mercoledì 27 maggio 2009

Μαχμούντ Νταρουίς محمود درويش

Ο "Εθνικός ποιητής της Παλαιστίνης" (1941-2008) εξακολουθεί να δίνει το σύνθημα σε πολλά πεδία >>> Ο λόγος του Μαχμούντ Νταρουίς είναι λιτός, όπως ακριβώς αποτυπώνεται το τοπίο της άνυδρης και ταπεινωμένης πατρίδας του στη μνήμη όλων όσοι έχουν την τύχη -ή την ατυχία- να τη διαβούν κατά τις τελευταίες δεκαετίες >>> Διαβάζοντας τους στίχους του στην ελληνική γλώσσα (με την ευτυχή, σχεδόν μητρική φροντίδα της ποιήτριας Αγγελικής Σιγούρου, βλ. ηλεκτρονικό περιοδικό http://www.e-poema.eu/, τ.5) νιώθει κανείς εξαρχής την ταύτιση του ποιητή και του έργου με τον χωροχρόνο >>> Η Παλαιστίνη είναι ευλογία είτε κατάρα. Περπατώντας στη Γαλιλαία, την εύφορη και μεσογειακή, αναρωτιέσαι εάν πράγματι η φύση επιτρέπει τη διπλανή εχθρότητα, το μίσος και την καταστροφή να επιβληθεί >>> Γιατί στην Παλαιστίνη πείθεσαι πως ο Θεός δεν υπάρχει. Ή έστω, πως αρνείται να σου χαρίσει έστω ένα βλέμμα για την ποθητή ανθρώπινη συμπόνοια >>> Ο ίδιος έλεγε: "Πιστεύω πως σήμερα ο ποιητής πρέπει να γράφει για πράγματα αθέατα" >>> Οι περισσότεροι συμπατριώτες του, μπερδεμένοι στη δίνη της εποχής και του αίματος, δεν τον κατάλαβαν ποτέ >>> Και έχει δίκιο, επιπλέον, ο ποιητής και μεταφραστής Γιώργος Μπλάνας αναφέροντας ότι ο Παλαιστίνιος είναι από τους ελάχιστους σύγχρονους ποιητές που πιστεύουν πως η ποίηση είναι πάνω απ' όλα μια δημιουργία μύθων...
Τίποτα εδώ δεν έχει διάσταση ομηρική / Οι μύθοι μας χτυπούνε την πόρτα, όταν τους χρειαζόμαστε / Τίποτα εδώ δεν έχει διάσταση ομηρική... / μονάχα ένας στρατηγόςπου ψάχνει στα χαλάσματα / ένα νεογέννητο έθνος / κρυμμένο στην κοιλιά / ενός Δούρειου Ίππου που καλπάζει
(μτφρ.: Γ.Μπλάνας)
[Σ' έναν κριτικό:] / Μην εξηγείς τις λέξεις μου / Με το κουτάλι του τσαγιού ή την παγίδα για πουλιά! / Οι λέξεις μου με πολιορκούν μέσα στο όνειρο. / Οι λέξεις που δεν είπα / Με καταγράφουν κι ύστερα μόνο με αφήνουν να αναζητώ / Ο,τι απέμεινε από το όνειρό μου...
(μτφρ.: Α.Σιγούρου)

venerdì 15 maggio 2009

Το κάστρο της Κορώνης...

