giovedì 24 ottobre 2013

Οι Κυριακές του Pasolini


PIER PAOLO PASOLINI

Σήμερα είναι Κυριακή, αύριο πεθαίνεις

Σήμερα είναι Κυριακή,
αύριο πεθαίνεις,
σήμερα ντύνομαι
στα μεταξωτά και τους έρωτες.


Σήμερα είναι Κυριακή,
στα λιβάδια με ξεκούραστα πόδια
χοροπηδούν τα αγόρια
ανάλαφρα με τα παπούτσια.

Σιγοτραγουδώντας στον καθρέφτη μου,
σιγοτραγουδώντας "mi pettino".
Γελάει μέσα στα μάτια μου
ο τρισκατάρατος.

Χτυπήστε, καμπάνες μου,
κυνηγήστε τον πίσω!
"Χτυπάμε, αλλ' εσύ τι κοιτάζεις
τραγουδώντας στα λιβάδια σου;"

Κοιτάζω τον ήλιο
τα θανατερά καλοκαίρια,
κοιτάζω τη βροχή,
τα φύλλα, τους γρύλλους.

Κοιτάζω το κορμί μου
απ' όταν ήμουν παιδάκι,
τις θλιμμένες Κυριακές,
τη ζωή χαμένη.

"Σήμερα φοράς
τα μεταξωτά και τους έρωτες,
σήμερα είναι Κυριακή,
αύριο πεθαίνεις".

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

martedì 22 ottobre 2013

«Ανάμεσα» στον Κεραμεικό


H ΒΙΝΤΕΟΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ «Ανάμεσα» ΣΤΟΝ ΚΕΝΟ ΧΩΡΟ

Η μουσικότητα του λόγου στα ελληνικά κείμενα
ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΕΙΔΕ: 21-25 Οκτωβρίου, Αγησιλάου 77, ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ

 Παρουσίαση την Πέμπτη 24/10, ώρα: 8.00 μ.μ.

ΕΙΣΟΔΟΣ ΜΕ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ
 
Η συνεργασία του εικαστικού δημιουργού Παναγιώτη Τεμπελόπουλου με τον συγγραφέα Βασίλη Ρούβαλη εδράζεται στη σχέση αμφίδρομης επαφής και «συνομιλίας» μεταξύ της εικόνας και του ποιητικού λόγου. Κοινός παρονομαστής είναι η μουσική του Atrio Serenade, η οποία δίνει τον υποβλητικό τόνο.
 
Στο πλαίσιο του φεστιβάλ, η βιντεοεγκατάσταση —περιλαμβάνοντας βίντεο, φωτογραφίες σλάιντ, τρισδιάστατες απεικονίσεις, πρωτότυπες μουσικές συνθέσεις και ποιητικούς αφορισμούς— αποσκοπεί στην ανάδειξη της μουσικότητας που περιέχουν οι λέξεις, με παρονομαστή την κινούμενη εικόνα.
 
Το «Ανάμεσα» προσφέρει στον θεατή τη δυνατότητα να γίνει συνταξιδιώτης μιας ενδοστρεφούς, σχεδόν, έκφρασης ορατών τε και αοράτων. Η αισθαντική δύναμη του ήχου βρίσκει ανταπόκριση στην εύθραυστη παρουσία της εικόνας και στο απέριττο του λόγου. Η μουσικότητα του λόγου είναι αυτονόητη και απεριόριστη, αυταπόδεικτη μέσα από τον συγκεκριμένο πειραματισμό.
 
Το αναλυτικό πρόγραμμα του φεστιβάλ: www.kenosxoros.com

 

lunedì 21 ottobre 2013

Franco Loi, περί μικρότητος


FRANCO LOI
Είμαστε πολύ μικροί, Θεέ μου, είμαστε σχεδόν τίποτε

Είμαστε πολύ μικροί, Θεέ μου, είμαστε σχεδόν τίποτε,
ίσως μια ανάμνηση να 'μαστε, πνοή του ανέμου,
ανθρώπινη σκιά περαστική, οι πρόγονοί μας,
ίσως μια κάποια θύμηση αλλοτινής ζωής,
μία βροντή που από μακριά επανέρχεται,
η μορφή από μιαν άλλη γενιά...
Μα πώς επικαλούμαστε το έλεος, πόσο τον θρήνο,

και πόσο τη ζωή όταν την παίρνει ο άνεμος!
Οδεύουμε στ' άγνωστο, απαγγέλλοντας ύμνους,

κι απ' ό,τι υπήρξαμε, τίποτε δεν απομένει.

