giovedì 30 gennaio 2014

Νέα έκδοση


Είναι οι ανεπίδοτες επιστολές ενός νεότερου ποιητή προς παλαιότερους ομοτέχνους του. Συμπεριέχουν σκέψεις και λόγια, αναρωτήσεις, επιτάσεις, ιδέες και σχήματα, δίνοντας την ευκαιρία στον αναγνώστη να διεισδύσει στον χώρο των δημιουργών. Θα διακρίνει επίσης τη διαρκή αγωνία της έμπνευσης και της απόδοσης ενός έργου, τη διαμόρφωση συγκεκριμένων απόψεων όσον αφορά την οργανική εξέλιξη των ποιητικών γενεών, αλλά και τον κύκλο της γραφής –στα χρόνια μετά τους δύο μεγάλους πολέμους– με την επιδίωξη ερμηνείας του παρόντος και ανακουφιστικής κατάληξης του παρελθόντος.

Ετούτα τα επιστολικά κείμενα απευθύνονται σε έντεκα αγαπημένους ποιητές με τους οποίους ο υπογράφων συνυφαίνει εκλεκτικές σχέσεις, αναγιγνώσκοντας συστηματικά το έργο τους, παρακολουθώντας τα πραγματολογικά στοιχεία από την πορεία τους ως πρόσωπα και λογοτέχνες, έχοντας αποκτήσει άμεση προσωπική εμπειρία από την τελευταία φάση της φυσικής και συγγραφικής παρουσίας τους στην ελληνική ποίηση.

(Οπισθόφυλλο της έκδοσης)


 

domenica 26 gennaio 2014

Τα στοιχειώδη για τον Χρήστο Μποκόρο

Λεπτομέρεια έργου - Χρήστος Μποκόρος | Dalla pittura di Cristos Bocoros

Ο ποιητικός λόγος, εισερχόμενος στα ζωγραφικά έργα του Χρήστου Μποκόρου, ισχυροποιεί την αίσθηση του ασύλληπτου της τέχνης στη ζωή. Το βλέμμα του είναι μια ολοκληρωμένη τοποθέτηση απέναντι στα ουσιώδη του κόσμου: ένα καντηλέρι, το δέντρο όρθιο στον κοντινό ορίζοντα, ο καρπός της ελιάς βρώσιμος, οι γαλήνιες ματιές στον χρόνο, η ροή του χρόνου αποτυπωμένη στα νεύρα ενός ξύλου, η γοητεία της ακινησίας, ο ατέρμονος κύκλος της ολοχρωμικής βιωτής.

Ετούτα τα γνώριμα εμβλήματα του Μποκόρου εμφανίζονται στα έργα που παρουσιάζει αυτό το διάστημα στο Μουσείο Μπενάκη (οδού Πειραιώς), διά της ενότητας με τον χαρακτηριστικό τίτλο "Τα στοιχειώδη". Ο στοχασμός του επικεντρώνεται στο μέτρο που απαιτείται για τον σύγχρονο άνθρωπο ώστε να σταθεί απέναντι στα άυλα και υλικά δεδομένα και να αναπροσδιορίσει την ύπαρξή του σ' αυτό το σημείο της νεωτερικότητας.

Κατ' αρχάς, οι μορφές του μετέχουν στη "συνομιλία" αυτήν, στέκονται μειλίχιες, κυρτές, ήρεμες, ως ένσαρκες αναρωτήσεις του πνεύματος. Στο περιορισμένο πλαίσιο μιας στενωπού (σανίδες από παλιές γέφυρες που χρησιμοποιεί κατεργασμένες στην επιφάνειά τους), ο ζωγραφικός ορίζοντας περιορίζει τον "χώρο" αυτών των μορφών κι απελευθερώνει σχολιαστικά την πεποίθηση του ζωγράφου για τη μοναχική διαδρομή του όντος προς την άλλην όχθη, προς το τέλος της ορισμένης διαδρομής του. Ο χρωματικός διάκοσμος είναι έντονος, πλήρης λεπτών φωτοσκιάσεων και αδρής κινητικότητας.

Αλλο τόσο "ομιλητικά" είναι τα έργα της δεύτερης ενότητας στον χώρο του μουσείου, όπου κυριαρχεί το ειδικό βάρος της νεκρής φύσης, των αντικειμένων, της σημειολογικής διάστασης της ύλης. Το γάργαρο νερό, το λιωμένο σαπούνι με το καθρεφτάκι  και τη λευκή πετσέτα, τα ανάλαφρα κλινοσκεπάσματα, το φαγητό και το κρασί και τα φρούτα, σε νοερή αντίστιξη με την άμεση φυσική ανάγκη της επιβίωσης, της αξιοπρέπειας και της σπουδαιότητας που εμπεριέχει η απλότητα, αποδίδουν την έννοια του στοιχειώδους που υποστηρίζει -σε όλη την πολύχρονη διαδρομή του άλλωστε- ο δημιουργός και προτείνει ανεπιφύλακτα στον θεατή του. 
 
