venerdì 23 febbraio 2007

Χωρίς λόγια

φωτ.: "Διάδραση" - Μυρτώ Αποστολίδου

giovedì 22 febbraio 2007

100χρονα για τον Νίκο Εγγονόπουλο (1907-1985)

Οι προγραμματισμένες εκδηλώσεις για τα εκατόχρονα από τη γέννηση του ποιητή και εικαστικού Νίκου Εγγονόπουλου (1907-1985) αποτελούν χρυσή ευκαιρία για αναδιάταξη και επαναξιολόγηση του έργου και της προσωπικότητας που υπήρξε στο πλαίσιο της ελληνικής καλλιτεχνικής δημιουργίας στον 20ό αιώνα.
Προηγήθηκε βεβαίως η αφορμή του ορισμού του τρέχοντος έτους ως «Ετους Εγγονόπουλου» από το ΥΠΠΟ ώστε το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου να αποφασίσει τη διοργάνωση σειράς από ουσιαστικές - τιμητικές εκδηλώσεις για τον «μόνο Ελληνα υπερρεαλιστή που είχε το χάρισμα να μεταφράζει την εικόνα σε ποίημα και την ποιητική μεταφορά σε οπτική σύνθεση», όπως τόνισε η διευθύντρια του ΕΚΕΒΙ Κατρίν Βελισσάρη στη χθεσινή παρουσίαση στο Μουσείο Μπενάκη.
Ολες οι εκδηλώσεις συγκλίνουν σ' αυτό το καλλιτεχνικό δίπτυχο, στην ανάδειξή του, στην εκ νέου προσέγγισή του από λογοτέχνες, εικαστικούς, κριτικούς, φιλότεχνους. Δεν είναι τυχαίος ο προγραμματισμός (στον οποίο συνέβαλαν μεταξύ άλλων ο διευθυντής της «Νέας Εστίας» Σταύρος Ζουμπουλάκης, αλλά και οι πανεπιστημιακοί Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου και Νάσος Βαγενάς), ο οποίος περιλαμβάνει επιστημονικό συνέδριο, έκθεση έργων, παράσταση - αφιέρωμα στο Μέγαρο Μουσική και έκδοση λευκώματος.
Οι επετειακές εκδηλώσεις λειτουργούν κατά κάποιον τρόπο και σύμφωνα με τη φιλοδοξία των ιθυνόντων του ΕΚΕΒΙ, ως αντιστάθμισμα στο χαμηλόφωνο πέρασμά του από τον κόσμο των τεχνών, τη λοιδορία που υπέστη όσο και τη δική του, τη συνειδητή στάση του απέναντι στους περί πολλά τυρβάζοντες στο χωροχρόνο που έζησε και δημιούργησε. Εξ αυτού, είναι σωστή η παρατήρηση της Νίκης Λοϊζίδη πως έδωσε μια εκδοχή του υπερρεαλισμού «οικουμενική, αλλά και βαθύτερα ελληνοκεντρική, σαρκαστική αλλά και ανθρώπινη, και οπωσδήποτε απαλλαγμένη από τη γοητευτική αλλά και πικρή ψευδαίσθηση της ακραίας ουτοπίας».
Οντως, εισήγαγε δικά του σύμβολα ιστορικής συνείδησης στην ελληνική ζωγραφική, ενώ παράλληλα στο ποιητικό έργο του διακρίθηκε από την ανατρεπτικότητα, την πολυπρισματική προσέγγιση του ατομικού και του συλλογικού, την ιδεολογική φόρτιση και αυθαίρετη χρήση των υπερρεαλιστικών συμβόλων.
Συγκεκριμένα, το ανακοινωθέν πρόγραμμα περιλαμβάνει τα εξής:
-Το λεύκωμα «Νίκος Εγγονόπουλος - εκατό χρόνια από τη γέννησή του: η αγάπη είναι ο μόνος τρόπος» επιμελήθηκε η Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, η οποία ανθολογεί ποιήματά του, παραθέτει αποσπάσματα κριτικών για το έργο του, κείμενα του ίδιου του καλλιτέχνη αλλά και μαρτυρίες προσώπων του κοντινού του περιβάλλοντος. Η έκδοση εικονογραφείται πλούσια με πίνακες και σχέδιά του.
-Η εικαστική έκθεση «Ωραίος σαν Ελληνας» εγκαινιάστηκε χθες (και θα διαρκέσει έως τις 20 Απριλίου) στον ειδικό εκθεσιακό χώρο του διεθνούς αεροδρομίου «Ελ. Βενιζέλος» και παρουσιάζει, με καλαίσθητο τρόπο για τους επισκέπτες- ταξιδιώτες, μια ευρεία γκάμα εικαστικού υλικού, αναλυτικό χρονολόγιο και εργογραφία.
-Η παράσταση στο Μέγαρο Μουσικής (16 Μαρτίου) σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα και επιμέλεια του πανεπιστημιακού - ποιητή Νάσου Βαγενά δίνει έμφαση στον ποιητικό κόσμο και τη ζωγραφική άποψη του Εγγονόπουλου με τη θεατροποιημένη παρουσίαση, στην οποία συμμετέχουν ηθοποιοί, χορευτές και μουσικοί. Ο στόχος, πέραν του ψυχαγωγικού επιπέδου, εκτείνεται στον παιδευτικό χαρακτήρα για τους θεατές που θα παρευρεθούν στην αίθουσα «Τριάντη».
-Με την αφορμή της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης, οι φοιτητές της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών σχεδίασαν αφίσες με στίχους του Εγγονόπουλου οι οποίες θα αναρτηθούν στα δημόσια μέσα μεταφοράς. Για ένα μήνα (19 Μαρτίου - 21 Απριλίου) η καμπάνια θα βρει μέσον σε τρένα, μετρό, τραμ, λεωφορεία.
-Το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη παρουσιάζει μια ερευνητική έκθεση με τίτλο «Τόπος: Εγγονόπουλος», όπου εξετάζεται κι ερμηνεύεται η απουσία προσώπων στο έργο του (επιμελούνται ο Ντένης Ζαχαρόπουλος και η Νίκη Λοϊζίδη).
-Το Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς) συμμετέχει στις εκδηλώσεις με τη διοργάνωση διήμερου συνεδρίου (23-24 Νοεμβρίου). Θα ανιχνευτεί η ματιά των ιστορικών τέχνης στη ζωγραφική του και ο σημερινός τρόπος ανάγνωσης της ποίησής του. Μερικές ημέρες νωρίτερα (13 Νοεμβρίου) θα εγκαινιαστεί η μεγάλη αναδρομική έκθεση του ζωγράφου (σχέδια, πίνακες, σκηνικά - κοστούμια). Επιμελείται η Κατερίνα Περπινιώτη - Αγκαζίρ.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 21/02/2007