[Liber]

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

domenica 20 ottobre 2013

Για το σβήσιμο της νύχτας, ο Vittorio Sereni




VITTORIO SERENI
Μέσα μου η ανάμνησή σου

Μέσα μου η ανάμνησή σου είν' ένα θρόισμα
μονάχο από ποδήλατα που φθάνουν
ήσυχα εκεί όπου η μεσημβρινή κορύφωση
κατέρχεται προς την εσπέρα την πιο φλογερή
ανάμεσα σε αυλόγυρους, σπίτια
και μελαγχολικά γερμένα
παράθυρα ανοιγμένα ξανά το καλοκαίρι.
Μόνον, για μένα, αλαργινός
παραμένει ο θρήνος των τρενών,

των ψυχών αναχωρώντας.
Κι εκεί ανάλαφρη εσύ φεύγεις με τον άνεμο,
σβήνεις μέσα στη νύχτα.


[Frontiera]

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

Alfonso Gatto: οι μέσα στις νύχτες



ALFONSO GATTO
Ποίημα ερωτικό

Οι μεγάλες καλοκαιρινές νύχτες
όπου τίποτε δεν κινείται παρά το μεδούλι
των φιλιών, το πρόσωπό σου
όνειρο μες στα χέρια μου.


Μακρινή όπως τα μάτια σου
έρχεσαι με τη θάλασσα
τον άνεμο που είναι η ψυχή.

Και φιλιά απελπισμένα
ώσπου το στεγνό στόμα
σαν νύχτα να μισανοίξει
σπρωγμένο απ' την ανάσα του.


Ζεις λοιπόν, ζεις
το όνειρο που είσαι, αληθινό είναι.
Πόσο καιρό που σ' αναζητώ.

Σ' αρπάζω σφιχτά, σου λέω τα όνειρα
είναι γλυκά σαν το πρόσωπό σου,

απόμακρα σαν τα μάτια σου.

Και το φιλί που αναζητώ, η ψυχή είναι.

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

sabato 19 ottobre 2013

Mario Luzi: για εκείνον τον ρυθμό της ζωής


MARIO LUZI
*


Στην πηγή μιας επιθυμίας ή στη φυγή; - Σπινθηρίζει
αυτό το ερώτημα ή αυτό το αίνιγμα.
Δεν δείχνουν άλλο σημάδι τ' αστέρια του Ιουλίου.


Ούτε τολμάει ο νους να το ψάξει βαθύτερα.
Τρεμοσβήνει στην αβέβαιη φλόγα του, αυτός.

Ή δεν είναι η ζωή, ή δεν είναι ο ρυθμός του;

[Carovana per l'arte]

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

giovedì 17 ottobre 2013

Από τον μικρόκοσμο της Alda Merini


ALDA MERINI
*


Δεν έχω ανάγκη τα λεφτά.
Εχω ανάγκη από αισθήματα,
από λέξεις, από λέξεις σοφά διαλεγμένες,
από λουλούδια που τα λένε σκέψεις,
από ρόδα που τα λένε παρουσίες,
από όνειρα που στολίζουν τα δέντρα,
από τραγούδια που κάνουν τ' αγάλματα να χορεύουν
από άστρα που ψιθυρίζουν στ' αυτί των εραστών...
Εχω ανάγκη τα ποιήματα,
αυτήν τη μαγεία που αλαφρώνει τις λέξεις,
που ξυπνάει τις συγκινήσεις και γεννάει χρώματα αλλιώτικα.



μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

[ποίημα από την επικείμενη έκδοση Alda Merini: Ερωτας, η θεϊκή τρέλα, μτφρ.: Ελσα Κορνέτη & Βασίλης Ρούβαλης, (.poema..) εκδόσεις 2013]


Edoardo Sanguineti: μόνον εάν ζεις την τρέλα


EDOARDO SANGUINETI

*

εάν απομακρυνθώ απ' εσένα, ξεσκίζω τα πάντα:


μα το πιο ωραίο (ή το χειρότερο)

μένει πάνω σου, κολλώδες, σαν μέλι ή κόλλα, ένα παχύρρευστο λάδι:

επιστρέφω σ' εμένα, όταν επιστρέφω σ' εσένα: (και ξαναβρίσκω τους αντίχειρες και τους πνεύμονες):

σε λίγο προσγειώνομαι στη Μαδρίτη:

(εδώ στην ουρά του αεροσκάφους, εκλεκτοί συμπατριώτες μου,
κόσμος των επιχειρήσεων, μιλούν για νούμερα και νούμερα, ενώ πίνουν και καπνίζουν, σ' έξαψη,
γελώντας νευρικά):

ζω ακόμη για σένα, εάν ζω ακόμη:

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

mercoledì 16 ottobre 2013

Μετά την "Εκκένωση" του Δημήτρη Δημητριάδη


Η πνευματική προσωπικότητα του θεατρικού συγγραφέα Δημήτρη Δημητριάδη βρίσκει, μόλις πρόσφατα, ένα πρόσφορο έδαφος στην ημεδαπή κατήφεια επειδή ακριβώς γνωρίζει -ο ίδιος συνειδητά- ότι το έργο του γίνεται κατανοητό ως συμπαγής καλλιτεχνική πράξη ενώ, ωστόσο, δεν βρίσκει ποτέ υποστήριξη ή συνάφεια με τον "μικροαστικό" κόσμο της σύγχρονης ελληνικής διανόησης.

Ο συγγραφέας του Πεθαίνω σαν χώρα, έργου περισσότερο προφητικού και πλησιέστερου στη δυνατότητα κατανόησης της καθεστηκυίας πνευματικής κατάστασης στη χώρα αυτή τα τελευταία τριάντα χρόνια, καταθέτει σειρά έργων, δοκιμίων και άλλων, λογοτεχνικής αξίας κειμένων σε μια μακρά και σταθερή πορεία στον χρόνο με βέβαιη νοητική σκευή και προτάγματα στοχασμού. Εκτενέστερα, είναι συγγραφέας με ευρωπαϊκό περίγραμμα˙ γράφει για το παρόν σεβόμενος το παρελθόν και εκτιμάται περαιτέρω στο εξωτερικό ως μη ελληνοκεντρικός (δηλαδή αυτοπεριοριστικός) αλλ' απόλυτα ελληνικός (άρα ευρύτερος και "ανοιχτός" στο γίγνεσθαι εκτός ορίων).

Το αφιέρωμα που του επιφυλάσσει η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, αυτές τις ημέρες, αποτελεί μια ξέχωρη εκδήλωση αποτίμησης της συνολικής προσφοράς του - κάτι όντως επισημάνσιμο ως γεγονός. Η εναρκτήρια εκδήλωση με το αναλόγιο για το έργο Η εκκένωση, άπαιχτο έως στιγμής στην ελληνική σκηνή και με σαφή κοινό προσδιορισμό στον τραγικό μύθο των Ατρειδών, έδωσε μιαν καλή αίσθηση του επιπέδου που υποστηρίζει και υπηρετεί ο Δημητριάδης... Πώς διαχειρίζεται το ήθος; Πώς ανατρέπονται τα νενομισμένα της κάθε εποχής; Πώς συμβαίνει η επανεκκίνηση μετά την καταβαράθρωση των ανθρώπινων αξιών;

Η κάθε σκηνοθετική προσέγγιση στον λόγο του μπορεί ν' αποδεικνύεται πρωτότυπη και πρωτοφανής... Είναι κάτι που παραδέχθηκε ο Γιάννης Κόκκος, που επιμελήθηκε συνολικά (σκηνοθεσία, σκηνογραφία) το αναλόγιο με πλειάδα γνώριμων -και καλών- ηθοποιών. Οι ήρωές του εξάλλου, σε όλα τα έργα του, διακατέχονται από την ηθική ευθύνη του σύγχρονου ανθρώπου απέναντι στη μνήμη, στην ιστορική γνώση, στο άτομο που προσδοκά την  υπαρξιακή του πλήρωση σε συνάρτηση με τη "ροή των πραγμάτων" για το σύνολο. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για μια πολιτική τοποθέτηση (της τέχνης του) σε συνάρτηση με το ζητούμενο (της εποχής): την κοινωνική κάθαρση μέσω της προσωπικής εμβάθυνσης.

Αξίζει πάντως να ειπωθεί ως υποσημείωση ότι η εκτίμηση στο πρόσωπο του Δημητριάδη φθάνει στα καθ 'ημάς ως αντιφέγγισμα της πορείας του εκτός συνόρων. Σαν μόνιμη κατάρα: σε τούτη την κοινωνία τίποτε δεν γίνεται πιστευτό ή αξιολογήσιμο παρεκτός εάν προέρχεται από αλλότρια κέντρα. Και τα γαλλικά χειροκροτήματα των προηγούμενων χρόνων φαίνεται πως πιάνουν πια τόπο, στον τόπο του...


