sabato 26 febbraio 2011

Χωρίς λόγια (Eugenio Montale)

Porto di Coron, stasera (foto di Silio D'Aprile)

Εugenio Montale

Spesso il male di vivere ho incontrato

Spesso il male di vivere ho incontrato: era il rivo strozzato che gorgoglia, era l'incartocciarsi della foglia riarsa, era il cavallo stramazzato. Bene non seppi, fuori del prodigio che schiude la divina Indifferenza: era la statua nella sonnolenza del meriggio, e la nuvola, e il falco alto levato.

*

Συχνά συνάντησα τη δυσκολία της ζωής: ήταν ο πνιγμένος χείμαρρος που κελάρυζε, ήταν το ζάρωμα του ξεραμένου φύλλου, ήταν το πεσμένο άλογο. Καλό δεν γνώρισα, εκτός από το θαύμα που περιέχει τη θεϊκή αδιαφορία: ήταν το άγαλμα στη νωχέλεια του μεσημεριού, και η συννεφιά, και το γεράκι ψηλά σηκωμένο.

[trad./μτφρ.: Silio D'Aprile]

venerdì 25 febbraio 2011

Χωρίς λόγια (γάργαρο ποτάμι)

Il fiume che rotolla lente... in Arcadia (foto di Silio D'Aprile)
Το νερό κυλάει προς το κέντρο του κόσμου >>> Η μνήμη της δικής μου γλώσσας απαιτεί ταπεινότητα >>> Ακολουθώ τη σκέψη του Γεωργίου Πλήθωνος Γεμιστού, στον αιώνα ενός ξεχασμένου Βυζαντίου - αυτού που βιώνεται μόνο με σιωπηλό πάθος: "Θέλω ν' αναγεννηθή η ανθρωπότης..." >>> Είναι ελεύθερος όποιος δεν ψεύδεται και εξατομικεύει τη θεότητα >>> Υπάρχει άραγε προεγνωσμένη ώρα για εμάς του δύο;... >>> Σκέφτομαι ταυτόχρονα τη δυαδική παρουσία του Σολωμού και του Κάλβου ανάμεσα στις λέξεις, σκέφτομαι την εναρμονισμένη απλότητα στα μεγαλειώδη σκιρτήματα του Ελύτη, σκέφτομαι την αναζήτηση του θεμελιώδους παλμού >>> Το διακύβευμα: Υπάρχουν ακόμη αντεπαναστάτες και ταρτούφοι, μελουργοί και άλαλοι, πλάνητες και αδιάθετοι "ψυχή τε και σώματι" >>> Αλλά κι ένας άλλος χάρτης, που ξεπερνάει την επίγεια νόηση - ο τόπος έχει πέρατα, η νοσταλγία [για τη γυναίκα αυτή] είναι λέξη που σημαίνει ζωή, το παρελθόν δεν υφίσταται χωρίς το παρόν που ακολουθεί και το μέλλον που μοιάζει μακρινό, η σωτηρία είναι απειλή σαν την απώλεια, κάθε δρασκελισμός είναι ηρωισμός >>> Τα πράγματα είναι απλά: τα πάντα αποτελούν ζήτημα οπτικής γωνίας...