martedì 20 febbraio 2007

Νίκος Εγγονόπουλος / Nikos Engonopoulos

Η επίσημη ιστοσελίδα του ποιητή-ζωγράφου βρίσκεται στη διεύθυνση www.engonopoulos.gr

Νίκος Εγγονόπουλος / Nikos Engonopoulos

ΜΠΟΛΙΒΑΡ, ένα ελληνικό ποίημα
Για τους μεγάλους, για τους ελεύθερους, για τους γενναίους,
τους δυνατούς,
Αρμόζουν τα λόγια τα μεγάλα, τα ελεύθερα, τα γενναία,
τα δυνατά,
Γι' αυτούς η απόλυτη υποταγή κάθε στοιχείου, η σιγή, γι' αυτούς
τα δάκρυα, γι' αυτούς οι φάροι,
κι οι κλάδοι ελιάς, και τα φανάρια
Όπου χοροπηδούνε με το λίκνισμα των καραβιών και γράφουνε
στους σκοτεινούς ορίζοντες
των λιμανιών
[...]
Γι' αυτούς θα πω τα λόγια τα ωραία, που μου τα υπαγόρευσε
η Εμπνευσις,
Καθώς εφώλιασε μέσα στα βάθια του μυαλού μου όλο
συγκίνηση
Για τις μορφές, τις αυστηρές και τις υπέροχες, του
Οδυσσέα Ανδρούτσου και του Σίμωνος Μπολιβάρ
[...]
Από τις επιβλητικές ερημιές της Παταγονίας μέχρι τα
πολύχρωμα νησιά,
Ηφαίστεια ξεπετιούνται στο Περού και ξερνάνε στα ουράνια
την οργή τους,
Σειούνται τα χώματα παντού και τρίζουν τα εικονίσματα
στην Καστοριά,
Τη σιωπηλή πόλη κοντά στη λίμνη.
Μπολιβάρ, είσαι ωραίος σαν Ελληνας.
1944
--------------------------------------------------------------
BOLIVAR, a Greek Poem
For the great, the free, the brave, the strong,
The fittin words are great and free and brave and strong,
For them, the total subjection of every element, silence,
for them tears, for them beacons,
and olive branches, and the lanterns
That bob up and down with swaying of the ships and scrawl
on the harbours' dark horizons.
[...]
For them I'll speak fine words, dictated to me by Inspiration's
Muse,
As she nestled deep in my mind full of emotion
for the figures, austere and magnificent, of
Odysseus Androutsos and Simon Bolivar.
[...]
From Patagonia's formidable deserts as far as the colourful
islands,
Volcanoes erupt in Peru and vomit their wrath in the heavens,
Everywhere the earth trembles and the icons creak in
Kastoria,
The silent town beside the lake.
Bolivar, you have the beauty of a Greek
[...]
1944

lunedì 19 febbraio 2007

venerdì 16 febbraio 2007

Μάθε λογοτέχνη γράμματα...