Ο Χρήστος Μποκόρος διακρίνει τα νοήματα και διαχειρίζεται τις σιωπές, διαθέτει την παλέττα του στην υπόθεση της απογύμνωσή τους... Η τέχνη του βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη. Αγγίζει τη γήινη διάσταση, τη συγκινησιακή, για να οδηγήσει τη συνείδηση στη βάση της: το είναι χρειάζεται την ισορροπία της φύσης του.  


Σχετικό βίντεο για την έκθεση: http://www.youtube.com/watch?v=qiZXHN0Zpzs&list=UUANCtttaEKmRb0zwongvNpg

sabato 25 gennaio 2014

Οι στιγμές των λογής Gagarin Way

(Gagarin way: Μιχάλης Μουλακάκης, Στέφανος Κοσμίδης, Μάνος Βακούσης, Κώστας Ανταλόπουλος)
 
Η εντυπωσιακή αναθεώρηση του νέου ελληνικού κινηματογράφου έχει επέλθει μέσα από το σύγχρονο, το αληθινά άμεσο και κυνικά απλό βλέμμα των κινηματογραφιστών της νεότερης γενιάς. Ο Αλέξανδρος Αβρανάς, εμφανιζόμενος "από το πουθενά" με ντρίμπλα στο σινε-κατεστημένο γύρω από το Κέντρο Κινηματογράφου, έκανε τη διαφορά με την πρόσφατη ταινία του Miss Violence κι έθεσε τις ισχυρότερες βάσεις -μαζί με συναδέλφους του σαν τους Γιώργο Λάνθιμο, Αθηνά Ραχήλ Τσαγκάρη, Μπάμπη Μακρίδη και άλλους αρκετούς- για να θεωρηθεί σοβαρή κι αξιοπρόσεκτη η ελληνική κινηματογραφία στον μεγάλο χάρτη της έβδομης τέχνης.
 
Με αυτές τις σκέψεις οδεύει κανείς προς το Θέατρο Βασιλάκου όπου παίζεται, ως στοίχημα σίγουρα, η σκηνοθετική ακροβασία του Αβρανά μέσα από το πολιτικό έργο του Gregory Burke, Gagarin Way. Εργο σύγχρονο και δύσκολο για την καθεστηκυία "ανάγνωση" του θεατρικού θεάματος, έργο διαυγές όσον αφορά την τωρινή συλλογική ιδεοληψία περί αυτών και περί ημών, έργο που απευθύνεται με ακρίβεια στη  σ υ ν τ ρ ι β ή  ετούτης εδώ, της ελληνικής κοινωνίας.
 
Ο σκηνοθέτης έχει δύο πλεονεκτήματα. Κατ' αρχάς, διαθέτει ένα κείμενο βατό ως προς την αφηγηματική ροή του και την εξέλιξη της νοηματικής διαπλοκής μεταξύ των ηρώων. Κατά δεύτερον, επιλέγει τέσσερις εύστοχους ηθοποιούς οι οποίοι αναδεικνύουν τα σημεία αιχμής που ο συγγραφέας υπονοεί και απευθύνει στον θεατή. Ως εκ τούτου, ο Αβρανάς έχει τη δυνατότητα να απογειώσει σκηνοθετικά το έργο με τα δικά του ευδιάκριτα κι ελκυστικά εργαλεία: την οπτική μιας νοερής κάμερας που κατευθύνει το μάτι πάνω στη σκηνή, την προβολή της λεπτομέρειας (που γίνεται μικροκορύφωση σε κάθε σκηνή), την ανάδειξη του μηνύματος. Ετούτο το τελευταίο είναι η ουσία της παράστασης: ποιος πιστεύει στις ιδέες που ήδη στο παρελθόν απέτυχαν; τι σημαίνει επανάσταση και τι κατευνασμός για το άτομο και την κοινωνία; πώς αντιμετωπίζει ο καθένας τη βία που ασκεί ή του ασκείται; πότε επιτέλους θα πάψει να συνδυάζεται η ηθική συνείδηση/η πορεία της ύπαρξης με τη συνειδητοποίηση ενός σισύφειου σύμπαντος γεγονότων, δηλαδή της Ιστορίας;
 