martedì 22 febbraio 2011

Ποίηση και ποίηση

Ημερομηνία δημοσίευσης στην "Αυγή": 22/2/2011 Του Βασίλη Ρούβαλη

* «Συμμορία των τεσσάρων (+1)» αυτοαποκαλείται η παρέα που συνυπογράφει τον τόμο «Ελεύθερη πτήση ελεύθερη πτώση» (εκδόσεις Οξύ, σ. 160, τιμή: 18,10 ευρώ) με την πρόθεση να προκαλέσει, όπως σημειώνεται από τους υπογράφοντες στο εισαγωγικό σημείωμα, μια αληθινή αναταραχή στα νενομισμένα της ελληνικής ποιητικής κοινότητας. Δύο νεότεροι (Βάσος Γεώργας, Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος), ένας παλαιότερος (Γιώργος-Ικαρος Μπαμπασάκης), ένας «αλλοδαπός» (Anthony Reynolds) και η εικαστικός Ελεάννα Μαρτίνου δηλώνουν το δικό τους παρορμητικό «παρών» με ποιήματα και απεικονίσεις ενός κόσμου πλασμένου από τη δική τους ποιητική φλόγα, αλλά και με σαφείς, τιτλοποιημένες τις αναφορές στο σύμπαν των αισθητικών επιδράσεων και προτιμήσεών τους. Ό,τι δηλώνεται μοντέρνο, από δεκαετία σε δεκαετία, ό,τι κεντρίζει τη δημιουργική τους διάσταση στο σύγχρονο παρόν, όπου «δεν μπορούμε παρά διαρκώς να εξυφαίνουμε όχι μονάχα αλλεπάλληλες αλλά και απανωτές συνωμοσίες ενάντια στη μη-ποιητική πραγματικότητα, ενάντια στη μη-ερωτική πραγματικότητα, ενάντια στη μη-πραγματική πραγματικότητα». Ο τόμος, μια ποιητική συλλογή σε κεφάλαια με διαφορετικές υπογραφές, διαβάζεται σε συνάρτηση με τη διάθεση των υπογραφόντων: το χιούμορ και ο στοχασμός συνυπάρχουν, όπως και η βαθύτερη αίσθηση της κατά βούληση γραφής των συγκεκριμένων ποιημάτων που, σημειωτέον, συστεγάζονται αρμονικά. Κι αυτό που κάνει ξεχωριστή εντύπωση είναι ακριβώς η τυπογραφική επιμέλεια, χάριν της οποίας αποφαίνεται, για μία ακόμη φορά, η άμεση σχέση του ποιητικού λόγου με την καλλιτεχνική προσέγγιση της σελίδας, των λέξεων και του χαρτιού.

* Η ανακοίνωση των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας περιλαμβάνει τρεις ποιητές μεταξύ των βραβευθέντων: την Κική Δημουλά για το σύνολο του έργου της, τον Γιώργο Βέη για το βραβείο χρονικού-μαρτυρίας, τον Παντελή Μπουκάλα για την ποίηση. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι επιτέλους ο θεσμός θα αποκτήσει μια νέα, «μνημονιακή» αντίληψη περί διαφάνειας και ευπιστίας: νέες θεματικές προς βράβευση, διαφορετική λειτουργία των επιτροπών, δημοσιοποιημένη διαδικασία. Διότι όλοι οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ έχουν διαμορφωμένη (μολονότι σιωπηρή) άποψη για τις κατά καιρούς επιτροπές και τα πρόσωπα που τις απαρτίζουν σε σχέση με συγκεκριμένες λογοτεχνικές, πολιτικές και άλλες παρέες στον λογοτεχνικό -συγγραφικό και πανεπιστημιακό- περίγυρο.

* Όταν η ποίηση αξιοποιείται ως καλλιτεχνική πρόταση αλλά και πολιτικό εργαλείο: οι εκδόσεις Gallimard εξέδωσαν πρόσφατα την ανθολογία «Les poetes de la Mediterranee» (στη σειρά NFR), στην οποία περιλαμβάνονται ποιήματα από 24 χώρες της Μεσογείου, με εισαγωγή του Yves Bonnefoy και επιλογή της Eglal Errera. Η επικαιροποίηση του ποιητικού λόγου στις χώρες που βρέχονται από τη Mare Nostrum θεωρείται αυτόματα επιβεβλημένη λόγω των γεγονότων στις αραβικές χώρες της Β. Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Το ενδιαφέρον είναι ότι ο περίφημος γαλλικός οίκος υποστηρίζει αυτή την εκδοτική προσπάθεια υπό το πρίσμα των κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων στην περιοχή και, ως εκ τούτου, έχει προγραμματίσει παρουσιάσεις σε συνεργασία με τις γαλλικές πρεσβείες και τα παραρτήματα του Γαλλικού Ινστιτούτου σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες. Σημειωτέον, επιπλέον, ότι η Ελλάδα είναι η χώρα που «ανοίγει» την ανθολογία με ποιήματα των Τίτου Πατρίκιου, Κικής Δημουλά, Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ, Μιχάλη Γκανά, Αθηνάς Παπαδάκη, Γιώργου Μαρκόπουλου, Στρατή Πασχάλη και Θανάση Χατζόπουλου (σε μετάφραση του ελληνιστή Μισέλ Βολκοβίτς).