castello di Coron (foto di Silio D'Aprile)
Του Βασίλη Ρούβαλη
Το κάστρο της Κορώνης είναι το σήμα κατατεθέν για τους σημερινούς κατοίκους της, για την Ιστορία της Μεσσηνίας, για τους επισκέπτες της. Όταν ο άγνωστος στιχοπλόκος του «Χρονικού του Μορέως», κατά τον 12ο αιώνα μ.Χ., ανέφερε τη μικρή καστροπολιτεία ως παρηκμασμένη, δεν φανταζόταν βεβαίως κατά τους επόμενους αιώνες την ακμή και την αυξημένη σημασία που προσέλαβε στους ναυτικούς κι εμπορικούς δρόμους της ανατολικής Μεσογείου.
Η σημερινή κατάσταση της Κορώνης και του κάστρου της μοιάζει πολύ με την προ εννέα αιώνων κατάσταση: η πολίχνη φθίνει από την άγνοια και την αδιαφορία ως ένας οικισμός ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού χαρακτήρα, τουριστικοποιείται και αλλοιώνεται η φυσιογνωμία του με σταθερούς ρυθμούς, ενώ το κάστρο παραμένει ένα μνημείο που συγκεντρώνει το θολό βλέμμα ημετέρων και υμετέρων καθώς είναι λίγο-πολύ άγνωστη η πραγματική του αξία.
Κι αν για την Κορώνη έχουν γραφεί και συζητιούνται πολλά, το κάστρο παραμένει στο περιθώριο του ενδιαφέροντος. Μεσαιωνικό, με σποραδικά βυζαντινά στοιχεία, μερικές προσθήκες και αλλοιώσεις από την οθωμανική περίοδο και κυρίαρχη τη βενετική του ταυτότητα, το κορωναίικο κάστρο έχει πολλά να διηγείται στους επισκέπτες του.
Κατά καιρούς έχουν υπάρξει υποσχέσεις για τη διάσωσή του. Τα λόγια έχουν μετουσιωθεί σε λίγες σωστικές επεμβάσεις, άλλοτε με σοβαρό, επιστημονικό γνώμονα κι άλλοτε με προχειρότητες και μάλλον επικίνδυνες πρωτοβουλίες από μη ειδικούς. Η αστική ανάπτυξη περασμένων δεκαετιών με τη χρήση-απόσπαση δομικών υλικών από την τοιχοποιία του, οι αναπόφευκτες φθορές από τους κατοίκους (την εποχή που το κάστρο είχε πραγματικό πληθυσμό που οι παλαιότεροι θυμούνται αμυδρά τέτοιες εικόνες…), οι ναζιστικές απόπειρες ανατίναξής του αλλά και οι καταστροφές που εξακολουθούν να προκαλούν διάφορα φυσικά αίτια (θάλασσα, σεισμοί), έχουν φέρει την κατάσταση στο μη περαιτέρω.
Φαίνεται, ωστόσο, ότι δεν υπάρχει βούληση από κανέναν επίσημο δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα για τη διάσωση, την επανάχρηση και την ανάδειξη αυτού του εξαιρετικού μνημείου. Κι αν κάποιοι λίγοι περιπατητές του εξακολουθούν να το τριγυρίζουν με μάτια ορθάνοιχτα, άλλοτε κοιτάζοντας τη ρεαλιστική αλήθεια κι άλλοτε, ως ονειροπόλοι, ανατρέχουν μαζί του σ’ ένα παρελθόν γεμάτο ιστορικά και μυθικά πρόσωπα, με παλμό και φαντασία, ετούτο δεν αρκεί. Χρειάζεται περισσότερη και ουσιαστικότερη επέμβαση. Προτού να είναι αργά. Ή όταν διάφοροι αυτόκλητοι κριτές και αξιολογητές κάνουν λόγο για την αναπόφευκτη καταστροφή εφόσον οι ίδιοι δεν ανέλαβαν –με το αζημίωτο, συνήθως- τη διάσωσή του…
*Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στην τακτική μηνιαία στήλη "Επιστρέφοντας στην Κορώνη", στο τρέχον φύλλο (Μάιος 2009) της εφημερίδας "ΔΡΑΣΗ", η οποία εκδίδεται και διανέμεται στην Κορώνη Μεσσηνίας