Ο θεατής αποχωρώντας από τη γειτονιά που βρίσκεται το θέατρο, όπου συνυπάρχουν ο γελαδερός νεοαστισμός των μπαρ και των εστιατορίων με τα σκυθρωπά πρόσωπα των φτωχών κατοίκων, αντιλαμβάνεται ευθέως την υπερένταση, την απογοήτευση, την αποτρόπαιη συνθήκη των ηρώων του Αβρανά (με καλοδουλεμένες υποκριτικές στιγμές όπως, λ.χ., η λεπτή ερμηνεία του έμπειρου Μάνου Βακούση ως οξυδερκή, κατασταλαγμένου καπιταλιστή) και παράλληλα να αρχίζει να υποψιάζεται ότι το θέατρο, ως μορφή τέχνης, οφείλει να καταθέτει "οβολό" στην αφύπνιση του παρόντος για την έλευση ενός μέλλοντος ει δυνατόν διαφορετικού από όλα τα προηγούμενα... Και σ' αυτή την περίπτωση, του ελληνικού Gagarin Way, είναι τέτοιος ο υποψιασμός - απαραίτητος, αναμφίβολος, ευπρόσδεκτος.


ενδεικτικό βίντεο της παράστασης: http://youtu.be/_ChYOFnIzZY 

mercoledì 22 gennaio 2014

Το αηδόνι στο αρπακτικό νύχι...

 
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ
Το αηδόνι και το γεράκι

Ακου, ω γεράκι, το φτωχό αηδόνι. Τη ζωή μου την εξουσιάζεις, όπως και τούτο το πέταγμα μέσα στα σύννεφα όπου δεν έφτασα ποτέ. Μα άκουσέ με. Από τις γαλήνιες, μυστικές πηγές της φύσης έβγαινε ένα καλοσυνάτο πνεύμα, και μέσα μου ένα ολόιδιο συναντούσε. Το σμίξιμο γινόταν τραγούδι όπως η φυλλωσιά του φιλόξενου δέντρου, όπως τ' αστέρια που έλαμπαν από ψηλά. Η ομορφιά όλων όσα τριγύρω μου απλώνονταν με συγκινούσε, και αρμονία αποκτούσε. Σ' έβλεπα να 'ρχεσαι καταπάνω μου, και ο φόβος μου νικήθηκε από το υπέροχο πέταγμά σου, το γρήγορο και μεγαλοπρεπές, που το θαύμαζα σαν δώρο θεϊκό. Μα την ίδια στιγμή, από ένα απροσμέτρητο βάθος, μέσα μου σπαρταρούσαν τραγούδια για τη θλίψη ενός ρόδου σκορπισμένου από τον άνεμο. Εγώ άρχιζα να τα τραγουδώ, εγώ, που όταν έπεφτε ο κεραυνός ένιωθα τα φυλλοκάρδια μου να τρέμουν, κουρνιασμένο στην τρυφερή φυλλωσιά. Ασε με να ζήσω λίγο, τόσο μόνον όσο ν' ακουστεί στον γαλήνιο αιθέρα και στ' αυτιά σου ο θησαυρός που κρύβω μέσα μου. Αυτό που μέλλει να γεννηθεί, μην το σκοτώνεις. Στα λόγια τούτα το γεράκι χαλάρωσε το αρπακτικό του νύχι και με το άλλο έγνεψε φιλικά στ' αηδόνι, που μόλις ξεψύχησε.

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile [δημοσίευση στα "Δέκατα", αρ. 9, Ανοιξη 2007]

DIONISIO SOLOMOS
L’usignolo e lo sparviere
 
Ascolta, o Sparviere, il povero Usignoletto. La mia vita è nel tuo potere, com' è ora questo volar sulle nubi alle quali non giunsi mai. Ma ascoltami. Dalle soavi fonti secrete della natura pioveva uno spirito mite, e toccava un altro mite del pari dentro il mio petto. Or questo si risolveva in canto, come le fronde dell'ospite pianta, come le stelle che al di sopra splendevano. La beltà di quanto mi circondava mi toccava, e diventava armonia. Io ti guardava venirmi incontro, e la paura fu vinta dalla maraviglia del tuo volo rapido e maestoso, nel quale ammirava il dono degli Dei. Ma in quell’ istante, da inesauribile profondità, voleano sgorgarmi i cantici, dal dolore d'una rosa strappata dal vento. Io li cominciava, io, che allo scoppiare del fulmine, sentiami palpitare il seno, accovacciato nella fronda appena nata. Lasciami vivere un momento finché almeno getti nell'etere sereno, e nel tuo orecchio, il tesoro che sento. Non uccidere quello che deve nascere. Sì dicendo, lo Sparviere allentava l'ugna affamata, e dell'altro artiglio faceva mano umana ed amorevole all'Usignolo, che in quell'istante spirò.