* Μια ιδιαίτερη προσέγγιση των ομηρικών επών επιδιώκει ο Νάνος Βαλαωρίτης, όπου επισημαίνει και αναλυτικά παρουσιάζει έναν «διάλογο» ανάμεσα στις ραψωδίες. Η μελέτη του με τίτλο «Ο Όμηρος και το Αλφάβητο» (έκδοση της Ελληνοαμερικανικής Ενωσης) επικεντρώνεται στα γράμματα των ραψωδιών που αντίστοιχα εμφανίζουν κοινές θεματικές στην «Ιλιάδα» και την «Οδύσσεια». Αναδεικνύει την αρχιτεκτονική τους, την ιδιόμορφη οργάνωσή τους, τα δομικά στοιχεία που ταξινομούνται για να φέρουν στην επιφάνεια τις βασικές αρχές και αξίες του επικού κόσμου. Χρησιμοποιεί τη συγκριτολογική μέθοδο, όπως σημειώνεται στο προλογικό σημείωμα, για να ερμηνεύσει «την κατανομή και την ιεράρχηση των γεγονότων, τις συμμετρίες και τις αντιθέσεις μεταξύ των μερών του κάθε έπους, ενεργοποιούνται επίσης καινούργιες ανταποκρίσεις και παραλληλισμοί και ανανεώνεται, τέλος, ο διακειμενικός διάλογος των δύο επών».

* Στην ορολογία της λογοτεχνικής κοινότητας οι λέξεις «διεθνής», «παγκόσμιος», «ακαδημία», «ομοσπονδία», «ποιητές» είναι ειδικού βάρους και σίγουρα απαιτούν ανάλογη θεώρηση από τους χρήστες τους. Eτούτο τον συλλογισμό αναμοχλεύει η ανακοίνωση, μέσω του Διαδικτύου, για το 22nd World Congress of Poets που αναμένεται να λάβει χώρα στη Λάρισα τον προσεχή Ιούνιο. Ουδείς γνωρίζει την έγκριτη υπόσταση τέτοιων εκδηλώσεων, την επισημότητα και τη δυναμική τους, όπως αναλόγως ουδείς οφείλει να αυτοχρήζεται πρέσβης ή μέντορας της ελληνικής ποίησης εντός και εκτός συνόρων όταν ήδη κάτι τέτοιο δεν του έχει ζητηθεί είτε, το χειρότερο, δεν του έχει απονεμηθεί ο συγκεκριμένος τίτλος.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ: www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=600767

sabato 19 febbraio 2011

Παραλλαγή σε λόγια του Cesare Pavese

Una breve finestra... την ώρα του απομεσήμερου, όταν μια γέννηση γίνεται τελετή κι ένας αργός θάνατος θεατρική πράξη >>> Σ' αυτόν τον δρόμο η φασαρία σβήνει: τα στόματα, οι μηχανές, τα παιδιά που επιστρέφουν ...nel respiro dell'erba >>> O υπέρτατος μύθος. Si capisce una coppia in un prato: c'è l'uomo e la donna che si tengono stretti... >>> Ο ήλιος θ' αργήσει να λάμψει >>> Το σπίτι που γκρεμίστηκε έφερε την ανάσα του ανέμου >>> Sott'acqua è ancor buio >>> Τα έκπληκτα μάτια φθάνουν έως τα πόδια του λόφου >>> La casa a collina, la sfumano come un ricordo... >>> Mα ζεις εδώ; >>> Il tuo tenero sangue si è fatto altrove >>> Η παγωνιά σαν αυτούς, η γυμνή γυναίκα, το πράσινο μυστήριο, ο γίγαντας και η πέτρα, μέσα στα χέρια μου >>> Δεν υπάρχουν αναμνήσεις σ' αυτό το πρόσωπο...non ci sono ricordi su questo viso...

