martedì 31 luglio 2007

Rodrigo Garcia - επαναφορά

Το θεατρικό έργο «Είσαστε όλοι σας καθάρματα» του Ροντρίγκο Γκαρθία είναι μια αποκαλυπτική ματιά στο σήμερα και στο χθες των σημερινών σαραντάρηδων. Ο Αργεντινός συγγραφέας δεν έρχεται από το πουθενά (καταξιωμένος ως σκηνοθέτης, ηθοποιός και κινηματογραφιστής, με διεθνή καριέρα), δεν έχει αντίρρηση να δείξει και να υποδείξει τις συντεταγμένες τής γενιάς του μέσα από τα θεατρικά και τις ταινίες του, ούτε αρνείται να ξεγυμνωθεί προκλητικά απέναντι στον θεατή ή τον αναγνώστη του, υπερασπίζοντας τον στοχαστικό προβληματισμό του στα θέματα με τα οποία καταπιάνεται. Το συγκεκριμένο έργο παίχτηκε αρχές Ιουλίου στο πλαίσιο της διοργάνωσης «Σύγχρονες θεατρικές γραφές - Χορικότητα», που πρότεινε το Φεστιβάλ Αθηνών, σε σκηνοθεσία Δαμιανού Κωνσταντινίδη. Το φεστιβάλ φιλοξένησε και μια παράσταση του ίδιου του Γκαρθία («Λίαν αιμάσσον. Αιμάσσον. Μισοψημένο. Καμένο»).
Η σκηνική εκφορά τού «Είσαστε όλοι σας καθάρματα» ελκύει αμέσως το ενδιαφέρον, λόγω του κριτικού πνεύματος, του κυνισμού και της ευαισθησίας, της αλαζονείας και της μελαγχολίας, εν τέλει της πολιτικοποιημένης ματιάς του συγγραφέα απέναντι στον σύγχρονο καταναλωτισμό και την εξαθλίωση του Τρίτου Κόσμου. Ο τίτλος είναι προκλητικός ακριβώς επειδή ο συγγραφέας αποτυπώνει στα λόγια τού ήρωά του την υπαρξιακή αγωνία, την αβεβαιότητα και τον κυνισμό που κατατρύχει την ανομολόγητη πραγματικότητα του καθενός. Ο λόγος του Ροντρίγκο Γκαρθία αφυπνίζει, γιατί είναι de profundis, αποκαλυπτικός κι αδίστακτος, άμεσος και διεισδυτικός. Γράφει: «Ολες οι προδοσίες ολοκληρώνονται με ένα τελευταίο φιλί», «Κάντε παιδιά και μην τα διαπαιδαγωγήσετε: έτσι θα υπάρξει ελπίδα», «Το βίωμα δεν υπάρχει, υπάρχει το σχόλιο πάνω σε ό,τι ζήσαμε...».
Το έργο κυκλοφόρησε ως βιβλίο (μτφρ.: Κατερίνα Σπάθη, εκδόσεις «Υψιλον/Θέατρο») για να αποκαλύψει κι άλλες πτυχές, επιδιώξεις, μηνύματα του συγγραφέα. Μπορεί να διαβαστεί ως αφήγημα ή ως μακροσκελές ποίημα, διαθέτοντας χαρίσματα όπως γρήγορη εναλλαγή εικόνων, παύσεις και φωνές, δράση και απραξία. Είναι ένα ολοκληρωμένο έργο, με άλλα λόγια, που «σπάει» τις εκφραστικές φόρμες και κυρίως συμπράττει στη σύγκλιση όσο και στην απελευθέρωση του θεατρικού και του ποιητικού λόγου.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ rouvalis@enet.gr
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 31/07/2007

lunedì 30 luglio 2007

Rodrigo Garcia: todos vosostros sois hijos de puta...