Παραπομπή για το αφιέρωμα εδώ: www.sgt.gr

martedì 15 ottobre 2013

Οι λυρικές νότες του Sandro Penna


SANDRO PENNA
Επιστρέφοντας στη θάλασσα την αλλοτινή

Επιστρέφοντας στη θάλασσα την αλλοτινή,
μέσα στη νύχτα, από δρόμους φλεγόμενους
έψαχνα για τους παλιούς συντρόφους...

Σαν λύκος τρελαμένος μύριζα
την καυτή σκιά ανάμεσα στα σπίτια. Η οσμή
παλαιική και αδειανή μ' έδιωχνε προς τη μεγάλη
ακρογιαλιά στην ανοιχτή θάλασσα. Εκεί έβρισκα
την πιο καθάρια πίκρα και τη δική μου σκιά
τη φεγγαριανή, ακίνητη εμπρός στην αρχαία οσμή.

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile
 

lunedì 14 ottobre 2013

Attilio Bertolucci: παράφραση του φωτός


ATTILIO BERTOLUCCI
Για ένα όμορφο πρωινό

Ενας ουρανός τόσο απαλός
ένας άνεμος τόσο ανάλαφρος
δεν ξέρω πια πού βρίσκομαι
πού ήμουν.

Ω, γυμνή γαζία,
μελαχρινή βιολέττα,
που στη λίγη ζέστη

μαραίνεσαι...

Πρωινό που φεύγεις
και τίποτε δεν γνωρίζεις για μένα και τη βιολέττα
που τόσο την αγαπώ,
και για το κλαδάκι
το γυμνό της γαζίας,

πρωινό, μην φεύγεις.

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

Οι έκπληκτοι στίχοι του Leonardo Sinisgalli





LEONARDO SINISGALLI

Είδα τις Μούσες

Στον λοφίσκο
είδα σίγουρα τις Μούσες,
κουρνιασμένες ανάμεσα στις φυλλωσιές.

Είδα λοιπόν τις Μούσες
ανάμεσα στις πελώριες φυλλωσιές από βελανιδιές

να τρώνε βελανίδια και βατόμουρα.
Είδα τις Μούσες πάνω σε μια βελανιδιά
αιωνόβια, να κρώζουν.
Εκπληκτη η καρδιά μου

Κλείστηκα έκπληκτος στην καρδιά μου
Μίλησα στην καρδιά μου για την έκπληξη.

[Vidi le Muse]

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

sabato 12 ottobre 2013

Η ώρα του Saba


UMBERTO SABA
Η δική μας ώρα


Γνωρίζεις κάποια ώρα της ημέρας που να 'ναι
πιο ωραία απ' εκείνες της νύχτας; Τόσο
ωραιότερη και λιγότερο αγαπημένη; Είναι εκείνη
που για λίγο την ιερή ραθυμία ξεπερνάει˙
η πιο εντατική ώρα είναι η εργασία, κάτι φανερό

πλημμυρίζοντας ο κόσμος στους δρόμους ˙
στις τετραγωνισμένες μυλόπετρες των σπιτιών
μια σελήνη ξεθωριασμένη, που μόλις
διακρίνεται στον νυχτερινό άνεμο.

Είναι η ώρα που άφηνες την εξοχή
για να χαρείς την αγαπημένη σου πόλη,
τον φωτερό κόλπο πάνω στο βουνό
ειδωμένο πολλαπλά σ' όλο του το ωραίο εύρος˙
η ώρα που η ζωή μου ολόκληρη κυλάει
σαν τον ποταμό προς τη θάλασσά του˙
και η σκέψη μου, τα βιαστικά βήματα
του πλήθους, οι τεχνίτες στην κορυφή μιας ψηλής
σκάλας, το παιδί που τρέχοντας πηδάει
πάνω σε καρότσα με πάταγο, όλα φαίνονται

ακίνητα στην πράξη, όλα αυτά εν κινήσει
έχουν μιαν όψη ασάλευτη.


Είναι η ώρα μεγάλη, η ώρα που ταιριάζει
καλύτερα στα χρόνια των περισυλλογών μας.

[Canzoniere]

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

venerdì 11 ottobre 2013

Ενα δώρο από τον Ungaretti


GIUSEPPE UNGARETTI

Δώρο

Κοιμήσου, ταραγμένη μου καρδιά
Κοιμήσου τώρα, άντε, κοιμήσου.