giovedì 17 febbraio 2011

Κορώνη: μεσογειακή διατροφή...

...εκεί που οι δρόμοι συναντιούνται. Στον μεσογειακό ορίζοντα: ...dove le strade incrociano. Nell'orizzonte mediterraneo: http://www.youtube.com/watch?v=-gQ-zHsBt2k

martedì 15 febbraio 2011

Xωρίς λόγια (λαθρανάγνωση)

foto di Silio D'Aprile, 2007: Cavo Gallo, Coron

Δεν ήθελα να καταλάβω ότι το φως των παιδικών χρόνων μου παραμένει αναλλοίωτο >>> Με αυτή την αθωότητα προσδοκούσα την αλλαγή του χάρτη, της εντός μου φλόγας και της φρούδας κίνησης του ασημένιου ορίζοντα >>> Ετρεμα, θυμάμαι ακόμη, από την ιδέα ότι τα πράγματα που άγγιζα, οι νεαρές γυναίκες που μ' ερωτεύονταν είτε η απατηλή πίστη μου σε αυτές, οι φόβοι και οι αρνήσεις μου, θα γίνονταν μικρή Ιστορία >>> Μιαν ημέρα περπάτησα ξυπόλητος προς τ' ακρωτήριο: διψούσα για νερό αλλά και για τη διερεύνηση μιας άγνωστης, ελκυστικής ενέργειας που με έφερνε σαν μαγνήτης σ' αυτή τη στενή, βραχώδη, στεριανή μύτη του Ιονίου >>> Απλωσα το χέρι προς ένα λουλούδι φρεσκοκομμένο ανάμεσα στις ξεραμένες πέτρες >>> Είχε αλμύρα στα πέταλά του, έντονο πορτοκαλί χρώμα αλλά και μιαν ευωδιά που με ξάφνιασε >>> Σήκωσα το βλέμμα προς τον ήλιο. Τα μάτια μου πόνεσαν. Γεύτηκα την υγρή γύρη >>> Η αίσθηση της αληθινής συνείδησης του κόσμου είναι απελευθερωμένη και αποκαλύπτεται στα ελάχιστα, τυχαία ίσως, κομμάτια του εαυτού μας ανάμεσα στη Φύση >>> Μ' ελαφρύ βήμα επέστρεψα: η ταπεινοσύνη, το νόημα της νηφαλιότητας, η θνησιμότητα, το μεγαλείο της ζωής, η λαχτάρα και η επιθυμία >>> Σήμερα ανακάλυψα το ίδιο βλέμμα μέσα σ' ένα ξεχασμένο κουτί με ατσαλάκωτες δαντελωτές φωτογραφίες...

lunedì 14 febbraio 2011

Αναδημοσίευση: η Μεσόγειος σ' έξαρση...

Αναδημοσιεύεται εδώ -με πνεύμα συνταύτισης απόψεων- το κείμενο του συναδέλφου Νίκου Ξυδάκη, προερχόμενο από το ιστολόγιό του: http://vlemma.wordpress.com/2011/02/13/cognitariato-notos-precariato-vorras/

