλεται αλλά αναδύεται, έστω και πρόσκαιρα μέσα από το ίδιο το χάος του σύμπαντος.
Μία δολοφονία αποτελεί αφορμή για την επίλυση ενός παλιού γρίφου. Το μυστικό που κρύβεται πίσω από το κίνημα των Καρμπονάρων απαιτεί εγρήγορση και οξύτητα σκέψης. Αυτόν τον ρόλο αναλαμβάνει ο ήρωας του μυθιστορήματος «Το χειρόγραφο της Πράγας» του Παναγιώτη Κονιδάρη («Λιβάνης»), ο οποίος οφείλει όχι μόνο να κατανοήσει τον γρίφο αλλά και να αντιμετωπίσει τον ίδιο τον εαυτό του: ο φόνος του θείου του σε μια βιβλιοθήκη θα τον εξαναγκάσει να βγει από την ήσυχη καθημερινότητά του, να κάνει μια έρευνα που θα τον εξαντλήσει ταξιδεύοντας από τη Μονεμβασία έως τη Λευκάδα, τη Ρώμη και την Πράγα. Στα προτερήματα του βιβλίου εντάσσεται η ώριμη γραφή, η χρήση εμβόλιμων κεφαλαίων που βοηθούν την πλοκή, τα πραγματολογικά στοιχεία, η ικανότητα ψυχογράφησης των ηρώων.
Μια πρωτότυπη μυθιστορηματική σύλληψη αποτελεί το βιβλίο της Αννίτας Παναρέτου «Ευανθία Καΐρη - Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου. Αλληλογραφώντας, όπως θα ήθελαν» («Ωκεανίδα»), στο οποίο εξελίσσεται η φανταστική αλληλογραφία των δύο γυναικών. Καταγόμενη από την Ανδρο, η Καΐρη υπήρξε διανοούμενη που θεμελίωσε τη γυναικεία παρουσία στον κόσμο της ελληνικής λογιοσύνης κατά τον 19ο αιώνα. Η Μαρτινέγκου έζησε περιορισμένη κοινωνικά και ατύχησε ως προς την ανάδειξη του έργου της αντιστρόφως ανάλογα με την πεζογραφική της δεινότητα. Οι δύο γυναίκες ανταλλάσσουν επιστολές, σύμφωνα με τη μυθιστορηματική σύμβαση, καθώς δεν διέφεραν τα ενδιαφέροντα και η στάση ζωής τους, σε μια εποχή κοινωνικών αλλαγών και διάχυτης αίσθησης αισιοδοξίας λίγο πριν και λίγο μετά την Επανάσταση του 1821.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 18/09/2007

mercoledì 19 settembre 2007

Αλβανική δημοτική ποίηση

Η ανθολογία αλβανικής δημοτικής ποίησης «Κάποιοι τραγουδούν δίπλα μας» του Βορειοηπειρώτη Θωμά Στεργιόπουλου (επίμετρο: Ισμαήλ Κανταρέ, εκδόσεις «Ροές») προτείνει μια διαφορετική ματιά στην κουλτούρα της γειτονικής χώρας. Προσφέρει όχι μόνο τη δυνατότητα γνωριμίας με την πολιτισμική παράδοση πέρα από τα βόρεια σύνορά μας, αλλά πολύ περισσότερο τονίζει τον χαρακτήρα, την ψυχοσύνθεση, τις εκφραστικές ανάγκες ανθρώπων της διπλανής μας πόρτας, Αλβανών μεταναστών και Βορειοηπειρωτών.
Ο δίγλωσσος τόμος (ελληνικά-αλβανικά) αποτελεί αναγνωστική πρόταση όσο και αποτίμηση αυτής της άγνωστης αλλά καθ' όλα πολύτιμης λαογραφικής κληρονομιάς. Τα συγκεκριμένα δημοτικά τραγούδια ξεφεύγουν από το στενό εθνικό πλαίσιο των Αλβανών και αγγίζουν κοινά μ' εμάς βιώματα σε βάθος αιώνων. Αποδεικνύεται ότι δεν διαφέρουν από τα αντίστοιχα ελληνικά -έχουν κοινή θεματική και μοιάζουν ως προς την έκφραση της χαράς και της λύπης, της ανέμελης ζωής, της νοσταλγίας και της ξενιτιάς. Κι αν όντως οι ελληνικές αναφορές δεν λείπουν σ' αυτά τα τραγούδια (ειδικά σ' ό,τι αφορά την Επανάσταση του 1821), το ενδιαφέρον για τον αναγνώστη εντοπίζεται στην ομορφιά του λόγου και του νοήματος, στη δύναμη του στίχου, στη θυμοσοφία του προφορικού λόγου.
Κάθε δημοτικό τραγούδι είναι ψυχικό ανάχωμα, απλό στη δομή του μα καθόλου αφελές, μια ποιητική δημιουργία αφηγημένη με νότες και λαϊκούς ρυθμούς προτού επιβληθεί ο έντεχνος λόγος. Είναι αυτό ακριβώς που επισημαίνει ο Ισμαήλ Κανταρέ εξυμνώντας τη σημασία του δημοτικού τραγουδιού ως αυτοβιογραφία κάθε λαού: «Οταν ξεφυλλίζεις τα δημοτικά τραγούδια, δοκιμάζεις ένα αίσθημα αιωνιότητας και απεραντοσύνης». Για να συμπληρώσει πως «η σιγουριά με την οποία το δημοτικό τραγούδι απαντά σε προβλήματα φιλοσοφικά, θρησκευτικά, ιστορικά, δεν το κάνει ξιπασμένο. Αντιθέτως, φανερώνει τη σοφία και την επάρκειά του...».
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ rouvalis@enet.gr
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 14/09/2007

lunedì 17 settembre 2007

Χωρίς λόγια / Εκλογές

Με συνείδηση, τόλμη, ουσία...