Κοιμήσου, χειμώνας
σε κατέκλυσε, σε απειλεί,

Ουρλιάζει: "Θα σε σκοτώσω
Και θα χάσεις τον ύπνο σου".

Το στόμα μου μέσα στην καρδιά σου, λες τώρα,
Φέρνει την ειρήνη,
Αντε, κοιμήσου, κοιμήσου εν ειρήνη,
Αφουγκράσου, άντε, την αγαπημένη σου,
Για να νικήσεις τον θάνατο, ταραγμένη μου καρδιά.

[Dialogo]

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

Ο πιο αληθινός Quasimodo, Salvatore


SALVATORE QUASIMODO
Δεν απώλεσα τίποτα

Είμαι ακόμη εδώ, ο ήλιος στριφογυρνά
στους ώμους, όπως το γεράκι και η γη
αντηχεί τη φωνή μου στη δική σου.
Και ξαναρχίζει ο καιρός φανερός
στο βλέμμα που ανακαλύπτει πάλι το φως.
Δεν απώλεσα τίποτα.
Η απώλεια είναι να πηγαίνεις παραπέρα
απ' ένα διάγραμμα τ' ουρανού
κατά τη διάρκεια κινήσεων ονειρικών, ένας ποταμός
γεμάτος φύλλα.


[Dare e avere]

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

giovedì 10 ottobre 2013

...και θα 'χει τα μάτια σου: λέξεις του Cesare Pavese


CESARE PAVESE

*

Και τότε εμείς οι δειλοί
που λατρεύαμε το μουρμουρητό

της νύχτας, τα σπίτια,
τα μονοπάτια του ποταμού,
τα φώτα τα κόκκινα και βρομερά
εκείνων των τόπων, τη θλίψη
γλυκερή και σιωπηλή -
εμείς τεντώσαμε τα χέρια
στη ζωντανή αλυσίδα
και σιωπήσαμε, μα η καρδιά
ξεπήδησε μέσα στα αίματα,
και δεν υπήρξε άλλη γλυκύτητα,
και δεν υπήρξε άλλη εγκατάλειψη
στο μονοπάτι του ποταμού -
όχι πλέον σκλάβοι, μάθαμε
να 'μαστε μόνοι και ζωντανοί

[Verrà la morte e avrà i tuoi occhi]

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile


mercoledì 9 ottobre 2013

Τρία ιταλικά σαρανταρικά ποιήματα


ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΑΡΑΝΤΑΡΗΣ | GIORGIO SARANDARI

*
Πάρε τον ύπνο
και σκόρπισέ τον στην πλάση
όπως τα πλούτη!
Αυτό
το αίσθημα πανικού που τρέφει
τη χειμαρρώδη ύπαρξη


*
Ν’ αγγίζεις τα στήθη με τα χέρια
την ώρα που η απόλαυση δεν με ξαφνιάζει˙
να ζεις τ’ όνειρο
θα μου το αφηγείσαι μ’ ανάσες,
και προτού με καταπλήξεις
θα μεταμορφωθούν σε κρίνους
τα στήθη σου…


*
Να φεύγεις από τ’ όνειρό μου
όπως το κύμα από τη θάλασσα˙
να βρέχεις χαρά
εσύ ολόκληρη,
κι εγώ να σε κοιτάζω
προφυλαγμένος από κάθε σαγήνη
του ονείρου!


μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile

martedì 8 ottobre 2013

Eugenio Montale: δίχως μνήμη η μνήμη...


EUGENIO MONTALE
Η μνήμη
Η μνήμη υπήρξε λογοτεχνικό είδος
όταν ακόμη δεν είχε εφευρεθεί η γραφή.
Μετά εξελίχθηκε σε χρονικό και παράδοση,
μα ήδη βρομούσε σαν κουφάρι.
Η ζωντανή μνήμη είν' αμνημόνευτη,
δεν αναδύεται από το μυαλό, δεν βουλιάζει εκεί.
Προστίθεται στο υπάρχον σαν ένα ομιχλώδες
φωτοστέφανο στο κεφάλι. Είναι κιόλας ξεθωριασμένη, είν’ αμφίβολο
ότι επανέρχεται. Δεν έχει πάντα μνήμη
η ίδια.

[Quaderno di quattro anni]

μτφρ.: Βασίλης Ρούβαλης | trad.: Silio D'Aprile