mercoledì 9 febbraio 2011

Ποίηση και ποίηση

Ημερομηνία δημοσίευσης στην "Αυγή": 8/2/2001
Του Βασίλη Ρούβαλη
* Η διαδρομή από τη γραφικότητα έως την επικινδυνότητα των προσώπων της τέχνης παραμένει. Πολλές φορές συμβαίνει κι ετούτο, οι συγγραφείς αδυνατούν ν' αντιληφθούν το δομημένο περίγραμμά τους στον χώρο της λογοτεχνίας, της κοινωνίας, της πολιτικής, ώστε ν' αξιοποιούν ωφέλιμα, οριακά τη θεσμική τους παρουσία. Ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος αποτελεί τέτοια περίπτωση: οι αναβάσεις και οι καταβάσεις του στο δημόσιο βήμα συνοδεύονται -σχεδόν πάντοτε- από μια ένταση ή μάλλον θυμηδία προς ό,τι διαφοροποιείται-αποστασιοποιείται από το δικό του μικροσύμπαν. Δεν είναι απαγορευτικό ετούτο, μα ούτε αναλόγως θεμιτό να εκστομίζει (δήθεν ηρωικά) τις ποικίλες μονομανίες του για το «σινάφι των ποιητών» με καβγατζίδικο τρόπο, ωσάν οι νοικοκυρές επί της ταράτσας για τα μανταλάκια και την μπουγάδα... Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος κατατρύχεται από νερώνεια σύνδρομα: ετεροκαθορίζεται φωνασκώντας και διαπομπεύοντας αλλοτρίους υπέρ εαυτού. Ως εκ τούτου, κανέναν δεν ενδιαφέρουν τα «χύμα και τσεκουράτα» που επιλέγει επικοινωνιακά για τη «συνομοταξία τεμπελχανάδων» μιλώντας για τους Ελύτη και Σαχτούρη, ή «...να χέσω τέτοιο Νόμπελ» μιλώντας για τον Σεφέρη. Είναι προτιμότερο ο ίδιος να γράφει ποιήματα, ως οφείλει κάθε δημιουργός, επιδιώκοντας να βελτιώσει τον στιχουργικό του ορίζοντα, αποδεικνύοντας, μόνον κατ' αυτόν τον τρόπο, την αυταξία του. Όλ' αυτά στο Gazarte, την περασμένη Τετάρτη, στις βραδινές εκδηλώσεις «Ένας λόγος παραπάνω» της Λίνας Νικολακοπούλου.
* Οι μικροί εκδοτικοί οίκοι που αφοσιώνονται στην ποίηση, οπόταν συμβαίνει ετούτο, διαθέτουν το χάρισμα της δοτικότητας: οι εκδόσεις Χαραμάδα του Νεκτάριου Λαμπρόπουλου εδρεύουν στην Πάτρα κι επιδίδονται στον μικρό τους αγώνα για παρουσία στις προθήκες των βιβλιοπωλείων αλλά και στην προσπάθεια να προτείνουν, να δώσουν τα φόντα σε νέες φωνές, να συνεισφέρουν στη διαμόρφωση του λογοτεχνικού κανόνα. Ολες οι κυκλοφορίες της Χαραμάδας στην ιστοσελίδα της http://www.haramada.com/
* Στον κατάλογο των αποδημούντων ποιητών προστέθηκε, τις προηγούμενες ημέρες, ο Τάκης Βαρβιτσιώτης. Θεσσαλονικιός ποιητής που ποτέ δεν εγκατέλειψε τα όρια της πόλης του, πολυβραβευμένος, αλλά με δημόσια παρουσία ελάχιστη έως ισχνή, μύστης της λυρικής αποτύπωσης του ποιητικού κόσμου του. Ο ποιητής (1916-2011) υπήρξε ένας από τους τελευταίους εναπομείναντες εκπροσώπους της λεγόμενης πρώτης μεταπολεμικής γενιάς (και μάλιστα μεταξύ εκείνων που κινήθηκαν δορυφορικά γύρω από το περιοδικό «Μακεδονικές Ημέρες» της Θεσσαλονίκης). Αυτό που οφείλει να γίνει για εκείνον είναι να του αποδοθεί από τους μελετητές η αρμόζουσα θέση στη νεοελληνική γραμματεία. Ως εξόδιοι στίχοι: «Κάποια μέρα / Θα βαδίσεις πάνω στα ίχνη μου / Να με συναντήσεις / Γυμνή / Όπως την πρώτη μέρα της δημιουργίας / Με το αίμα όλων των νεκρών / Και με το αίμα όλων των ζωντανών / Πάνω στα χείλη σου / Παγωμένο…».
* Σήμερα είναι η επέτειος των δύο χρόνων από τον θάνατο του Τάσου Δενέγρη. Ο ποιητής και μεταφραστής αποτελέσε υπόδειγμα δημιουργού, ταγμένου με απόλυτη συνέπεια στην υπηρεσία του ποιητικού λόγου. Το έργο του υπήρξε περιορισμένο σʼ έκταση, κάτι εξάλλου θεμιτό, μα πάνω απʼ όλα λεπταίσθητο, δηλωτικό μιας εποχής και μιας πραγματικότητας. Ο Τάσος Δενέγρης πίστευε στην ορμή της νεότερης ποίησης, αφουγκραζόταν τις τάσεις της εποχής του, επιδίωκε να τις ενσωματώσει δημιουργικά στο έργο του. Άλλο τόσο αντιστρατευόταν στη μειωμένη ηθική αντίληψη και κατʼ επέκταση την αισθητική επιλογή απʼ όλους όσοι δηλώνουν «παρόντες» στο σύγχρονο ποιητικό corpus...
* Ο συνδυασμός της πραγματικότητας του βλέμματος και της ενδοσκόπησης σʼ έναν κόσμο προσωπικό είναι το δίπτυχο στο οποίο ορίζει την ποιητική του ο Κώστας Καναβούρης. Άνθρωπος της δημοσιογραφικής πένας, με πολιτική και κοινωνική ευαισθητοποίηση όσο και με σφαιρική αντίληψη περί τα τρέχοντα της βιβλιοπαραγωγής: οι στίχοι του ξιφουλκούν με «μη-ποιητικές» εικόνες, σχολιάζουν τη λεπτομέρεια και καταγγέλλουν το ανάρμοστο σε πρόσωπα, στιγμές, χωροχρόνους. Άλλοτε αφήνει μια νότα αισιόδοξης θέασης του παρόντος είτε διαφεύγει συνειδητά από τον κυνισμό με μικρές στοχαστικές επισημάνσεις για το εγώ και το εμείς. Χαρακτηριστικά σημειώνει: «Η μητέρα μου όμως δεν είναι η Ιστορία / η μητέρα μου είναι η ιστορία των χεριών της», ενώ ακόμη «Ήρθε μια μέρα δεν έμεινε τίποτα. / Μήτε μια λέξη κάποιου τραγουδιού. / Μήτε το βήμα ενός χορού. / Απ' την πορεία γεωμέτρησης του κόσμου. / Οπότε τώρα; / Χωρίς τώρα. / Έγινε ουτοπία το παρόν / Γιατί το παρελθόν δεν πρόλαβε να γίνει παρελθόν...».