Ολα τα μέρη όπου θα μπορούσα να έχω ζήσει Ολα τα μέρη που δεν ξέρω καλά Ολα τα μέρη όπου θα ήθελα να είμαι Ολα τα μέρη όπου φαντάστηκα ότι ζούσα Ολα τα μέρη για τα οποία αδιαφόρησα Ολοι οι άνθρωποι που τους έζησα προσπερνώντας Ολοι οι άνθρωποι που θα ήθελα να ξεχάσω Ολοι όσους ξεχνώ και με πονάει που τους ξεχνώ...
(απόσπασμα από το ποίημα - θεατρικό έργο του Αργεντίνου Rodrigo Garcia, "Είσαστε όλοι σας καθάρματα", μτφρ.: Κατερίνα Σπάθη, εκδόσεις Υψιλον 2007)

venerdì 27 luglio 2007

Veduta allontana XII

Ιδού και μια φωτογραφία με το κλικ-υπογραφή του φίλου και συναδέλφου στην "Ελευθεροτυπία", Σπύρου Τσακίρη, από τις φωτιές που καίνε την Αχαϊα...

Παραιτήσεις στα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας

[Είναι μερικοί "μάγκες" που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο, ή μάλλον στα ελληνικά ιστολόγια, οι οποίοι το παίζουν κριτές με τη ρομφαία της ψευδώνυμης δικαιοσύνης τους. Η γραφικότητα της κακόφωνης εισαγγελίας που ασκούν είναι μετρήσιμη. Ας όψεται η υπερβολική ασυδοσία που μεταφράζεται σε δημοκρατία. Ωστόσο, εάν ήταν μάγκες χωρίς εισαγωγικά, θα "έβγαιναν" στο ηλεκτρονικό κουρμπέτι και θα "έκραζαν" τα ουσιωδώς κακά (ή σκατά) που συμβαίνουν στο μικρό χωριό των λεγόμενων και "γραμμάτων και τεχνών". Ούτως ή άλλως, βεβαίως, τόσο οι ρομφαιοφόροι όσο και το ίδιο το ζητούμενο, "η διαπλοκή της λογοτεχνίας", περνούν στη σφαίρα των αστεϊσμών της άνομης, πύρινης και ηττοπαθούς επικαιρότητας. Το εφημεριδικό σημείωμα που ακολουθεί, δημοσιευμένο χθες, επιβεβαιώνει τη δυσκολία όποιας σοβαρής αντιμετώπισης ένθεν κακείθεν...]
«Φωτιές» ανάβει στον μικρόκοσμο της ελληνικής λογοτεχνίας η παραίτηση δύο μελών της Επιτροπής Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας: η Αλεξάνδρα Σαμουήλ (πανεπιστημιακός, κριτικός λογοτεχνίας) και ο Νίκος Λάζαρης (κριτικός λογοτεχνίας) δήλωσαν την παραίτησή τους στον υπουργό Πολιτισμού Γιώργο Βουλγαράκη δημιουργώντας παρενέργειες στη λειτουργία της φετινής νεοσυσταθείσας επιτροπής με πρόεδρο τον πανεπιστημιακό Π.Δ. Μαστροδημήτρη. Η παραίτηση των δύο μελών της επιτροπής (που επιβεβαιώνει σχετικό ρεπορτάζ της «Ε», 6 Ιουνίου 2007) αναδεικνύει την αναξιοπιστία και την έλλειψη κύρους του θεσμού που υποτίθεται ότι οφείλει να αναβαθμίζει την εμπιστοσύνη του αναγνωστικού κοινού σε ελληνικά βιβλία της πρόσφατης εκδοτικής παραγωγής. Την παραίτηση της Αλεξάνδρας Σαμουήλ (πριν από τρεις ημέρες) ακολούθησε χθες αυτή του Νίκου Λάζαρη. Στην επιστολή του προς τον υπουργό Πολιτισμού κάνει λόγο για «αδυναμία συνεργασίας με τον πρόεδρο της επιτροπής Παναγιώτη Μαστροδημήτρη και το μέλος Γιώργο Ανδρειωμένο, η συμπεριφορά των οποίων απάδει προς την επιβαλλόμενη στάση των μελών μιας επιτροπής...».
Κι αν η παραίτηση των δύο μελών ήταν απλή και σύντομη στη διαδικασία της, ο «πονοκέφαλος» για το ΥΠΠΟ αρχίζει από σήμερα. Οι δύο κενές θέσεις θα πρέπει να πληρωθούν άμεσα με δύο κριτικούς λογοτεχνίας (και όχι πανεπιστημιακούς, αφού, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα, οι θέσεις τους έχουν ήδη καλυφθεί), οι οποίοι θα κληθούν να «βγάλουν τα κάστανα» από τη φωτιά, ήτοι να αποδείξουν τα κριτήρια και τις προθέσεις τους στην επιλογή των προς βράβευση βιβλίων και προσώπων.
ΒΑΣ. ΡΟΥ.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 26/07/2007