sabato 18 gennaio 2014

Στιγμιότυπα

Προέλαση στο Καλέ Γκρότο (φωτό: Πολεμικό Μουσείο)


[ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΝΕΟΥ]


Σκοταδερό χωρίς μαχητές, αντικρίζω
– από τις πολεμίστρες έρχεται φως –
τις γυναίκες με όμορφες λαλιές να φοβερίζουν, 
αντί χαρές ερωτικές, τον θάνατο.


[ΤA ΤΣΙΓΑΡΑ ΤΗΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ]

Ξεμείνανε στο τάγμα του Καλέ Γκρότο.
Ο ήλιος ζαλιστικός στη μεσημβρινή πορεία.
Οποιος έζησε θα καπνίσει έναν ντορβά τσιγάρα.
Θα προλάβει τους εγγονούς να πάρουν τ’ όνομα.


[Η ΧΑΜΕΝΗ ΠΟΛΗ]

Συντεταγμένοι στο λιμάνι. Αλαλαγμοί, σύμβολα.
Σε λίγη ώρα δεν θα μοιάζει κανείς.
Η φωτιά μυρίζει σάρκα, είναι θυμός.
Κανένας δεν επιστρέφει σ’ αυτή τη Σμύρνη.


(αποσπάσματα από την επικείμενη έκδοση "Στιγμιότυπα")

mercoledì 15 gennaio 2014

100 έργα της νεοελληνικής γραμματείας

www.bookpress.gr 

Μια ενδεικτική λίστα προτιμήσεων για έργα της νεοελληνικής γραμματείας -από σύγχρονους συγγραφείς στο τωρινό παρόν- διαθέτει αληθινό ενδιαφέρον μα άλλο τόσο δεν αποτελεί αποτίμηση ή προϊόν επιστημονικής προσέγγισης. 


Οι όποιες παρουσίες-απουσίες ονομάτων και έργων στα "100 καλύτερα βιβλία" παραμένουν άνευ ισχυρής δυναμικής επί της ουσίας, καθ' όσον ήδη η ηλεκτρονική εφημερίδα Bookpress, που οργάνωσε τη στατιστική έρευνα, εύλογα δεν διεκδίκησε τον ρόλο έγκριτης φιλολογικής καταλογογράφησης και ανάλογης αξιωτικής προσέγγισης της ποίησης, του θεάτρου, της πεζογραφίας στον ελληνόφωνο κόσμο κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Πρόκειται για μια εφήμερη και βεβαίως ενδεικτική καταγραφή.

Ιδούhttp://www.bookpress.gr/multipress/teleutaia-nea/100-kalitera-vivlia-apotelesmata


sabato 11 gennaio 2014

Η διήγηση της απώλειας



Χθες κηδεύτηκε ο φίλος Πέτρος Κουτσιαμπασάκος, άνθρωπος των εφημερίδων (και συνάδελφος στην "Ελευθεροτυπία" από τα παλιά χρόνια) αλλά και ομότεχνος συγγραφέας. Πρόκειται για ένα από τα αληθινά καλά παιδιά αυτού του μικρομέγαλου κύκλου. Πάντοτε άμεσος, θετικός, ειλικρινής και γενναιόδωρος σε όλες τις εκφάνσεις επικοινωνίας ή συνεργασιών του. Τύπος ανθρώπου μοναχικού, αλλά συνάμα με θερμή κοινωνικότητα στις συνευρέσεις με παρέες. Σκεπτόμενος και χαμηλότονος, έλεγε μειλίχιος μα και προβληματισμένος, σε κουβέντα μας τις τελευταίες ημέρες του, για την απειλητική εξωστρέφεια των κινούμενων γύρω από τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία αλλά και για τη λοξή ματιά του αναγνωστικού κοινού στα "προϊόντα" της εκδοτικής προσφοράς. 

Ο Πέτρος Κουτσιαμπασάκος αγαπούσε τα βιβλία που κατέθεσε με την υπογραφή του και αγωνιούσε γόνιμα για τα επόμενα βήματά του στον χώρο του διηγήματος και του μυθιστορήματος. Η αποδημία του δημιουργεί αποσιωπητικά όσον αφορά την αναμενόμενη συνεισφορά του στα ελληνικά γράμματα. 