Το ζήτημα της ορθής γραφής, δηλαδή της ορθογραφίας, της γραμματικής και του συντακτικού, εξακολουθεί ν' αποτελεί πρόβλημα για μερίδα των ομιλούντων την ελληνική γλώσσα.
Η ανορθογραφία, ως κακή αισθητική ή μειωμένη αντιληπτικότητα της γλώσσας και της γραπτής μορφής της, μπορεί να εξηγηθεί σε μερίδα χρηστών της (δυσλεξία, ανεπάρκεια σχολικής εκπαίδευσης, δεύτερη γλώσσα εκμάθησης κ.ά.). Στην περίπτωση όμως της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών η ανορθογραφία είναι ευτελιστική, και δη για ένα πνευματικό σωματείο που υποτίθεται ότι έχει επιτελέσει έργο, με προέδρους όπως ο Νίκος Καζαντζάκης ή ο Αγγελος Σικελιανός.
Η κουβέντα γίνεται με αφορμή ένα επίσημο έγγραφο της εταιρείας (που πρόσφατα έφτασε στα γραφεία της «Ε»), στο οποίο γίνεται φανερό ότι οι συντάκτες του δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τα τελικά ήτα από τα έψιλον γιώτα στους χρόνους των ρημάτων. Ως εκ τούτου, στο έγγραφο βεβαιώνεται ότι «εξελέγει» ταμίας ο δείνα, «παραιτήθει» ο τάδε, η «παραίτηση» του μεν βοήθησε τον δε και «απεδέχθει» κάποια θέση στο διοικητικό συμβούλιο... Το κείμενο υπογράφεται από την πρόεδρο Ελευθερία Αναγνωστάκη-Τζαβάρα και τον γενικό γραμματέα Αυγερινό Ανδρέου.
Το φαινόμενο της ανορθογραφίας δεν είναι πρωτόγνωρο στον χώρο της λογοτεχνίας. Ας ανακαλέσουμε τους λογής δημοτικιστές ή τους κατά καιρούς καθαρευουσιάνους (με την επιλεκτική-αυθαίρετη επιβολή λαθών ως μη λάθη...). Αλλά ας αναρωτηθούμε στην προκειμένη περίπτωση για τα όρια της λογοτεχνικής επάρκειας μερικών δηλούντων ποιητές, πεζογράφοι, δοκιμιογράφοι, όταν αγνοούν τον μηχανισμό της ορθογραφίας, την αισθητική λειτουργία του γραπτού λόγου, το ιστορικό υπόβαθρο της ελληνικής. Οι απορίες παραμένουν· σαν τις ταμπέλες στους αθηναϊκούς δρόμους, όπου όσο κι αν σ' εκνευρίζουν, συνεχίζεις να οδηγείς αναρωτούμενος γιατί κάποιος υπεύθυνος δεν επεμβαίνει να τις ξηλώσει. Οπως, για παράδειγμα, η σήμανση «Προσοχή, παίρνουν παιδιά» στη λεωφόρο Μαραθώνος ή ο καημένος ο Λυκαβηττός, που στην οδό Βασ. Σοφίας αναγράφεται με όλες τις παραλλαγές των διπλών ταυ, βήτα ή κάππα...
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ rouvalis@enet.gr
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 26/01/2007
------------------------------------------
Επιστολή - διαμαρτυρία
Διαμαρτύρεται η Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών για το σχόλιο του υπογράφοντος (βλ. «Ε», 25/1/2007) γύρω από την ορθογραφική-συντακτική επάρκεια των μελών τής εν λόγω εταιρείας. Σε επιστολή της προέδρου Ελευθερίας Αναγνωστάκη - Τζαβάρα αναφέρεται: «Η γραφίδα του αρθρογράφου ήγειρε την οργή και δίκαιη αγανάκτηση των μελών της ΕΕΛ, που είδαν ν' απαξιώνονται αδίστακτα, συλλήβδην, χωρίς επιστημονική ηθική, λογοτεχνική επάρκεια και δημοσιογραφική δεοντολογία του κριτή τους, και μέτρησαν την αδικία από τη γη μέχρι τον ουρανό, όπως έλεγε ο Γκέτε». Ενώ, στη συνέχεια, δηλώνουν ότι «δεν δεχόμαστε την έωλη, ανερμάτιστη και αβάσιμη θέση του αρθρογράφου ότι εξ αυτού του λόγου... στερούμαστε λογοτεχνικής επάρκειας».
Απάντηση: Η καλόπιστη κριτική δεν βλάπτει ποτέ. Ως εκ τούτου, η ανορθογραφία σ' έγγραφα της ΕΕΛ επισημαίνεται στο σχόλιο εύλογα, ως ένδειξη της προβληματικής πραγματικότητας στη χρήση της νέας ελληνικής γλώσσας.
ΒΑΣ.ΡΟΥ.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 16/02/2007