martedì 24 luglio 2007

Η Γυναίκα της Ζάκυθος

Αλλά άκουσα να τρέμη η γη αποκάτου από τα πόδια μου, και πλήθος αστραπές εγιόμοζαν τον αέρα πάντα αυξαίνοντας τη γοργότητα και τη λάμψι. Και εσκιάχθηκα, γιατί η ώρα ήταν κοντά στ' άγρια μεσανύχτια. Τόσο που έσπρωξα ομπρός τα χέρια μου καθώς κάνει ο άνθρωπος οπού δεν έχει το φως του...
(Διονυσίου Σολωμού, "Η γυναίκα της Ζάκυθος", σκηνοθεσία: Σωτήρης Χατζάκης, με τους: Δέσποινα Μπεμπεδέλη, Σαβίνα Γιαννάτου, Σωτήρη Χατζάκη - παραγωγή: Φεστιβάλ Υμηττού 2007)

mercoledì 18 luglio 2007

Jaroslav Seifert - Αφγανιστάν, ποίημα

Ass.Press/Farzana Wahidy
Παρατηρώντας την καλλιτεχνία αυτής της φωτογραφίας (από την εμπόλεμη ζώνη του Αφγανιστάν, χθες) και διαβάζοντας το παρακάτω ποίημα του Τσέχου ποιητή Jaroslav Seifert (στην πολύ ωραία μεταφραστική προσέγγιση της Σόνιας Στάμου-Ντορνιάκοβα), αισιοδοξώ πάλι και πάλι...
Ενα τραγούδι για τον Ερωτα (Píseň o lásce)
Ακούω αυτό που οι άλλοι δεν ακούν,
γυμνά πόδια στο βελούδο να περπατούν.
Τους αναστεναγμούς στα σφραγισμένα γράμματα με βούλα,
τον ήχο των χορδών όταν η χορδή σιωπά.
Ξεφεύγοντας κάποτε από τους ανθρώπους,
βλέπω αυτό που οι άλλοι δεν βλέπουν.
Τον Έρωτα που ντύθηκε στο γέλιο
και κρύφτηκε στα ματόκλαδά /της/.
Όταν στα μαλλιά της υπάρχει ακόμα μια χιονονιφάδα,
Εγώ ήδη βλέπω την τριανταφυλλιά να ανθίζει.
Άκουσα τον Έρωτα να φεύγει,
όταν τα χείλη μου πρωτάγγιξαν τα χείλη της.
Ποιος όμως θα σταθεί εμπόδιο στην ελπίδα μου
-ούτε ο φόβος πως θα ‘ρθει η απογοήτευση-,
για να μην πέσω στα πόδια σου.
Η ομορφότερη συνήθως είναι η αλαφροΐσκιωτη.

lunedì 16 luglio 2007

Σύρος, "Zanetto" di Pietro Mascagni

Cuore, come un fioresi dischiude in te l'Amore: la canzon non è gioconda, l'odi tu, piccina bionda..., με ανάσες δυνατές, βλέμματα κρυμμένα, μελωδίες ανάμεσα μοιρασμένες.

mercoledì 4 luglio 2007

(arcane 17)

Μέρες μασκαρεμένες @ Ωρες φτωχές από σκέψη @ Στιγμή που δεν ανέχεται να παραταθεί @ Σμιλεύματα δημιουργοί επινοήσεις @ Πραγματικότητες απέναντι στην ύλη @ Μνήμες λειψές που επανέρχονται @ Προσδοκίες ή σταθερός προσανατολισμός @ Συζητήσεις για την ουτοπία @ Παιχνίδια κινδύνου με τις ευθείες @ Φωνές πολλές φωνές στη σιγαλή ζωή @ Ωκεανοί @ Ανατροπή στο υπάρχον ως πρόδρομος στο δοκούν @ Νύξεις για το κόκκινο @ Σύμβολα ερείπια παραχαράξεις @ Τίποτε δεν υπήρξε @ Παρά μόνον το άπειρο.