lunedì 7 febbraio 2011

Χωρίς λόγια (του χιονιού)

Arcadia, ieri... (foto di Silio D'Aprile)
Οταν πατούσες στο μαλακό χώμα δεν κοίταζες με τα μάτια. Τώρα που ο χειμώνας σε πρόλαβε εδώ, τα εκμαγεία δεν χωρούν άλλους >>> "Τόσ' άστρα δεν εγνώριζε ο τρίσβαθος αιθέρας..." >>> Το λευκό μαντήλι του ορίζοντα να μην αποφεύγεις. Είν' αγνό το φίλημα, σάμποτε η αγάπη των παλιών ανθρώπων >>> "Ιδού δεν έχεις πια αφορμή να με διαβάλεις..." >>> Τα βουνά λυτρώνουν >>> "...θέλουν χαρούμενη καρδιά"

giovedì 3 febbraio 2011

1821, πριν και μετά

O Αγώνας για την Ανεξαρτησία των Ελλήνων αποτελεί κορυφαίο πολιτικό γεγονός, άμεση αντανάκλαση της Γαλλικής Επανάστασης και των πολέμων του Ναπολέοντα, κι αφορμή για άλλους ευρωπαϊκούς λαούς, στις αρχές του 19ου αιώνα. Η ιστορική προσέγγιση έχει τοποθετήσει επακριβώς τα δεδομένα που τον χαρακτηρίζουν. Η "Επανάσταση", όπως λέγεται απλουστευτικά, υπήρξε μοιραίο γεγονός κατά τ' άλλα, ήτοι μια εξέλιξη στη φθίνουσα οθωμανική αυτοκρατορία και στη γερασμένη αριστοκρατία της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης, συγκεντρώνοντας μια σειρά από παράγοντες που λειτούργησαν καταλυτικά στις ιστορικές συγκυρίες: ταυτόχρονη εξέγερση σε διάφορα σημεία του Μορέα (Πάτρα, Αίγιο, Καλαμάτα), καθώς επρόκειτο για μια απομακρυσμένη αλλά και δεινοπαθούσα επαρχία μετά την καταστροφή του Regno di Morea των Βενετών (1715), και παράλληλη δραστηριοποίηση όπλων σε περιοχές του λεγόμενου ελληνικού τόξου (ανατολική και δυτική Στερεά Ελλάδα, Ηπειρο, Κύπρο, Σμύρνη, νησιά Αρχιπελάγους).
>>>
Οι αρχικοί στόχοι δεν επιτεύχθηκαν. Οι πρώτες ενθουσιώδεις επιτυχίες στο στρατιωτικό επίπεδο δεν είχαν συνέχεια, οι δύο εμφύλιες συγκρούσεις αποδυνάμωσαν και αποπροσανατόλισαν τον πληθυσμό, οι πολιτικοί και οι στρατιωτικοί αστόχησαν στις επιλογές τους λόγω απειρίας και νοοτροπίας. Η άφιξη του Ιωάννη Καποδίστρια υπήρξε η πιο αναπάντεχη και σωτηρία παρουσία, η οποία ωστόσο υπήρξε οδυνηρή. Ωστόσο, η θέληση των μεγάλων δυνάμεων της εποχής επίτασσε τη δημιουργία ενός προτεκτοράτου για τον διαμελισμό του "μεγάλου ασθενούς", της σουλτανικής εξουσίας. Η λοξή φιγούρα, το "καλούπι", αυτού του κρατιδίου παραμένει έως σήμερα...
>>>