lunedì 11 maggio 2009

Η έρημη ράδα, αργά τη νύχτα

Il porto medioevo alla notte (foto di Silio D'Aprile)
Οι δικές σου σιωπές είναι περίεργες >>> Μιλάς χαμηλόφωνα, σκύβεις το βλέμμα, ψαχουλεύεις τα νύχια ή με τα μισόκλειστα μάτια ζυγιάζεις το φως ανάμεσα στις γραμμές >>> Καμία χαρά δεν σε κάνει να χαίρεσαι, να συμμετέχεις στο πολύκροτο γίγνεσθαι των χρωματιστών σελίδων, να συμβιώνεις στο εύκολο βάθος >>> Κρατάς ένα μολύβι στον νου, με παράλυτα γόνατα >>> Αλλοι το λένε δύναμη κι άλλοι αδυναμία >>> Ανακαλείς παλιές λέξεις, από αυτές που ψιθυρίζονταν σε τούτες τις σκοτεινές ακτογραμμές, τις αναδεύεις στα χείλη, μορφάζεις ακατανόητα >>> Δοκιμάζεις τα όρια, την ψευδαίσθηση του άλλου εαυτού σου να κυριαρχεί στο αυγινό φως >>> Υστερα, όταν το απόγευμα έχει νοτίσει όλα τα δέντρα με το άρωμά του -ανάμεσα στη σκόνη από τις οπλές των αλόγων και από το πεταχτό φίλημα στα χείλη- αντικρίζεις με προσδοκία το τόξο ανάμεσα στα κυπαρίσσια >>> εκεί, στον στενόμακρο δρόμο με την ταπεινή βλάστηση, μερικές ισπανικές ονομασίες, μια ταμπέλα με φθαρμένα ελληνικά σε διάλεκτο >>> τον μακρινό ήχο από τον καλπασμό (το gallop των ξεχασμένων κατακτητών) >>> τις ερμητικές πόρτες από το κρυμμένο σπίτι ανάμεσα σε βοκαμβίλιες και ξεραμένα αραχνιάσματα >>> τις νότες από τα πουλιά θέλοντας πια να κουρνιάσουν, την ηδονή στα βήματα αλλά και στις ενωμένες παλάμες >>> την αγκαλιά των λουλουδιών και το δύσκολο καντηλέρι, την προσευχή και την ευχή σαν καρδιοχτύπι εφήβου >>> τα ποιήματα -το γνωρίζουν όλοι τους- που αποφεύγεις να γράψεις >>> τις επιλογές σου που παραμένουν ταπεινές κι εκρηκτικές >>> τα ταξίδια της επιστροφής με υπόσχεση "για τελευταία φορά" >>> αργά τη νύχτα, στην έρημη ράδα...

giovedì 7 maggio 2009

Συνέδριο για την ποίηση - Τάσος Λειβαδίτης

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Το (.poema..) προτείνει…
Το Μορφωτικό Ιδρυμα της ΕΣΗΕΑ και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων οργανώνουν συνέδριο με θέμα «Η ποίηση σήμερα», αφιερωμένο στη μνήμη του ποιητή Τάσου Λειβαδίτη, με αφορμή την παρέλευση είκοσι ετών από τον θάνατό του.
Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα «Γεώργιος Καράντζας» της ΕΣΗΕΑ, την Παρασκευή 8 και το Σάββατο 9 Μαΐου, με τη συμμετοχή εισηγητών από τον πανεπιστημιακό κόσμο, τη δημοσιογραφία, τη λογοτεχνία. Μεταξύ των ενοτήτων θα υπάρχουν απαγγελίες ποιητών.
Οι ενότητες του συνεδρίου είναι οι εξής: Εισαγωγική: Ο Λειβαδίτης όπως τον γνώρισα
1. Ποίηση και φιλοσοφία
2. Ποίηση και ιστορία
3. Ποίηση και μουσική
4. Οι νέοι και η ποίηση
5. Ποίηση, επιστήμη, τεχνολογία
6. Ποίηση και άλλες τέχνες
7. Η ποίηση στα ΜΜΕ
8. Ποίηση και ηλεκτρονικά ΜΜΕ
Το ηλεκτρονικό περιοδικό για την ποίηση (.poema..) συμμετέχει με εισήγηση του Βασίλη Μανουσάκη, διδάσκοντος στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και μέλους της συντακτικής ομάδας (Η διαδικτυακή γλώσσα της ποίησης: από το χαρτί στην ιστοσελίδα) στην Ενότητα 8: Ποίηση και Ηλεκτρονικά ΜΜΕ

lunedì 4 maggio 2009

Χωρίς λόγια / Senza parole

Santa Sofia, vecchia - foto: Silio D'Aprile

...dei bruni, zii e cugini >>> οι ξεχασμένοι μου πρόγονοι, οι απότοκοι της Ιστορίας >>> m'incido le vene >>> χαράσσω τις λέξεις στο δέρμα και στις μνήμες >>> γυμνώνω το παρελθόν μου >>> ed enormi ruderi, la terra si brucia, le stelle m'inganno il desiderio >>> al migliore ci credo >>> το άριστον, το άριστον της ψυχής... >>> κι έσπρωξα το χέρι μου σ' αυτό το φως >>> la luce mi dipinge l'anima >>> ήτοι η λάμψη με χρωματίζει σαν μεμβράνη απόκοσμη >>> il volto, η προσωπίδα >>> το γυναικείο αίμα >>> il sangue incancellabile >>> οι δύο γλώσσες, οι δύο σκέψεις...

...όλα ΠΡΑΣΙΝΑ (επί πέντε)