lunedì 2 luglio 2007

Ενα ποίημα

Την ποιήτρια πρέπει να τη συναντάς σπάνια. Οταν υπάρχει αληθινός λόγος ή όταν οι αφορμές περισσεύουν. Η Τζένη Μαστοράκη γνωρίζει αυτή τη συνθήκη - είναι ακριβοθώρητη όπως και οι μετρημένες συλλογές που έχει εκδώσει μέχρι τώρα. Τα ποιήματά της είναι ελάχιστα αλλά διαθέτουν σφρίγος, ένταση και ελαστικότητα σαν υποθαλάσσιο δέντρο που δεν ξεριζώνεται σε καμία φουρτούνα. Γνωρίζει επίσης ότι κάθε δημιουργός θα καταθέσει -επί πραγματικού- λίγα ποιήματα στο corpus αυτής της τέχνης. Ενα από τα ποιήματά της που διαβάζω πού και πού, για να θυμάμαι ότι πρέπει να γνωρίζω την αιτία για κάθε επόμενο κι οριστικά συνταγμένο ποίημά μου, είναι το ακόλουθο:

*

Πάντοτε νύχτα ταξιδεύουν τα μεγάλα χαίρε, τα

έχε γεια, καλότυχοι οι νεκροί που ξαγρυπνάνε, τις

κορυφές, τ’ ακροκεραύνια περιπλέοντας, τις λόχ-

μες μιας απύθμενης υπνολαλίας,

κι όπως λιοντάρι στα στενά δε χόρτασε, το συννε-

φάκι αυτό τους σημαδεύει, την κόψη ανάβοντας,

το ανάστημα, μελαχρινό, το βλέμμα που ήταν –

Σαν να πεθύμησαν τη δροσερή φυγή, το αλγεινό

των αρωμάτων σε κλεισμένους χώρους, τον ταπεινό

αιγιαλό,

τη φοβερή φωλιά του ύπνου φεύγοντας, το λίγο

των ονείρων.

domenica 1 luglio 2007

H Ποίηση, πριν και μετά το '89...