Αυτά είναι τα δεδομένα του 1821. Η όποια ντοκιμαντερίστικη προσέγγιση είναι καλοδεχούμενη. Αρκεί μόνον να υποθέσει κανείς ότι ένα μεγάλο ποσοστό από τους απογόνους εκείνων των Ελλήνων (των χριστιανών που μιλούσαν ελληνικά ή έστω είχαν την ελληνική συνείδηση) έχουν μια στρεβλή, σχολικής προελεύσεως, άποψη για την εξέγερση και τον εννιάχρονο αγώνα για τη δημιουργία του πρώτου ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Η σειρά ντοκιμαντέρ "1821" του τηλεοπτικού σταθμού "Σκάι" είναι μόλις μία ματιά σ' αυτό το κεφάλαιο της Ελληνικής Ιστορίας. Κι έτσι οφείλει, εξάλλου. Ο Θάνος Βερέμης και οι ιστορικοί συνεργάτες του τοποθετούνται υπό ένα γενικό επιστημονικό πρίσμα, καθ' όλα δεκτό μα όχι βεβαίως μοναδικό. Εάν ο τυφλός εθνικισμός (ή αλλιώς "αγραμματοσύνη" και φανατισμός) αδυνατεί να ξεπεράσει τα ταμπού, που καλλιεργήθηκαν προπαγανδιστικά όλες τις προηγούμενες δεκαετίες, είναι ζήτημα που οφείλει ν' απασχολήσει τους υποστηρικτές του. Οσο βεβαίως και να δώσει τη σκυτάλη σε υπευθύνους (ποιοι άραγε;) που θα καλλιεργήσουν εκ νέου την ιστορική συνείδηση με σύγχρονη ιστορική μέθοδο στις επερχόμενες γενιές. Πάντως, αξίζει το ρητορικό ερώτημα: πόσοι νεοέλληνες διαθέτουν προσωπική βιβλιοθήκη και μάλιστα ιστορικά εγχειρίδια για αυτή την περίοδο; Οπως ακόμη, αξίζει η παρατήρηση ότι η ευκαιριακή εμπορική λογική των ΜΜΕ "ξυπνάει" το ιστορικό ενδιαφέρον στον γενικό πληθυσμό (τι είναι η ελληνιστική περίοδος, για ποιο Βυζάντιο μιλάμε, ο ελληνισμός της τέταρτης σταυροφορίας κι ένθεν, ο Εμφύλιος και η μικρασιατική τραγωδία) - ωστόσο, τα βιβλία ή τα cd που διανέμονται είναι αμφίβολης αξίας και ουσίας, όπου μάλλον δεν οδηγούν στην αναζήτηση της σοβαρής βιβλιογραφίας για εμβάθυνση και εντρύφηση.
>>>
Η προσέγγιση του "Σκάι" είναι αμήχανη, αν μη τι άλλο. Δεν χρειάζονται συζητήσεις επί συζητήσεων (και μάλιστα από τον οξυδερκή συνάδελφο Πέτρο Τατσόπουλο) για την αξία του εγχειρήματος ή τις αντιδράσεις που προκαλούνται. Πρόκειται για μια τηλεοπτική παραγωγή, και μόνον, που αδυνατεί ν' αποτελέσει "Ευαγγέλιο" για τη γνώση μας γύρω από το 1821. Ούτε βεβαίως χρειάζονται οι δημοσιογραφικές κορώνες του κ. Πορτοσάλτε... Μια περιήγηση στο "κούρεμα" που ασκείται στο ειδικευμένο τηλεοπτικό δίκτυο History Channel αξίζει την αναφορά εδώ (κατά κόρον μια ιστορική προσέγγιση για τον μέσο Αμερικανό που έχει μπερδευτεί για τις καταγωγές του και αναζητά μια πρόσκαιρη ταύτιση με "προγόνους" του...)