mercoledì 14 febbraio 2007

Sicilia allontana / H μακρινή Σικελία

Quando il nerobianco abbuia la memoria/Οταν το άσπρο-μαύρο σκιάζει τη μνήμη

giovedì 8 febbraio 2007

Eugenio Montale/Εουτζένιο Μοντάλε: La vita in prosa/Η ζωή σε πρόζα

Il fatto è che la vita non si spiega
né con la biologia
né con la teologia.
La vita è molto lunga
anche quando è corta
come quella della farfalla -
la vita è sempre prodiga
anche quando la terra non produce nulla.
Furibonda è la lotta che si fa
per renderla inutile e impossibile.
Non resta che il pescaggio nell'inconscio
l'ultima farsa del nostro moribondo teatro.
Manderei ai lavori forzati o alla forca
chi la professa o la subisce. È chiaro che l'ignaro
è più che sufficiente per abbuiare il buio.
(Eugenio Montale, Poesie disperse)
-----------------------------------------------------------------------------------------
Είναι γεγονός ότι η ζωή δεν εξηγείται
ούτε από τη βιολογία
oύτε από τη θεολογία.
Η ζωή έχει βάθος
ακόμη κι όταν περνάει αμέσως
σαν τη ζωή της πεταλούδας -
η ζωή παραμένει πλούσια
ακόμη κι όταν το χώμα είναι ξερό.
Ανελέητος είν' ο αγώνας
για να καταλήξει ανούσια κι αφόρητη.
Δεν μένει παρά το ασύνειδο βάθος
η τελευταία φάρσα του ξέπνοου θεάτρου μας.
Θα έστελνα σε καταναγκαστικά έργα ή στην κρεμάλα
όποιον την πιστεύει ή την υπομένει. Είναι φανερό ότι ο ανήδεος
αρκεί για να σκεπάζει το σκοτάδι.
[trad.: Silio D'Aprile/μτφρ.: Silio D'Aprile]

mercoledì 7 febbraio 2007

notedibordo - polvere e luce (σκόνη και φως)

Dove sto la luce non è così distante se mi raggiunge tra battiti di gelida sabbia da ruvide ombre e mi respira in gola con fiori di tenera pioggia.

----------------------------

Εδώ που στέκομαι το φως δεν απέχει καθόλου καθώς με αγγίζει μέσα από τον χτύπο της παγωμένης άμμου, στις τραχειές σκιές, και μου δίνει ανάσα με άνθη απαλής βροχής.

[riprodotto in greco da Silio D'Aprile]

lunedì 5 febbraio 2007

Musica d'Italia Meridionale - ο νέος δίσκος των Encardia

Το "Μελωδικό Καράβι" σάς προσκαλεί στην επίσημη παρουσίαση του νέου δίσκου του συγκροτήματος Εncardia, με τον τίτλο «Το παραμύθι της ταραντούλας», στο Βιβλιοπωλείο IANOS (Σταδίου 24), την Πέμπτη 8 Φεβρουαρίου 2007, 12.00 το μεσημέρι.
Θα μιλήσουν ο Κώστας Θωμαίδης και ο Βασίλης Ρούβαλης.
Θα μιλήσει και θα τραγουδήσει ο βετεράνος της Σαλεντίνικης μουσικής παράδοσης και ιδρυτής του συγκροτήματος Ghetonia, Roberto Licci.
Θα τραγουδήσουν και θα χορέψουν τα μέλη του συγκροτήματος Encardia. Παράλληλα, θα παρουσιαστεί το πρόγραμμα του πολιτιστικού τριημέρου εκδηλώσεων «Οι Έλληνες συναντούν τους Έλληνες», που οργανώνεται από το "Μελωδικό Καράβι" στο Κέντρο Τεχνών Χαλανδρίου (9-11 Φεβρουαρίου 2007), αφιερωμένο στη ζωντανή μουσική παράδοση της Κάτω Ιταλίας, στο οποίο θα συμμετάσχουν καλλιτέχνες και συγκροτήματα από την Ελλάδα και την Ιταλία.
Είσοδος ελεύθερη.

venerdì 2 febbraio 2007

Παράνοια: η ελιά, το λάδι, το λιοστάσι...