mercoledì 12 settembre 2007

Racconto siciliano

Από την πιο άξαφνη αφορμή, ιδού ένα μικρό διήγημα γραμμένο πρόχειρα στο Παλέρμο. Με αφιέρωση στον Λουίτζι Πιραντέλλο...
Un breve racconto scritto a matita, a Palermo, ecco - da qualche occasione improvvisa, anzi bruna. Dedicato a Luigi Pirandello...

*

Βήματα στον ρωμαϊκό σιτοβολώνα.
Τα σημάδια των κατακτητών συνομιλούν με το δικό μου σύντομο παρελθόν.
Ηδονικό τ’ άγγιγμα. Σαν της γυναίκας.
Το τυρρηνικό φως αναμειγνύεται με προφητείες.
Οι άγγελοι και οι διάβολοι αγκαλιασμένοι μέσα στη λάβα. Αλληλοδιείσδυση.
Η φλόγα σβήνει.
Το νεραϊδόπαιδο κρατάει το αγγείο προσεκτικά για την κατοπινή τέφρα του.
Αναχωρώ. Θα απομείνει η πάλη, το χαμόγελο και η υγρασία -
Τα υλικά που κάνουν όνειρο την ανάμνηση.
*
Passi sul granaio latino.
I segni degli occupatori si abboccano con il mio passato breve.
La luce tirrena si implica da oracoli.
Angeli e diavoli abbracciati nella lava. Addentramento fra loro.
La fiamma si spegne.
Il fatato tiene a bada l'ampollina per il cenere tuo posteriore.
Vado via. Rimanera' la lotta, il sorriso e l'umidita' -
Tutto questo che riforma la memoria in sogno.

lunedì 10 settembre 2007

Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς - Eκλογές 16/9/2007

Με τον Συνασπισμό Ριζοσπαστικής Αριστεράς, 1.400 ενεργοί πολίτες, των γραμμάτων, των τεχνών, των επιστημών, της εκπαίδευσης, της αυτοδιοίκησης, της νεολαίας, του αθλητισμού, στελέχη της Αριστεράς, του συνδικαλισμού και των κοινωνικών κινημάτων.
Ιδού ο κατάλογος, όπως δημοσιεύτηκε στο χθεσινό φύλλο της "Αυγής της Κυριακής":

lunedì 3 settembre 2007

Χωρίς λόγια / Senza parole

[όπως δημοσιεύτηκε στο "Φιλοξενείο"]
Οι σελίδες δεν τελειώνουν ποτέ
με αυτόν τον τρόπο συνεχίζεται ο κύκλος της ζωής,
δηλαδή η ελπίδα και η προσδοκία του θηλυκού παρόντος.
Ξεθαρρέουν τελευταία οι φωνές, γράφονται ποιήματα,
ολοκληρώνονται μυθιστορήματα ενώ μια ταινία διεκδικεί το ανάβλεμμά μου.
Δεν ξέρω να προτείνω, μόνον ν' απολαμβάνω τη διαδικασία.
Το σώμα στηρίζεται στο βλέμμα όμως; ερωτώ κι αναρωτιέμαι κοιτάζοντας τα έργα του Χρήστου Μαρκίδη -αυτά τα τρομώδη αλλά και τρυφερά λάδια σε καμβά- κι ακούγοντας τις βαριές, μεσογειακές ανάσες των Neapolis Ensemble που τραγουδούν για τον έρωτα που φεύγει μαζί με τα βαπόρια, την μπούκα του λιμανιού και της νοσταλγίας
και παίζοντας στα ηχεία τις ηχογραφημένες μελωδίες, παλιές όσο και αυτή η αινιγματική, βρόμικη αλλά πανέμορφη Napoli, ξαναθυμάμαι την αξία της αλήθειας
ξαναμιλώ με τους ζωγράφους νοερά, στη φαντασία μου,
για την αγωνία να ολοκληρώσουν έργα σαν τη "Συμφωνία των Αγγέλων" του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου
ή εκείνη τη φοβερή "Πολυθρόνα" του Μπουζιάνη
αλλά συμφωνώ με τον Ελύτη, για την αμφιβολία ν' αλλάζει κανείς τους χρόνους στα ρήματα,
αφού μπορεί ν' αποβεί οδυνηρή περιπέτεια του νου, να οδηγηθεί σε ατραπούς άγνωστες κι αθέλητες
τι δε έρρεξα;ποι παρέβην;
όλοι μιλούν μα κανείς δεν απαντά
έτσι δεν έπραξε ο Σολωμός;
τον μεταφράζω, από τη La donna velata, την καμωμένη ιστορία που δεν πρόλαβε να στοιχειώσει σε στίχους:
"Πες μου, άξιε επισκέπτη από τον πραγματικό κόσμο, εάν η αγαπημένη μου έχει σωθεί, και το πιο λαμπερό από τα στεφάνια τ' ουρανού ας στολίζει τα μαλλιά σου, και ο ασπασμός μου, ο ασπασμός μου στα πόδια σου...".