Έμελλε να είναι το κάτωθι διήγημα η τελευταία δημοσίευσή του σε περιοδικό. Μια κοινή φίλη σχολίασε ότι πρόκειται για τις προφητικές γραμμές ενός απόλυτα δικού του, μοναχικού ταξιδιού στο ενδιάμεσο της ζωής και του θανάτου. Ίσως έχει δίκιο...

Παραπομπή εδώ: http://www.poema.gr/reader.php?id=87&pid

giovedì 9 gennaio 2014

Διφωνία σε συστοιχίες...Gruppi di bifonia



1. Πρωτάγιασμα... benedizione
2. Αλκυονίδες - S'infuoca l'ora meriggina...
3. Πίστωμα στο κενό: il frale                                          [9/1/2014]
4. Εστία / Adorator degl'idoli                                         [11/1/2014]
5. Σκίρτημα αγνώστου... s'innerva nel sterro              [12/1/2014]
6. Η εαυτή, η άλλη - Omai disprezza te...
7. Τόση ερημία: rosso non dispiumo                             [16/1/2014] 
8. Χάλκειος / diletta luna
9. Εκκρεμής εξορκισμός... della fatal quiete
10. Παραπλήσιο εγώ - fra le tue carezze                       [22/1/2014]
11. H διπλή σκιά τους: innante, in atto
12. Ίριδας πόνος / valutazione
13. Προσδοκία μίας λύπης... risveglio                           [24/1/2014]
14. Ησυχαστήριο, από βλέμματα - ti s'affà la salita    [27/1/2014] 
15. Με τα χρειώδη προς τον ορίζοντα: sera rigida      [29/1/2014]
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.

martedì 7 gennaio 2014

Ο τρόπος και το νόημα της λογοτεχνίας

Σ' αυτή τη δύστηνη περίοδο της λογοτεχνικής υπερπαραγωγής, οι σχετικές λίστες ανασκόπησης (σε έργα του πεζού και του ποιητικού λόγου, του θεάτρου, της κριτικής και του δοκιμίου) μεταθέτουν τον τ ρ ό π ο και το ν ό η μ α της συγγραφικής πράξης υπέρ της ανάδειξης προσώπων, παρεών, τάσεων, ομαδοποιήσεων.
Στο ίδιο πνεύμα, οι βραβεύσεις προσφέρονται σαν ζεστά φυστίκια, αυξάνονται και πληθαίνουν απ...ό το γνώριμο κατεστημένο, ενισχύουν ένα αξιακό σύστημα, κυρίως μεταξύ των νεοεισερχόμενων ενασχολούμενων με τη λογοτεχνία, κατά το οποίο προέχει η καταμέτρηση του ονόματος και η συνεπαγόμενη προβολή (σε κοινωνικά δίκτυα, πρωτίστως) με αποτέλεσμα μια βαθμιαία παρερμηνευτική προσέγγιση της γραφής: "εκδίδω-εκδίδομαι άρα υπάρχω...".
Σ' όλο αυτό το "πανηγύρι" της ματαιόδοξης συνθήκης τού φαίνεσθαι (άπειρα ποσταρίσματα με φωτογραφίες, εξώφυλλα, ψηφιακά χαμόγελα και παράφωνα συγκινησιακά "ουάου" στους τοίχους φίλων του φμπ) και της νευρωτικής όσο και εύφορης αποτίμησης εντός οθόνης, μένει συμπιεσμένη, αλλ' αληθινή και έντιμη, η λογοτεχνική δημιουργία. Δεν είναι άλλη απ' εκείνην που αναζητά διαύλους, ακονίζει τη δυναμική της, μελετάει και επεξεργάζεται, διακρίνει τα δεδομένα, προτείνει και προσδοκά ν' ανατρέπει... Μοιάζει λιγάκι παράταιρη, όχι καλλωπισμένη στα λογής Ινσταγκραμ ή τις φωτογραφήσεις για δωρεάν περιοδικά-φυλλάδες, όχι κραυγάζουσα την επιμελώς ατιμέλητη παρουσία των εκπροσώπων της σε εκδηλώσεις, πάρτι, μπαράκια, παρεΐστικες συναντήσεις ή γκομενισμούς. Ολα μα όλα ετούτα είναι τα απαραίτητα στολίδια του παρόντος που άλλοι αποφασίζουν μα αγνοούν την τιμωρό αλαζονεία του κανόνα: η υπερέκθεση στο φως λιώνει το κερί στα ψεύτικα φτερά προς τον δρόμο της αιωνιότητας...