Αυτόν τον καιρό λέγονται, ακούγονται και γράφονται πολλά γύρω από τη λεγόμενη "φραπελιά", τις ευεργετικές επιδράσεις του ζωμού από τα φύλλα ελιάς. Η συνήθης επιδερμικότητα των ηλεκτρονικών ΜΜΕ έχει επιφέρει μια τραγελαφική εικόνα αδημονούντων, κυρίως απελπισμένων ανθρώπων που πάσχουν από διάφορες ασθένειες - τα φύλλα από λιόδεντρα έχουν κάνει την εμφάνισή τους σε λαϊκές αγορές ή καταστήματα τροφίμων ενώ το νέο "νερό του Καματερού" προκαλεί παραλήρημα που θυμίζει τριτοκοσμικές κοινωνίες έμπλεες από δεισιδαιμονίες, γιατροσόφια, μαντζούνια και λοιπά "μαγικά". Ωστόσο, καταγόμενος από δύο ελαιοφόρες περιοχές, ο υπογράφων τούτο το ιστολόγιο αναρωτιέται για την καθυστερημένη κινητοποίηση του επιστημονικού κοσμου, του υπουργείου Υγείας και των άλλων δημόσιων υπηρεσιών. Ενώ η κατάπτυστη ΕΡΤ των "φεστιβάλ τραγουδιού" και των "Eurovision" πριμοδοτεί τη φθήνεια με εκπομπές τύπου Αννας Δρούζα (τα ακούτε κύριε συνάδελφε και διευθυντά Παναγόπουλε;!).

Η συνάδελφος Σοφία Νέτα, στο σημερινό φύλλο της "Ελευθεροτυπίας", παραθέτει μια ψύχραιμη και εμπεριστατωμένη ρεπορταζιακή εκδοχή του ζητήματος, που αναδημοσιεύεται εδώ με την άδειά της:

Αλλεργικό σοκ και διαταραχές από τα μαντζούνια της ελιάς

«Δεν υπάρχει οποιαδήποτε αποδεδειγμένη αντικαρκινική δράση του χυμού από τα φύλλα της ελιάς», βεβαιώνει τους ασθενείς η Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας, που σε ανακοίνωσή της «καταδικάζει το εμπόριο ελπίδας που γίνεται από επιτήδειους και άσχετους, σε βάρος της υγείας των αρρώστων με καρκίνο».

Το Δ.Σ. της Εταιρείας θεωρεί «καταστροφική τη διακοπή της θεραπείας που παρέχεται από ειδικούς ογκολόγους» και διατηρεί, όπως αναφέρει στην ανακοίνωσή του, το δικαίωμα να προσφύγει στη Δικαιοσύνη με μοναδικό γνώμονα την προάσπιση της υγείας του Ελληνα ασθενή με καρκίνο.

Οπως ανέφεραν σε χθεσινή συνέντευξη Τύπου για την Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου, υπήρξαν καταγγελίες από Συλλόγους Καρκινοπαθών για ασθενείς που σταμάτησαν τις θεραπείες τους για να πιουν τον χυμό από φύλλα ελιάς, ενώ τόνισαν ότι δεν έχουν μελετηθεί η τοξικότητα αυτού του χυμού και οι παρενέργειες που μπορεί να έχει μακροπρόθεσμα η χρήση του. Ανέφεραν ότι ήδη ένας ασθενής που ήπιε τον χυμό νοσηλεύθηκε με αλλεργικό σοκ, ενώ πολλοί παρουσίασαν γαστρεντερικές διαταραχές.

Τέλος, τα μέλη του Δ.Σ. της Εταιρείας έκαναν έκκληση στα ΜΜΕ να σταματήσουν να προβάλλουν το θέμα και να ασχοληθούν με τα πραγματικά επιτεύγματα της επιστήμης στη μάχη κατά του καρκίνου.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 02/02/2007

Για να μην ξεχνιούνται: Νίκος Καββαδίας / Nicos Cavvadias (7)

Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής
Των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων
Και θα πεθάνω μια βραδιά, σαν όλες τις βραδιές
Χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων…
---------------------------------------------------------

Rimarro’ sempre un amante indegno e ideale

Dei viaggi lontani, dei mari blu cobalto:

Moriro’ una sera come tutte le sere

Senza fendere l’orizzonte vago ed alto…