...αντιγράφοντας από το άρθρο του Γιώργου Μπλάνα στην "Κυριακάτικη Αυγή" (1/7/2007), το οποίο εντάσσεται στον διάλογο που ανοίγει η εφημερίδα (συγκεκριμένα, το ένθετο "Αναγνώσεις") για την επέτειο των πολιτικών και πολιτιστικών αναμοχλεύσεων που προέκυψαν κατά το έτος-καταλύτη 1989. Εν προκειμένω, αναδημοσιεύονται σύντομα κι ενδεικτικά αποσπάσματα. Ολόκληρο το άρθρο, εξάλλου, όπως και τα υπόλοιπα κείμενα του αφιερώματος υπάρχουν αναρτημένα στην ηλεκτρονική διεύθυνση (http://www.avgi.gr/nea-avgi/main_page.asp):
Οι ποιητές -τουλάχιστον αυτοί που δεν σέρνουν την ποίηση στα βιογραφικά τους ως τεκμήριο ευαισθησίας- διαθέτουν εκείνο το είδος πρακτικής σκέψης που χαρακτηρίζει τους πεταλωτές αλόγων: ένα κομμάτι άψυχο σίδερο πρέπει να καρφωθεί στα άκρα ενός ζωντανού σώματος και να μεταβάλλει τη ρώμη σε αντοχή, την περηφάνια σε κυριαρχία. Τα ποιήματα, όταν πρέπει να τρέξουν πραγματικά στον στίβο του πανδαμάτορος χρόνου, αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο να τσακιστούν, πριν την πρώτη στροφή. Η αλήθεια του καλπασμού, που κάθε πεταλωτής έχει ν' αντιμετωπίσει, είναι η αλήθεια της Ιστορίας για τον ποιητή.
[...]
Στην ποίηση, τα συγκλονιστικά γεγονότα του '89 δημιούργησαν ίσως τη μεγαλύτερη αναστάτωση. Αυτό είναι απολύτως φυσικό, δεδομένου ότι η ποιητική τέχνη εργάζεται ως επί το πλείστον εκτός θεσμών. Έτσι είναι πάντα ευκολότερο ν' ακολουθήσει δικούς της δρόμους. Και πάντα ευκολότερο να αντιπαραταχθεί σε ό,τι ονομάζουμε "κατεστημένο". Εν πάση περιπτώσει, γύρω στο '89, οι ποιητές θα μπορούσαμε να πούμε πως ανήκαν σε δύο έντονα διακριτά ρεύματα. Οι μεν, φαίνονταν προσηλωμένοι στη "συναισθηματική θεωρία", που βρήκε την καλύτερη έκφρασή της στην ανιστορική, και εν πολλοίς θεολογική, ποιητική του Τόμας Έλιοτ: εκλεκτά συναισθήματα και λεπτοί ρυθμοί, που οδηγούν σε μιαν εσωτερική καλλιέργεια, ικανή να περισώσει τη συνείδηση σ' έναν κόσμο αξιωματικά διεφθαρμένο. Οι ποιητές αυτού του ρεύματος -και στην Ελλάδα- αρκούνταν στην εξωτερίκευση της αγωνιώδους προσπάθειας του εγώ τους να βρει μια ήσυχη γωνιά μέσα στη θύελλα της ύπαρξης. Το τελικό αποτέλεσμα σπανίως διέφερε από μια εκ βαθέων εξομολόγηση, χωρίς αυτό να σημαίνει πως η αισθητική αξία ορισμένων ποιημάτων δεν ήταν πολύ υψηλή. Οι δε, επέμεναν στον ποιητικό ακτιβισμό αφενός του Έζρα Πάουντ: μια επική αφήγηση της πορείας του ανθρώπου προς τη φύση του, μέσω της Ιστορίας, και αφετέρου του Βλαδίμηρ Μαγιακόφσκι: μια, προφητικής πνοής, προβολή των πλέον κοινών ανθρώπινων συναισθημάτων στην οργανωμένη Ιστορία του μέλλοντος. Άγρια, χωμάτινα συναισθήματα και οργιαστικοί ρυθμοί. Οι ποιητές αυτού του ρεύματος έμεναν συνεχώς από "πυρομαχικά", αφού οι προβληματισμοί τους αχρήστευαν τις ρητορικές συμβάσεις και η δημιουργία νέων δεν τους εύρισκε πάντα σύμφωνους. Το τελικό αποτέλεσμα έμοιαζε να μην αφορά τους "νομοταγείς" αναγνώστες της ποίησης, οι οποίοι χρειάζονταν κυρίως συναισθηματική στήριξη, στο πλαίσιο μιας πολιτισμένης "δυσφορίας μέσα στον πολιτισμό". Το '89 στάθηκε καθοριστικό για το μέλλον των δύο αυτών ποιητικών ρευμάτων, αν και είναι αμφίβολο κατά πόσο οι περισσότεροι ποιητές έχουν συνειδητοποιήσει τα τεκταινόμενα στην ίδια την τέχνη τους.
[...]
Ύστερα έρχονται τα γεγονότα να ανατρέψουν την κλασικότητα της ακινησίας. Ο κόσμος προβάλλει μπροστά σου σαν μια στιγμή στη ροή του ιστορικού γίγνεσθαι. Οι κλονισμένες ισορροπίες δίνουν την ευκαιρία στα ιστορικά προσωπεία -συμπεριλαμβανομένου του δικού σου- να αποκολληθούν από τα ιδεολογικά πλαίσια, στα οποία τα είχε στερεώσει μια όποια κυρίαρχη πολιτισμική άποψη. Τότε, πρέπει να αναζητήσεις τα πρόσωπα που κρύβονται πίσω τους. Είναι ο μοναδικός τρόπος για να ορίσεις τα νέα χαρακτηριστικά σου. Ποιος είσαι; Τι είσαι; Τι κοινό έχεις ή δεν έχεις με τους ανθρώπους που έζησαν στο παρελθόν; Χρειάζεσαι νέες βεβαιότητες. Ξέρεις, βέβαια πως το αποτέλεσμα θα είναι η δημιουργία νέων προσωπείων. Αλλά το προσωπείο δεν είναι αναγκαστικά πάντα μια διάψευση του προσώπου.
[...]