martedì 1 febbraio 2011

Ο ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης

Ο ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης μόλις άφησε ετούτον τον κόσμο με παρακαταθήκη την ποίησή του. Το έργο του διατρέχει τον υπερρεαλιστικό κανόνα, συνδυάζοντας τις δικές του εσωτερικές αναζητήσεις με αναγνωρίσιμη λυρική έκφραση. Υπήρξε πολυγραφότατος, σε σημείο κορεσμού. Αλλο τόσο όμως διατύπωσε με στέρεη φωνή το ποιητικό στίγμα μιας γενιάς ποιητών και μιας εποχής - από το 1949 όπου εξέδωσε την πρώτη συλλογή του "Φύλλα ύπνου" έως πρόσφατα.
Κάποια μέρα
Θα βαδίσεις πάνω στα ίχνη μου
Να με συναντήσεις
Γυμνή
Όπως την πρώτη μέρα της δημιουργίας
Με το αίμα όλων των νεκρών
Και με το αίμα όλων των ζωντανών
Πάνω στα χείλη σου
Παγωμένο Κι όταν σημάνει η ώρα
Θα είσαι όμορφη πολύ
Όμως μικρή
Τόσο μικρή
Σαν μια νιφάδα χιονιού
Ή τόσο απέραντη
Σαν τον ωκεανό
Στιλπνή
Και θα προφέρεις μόνο τ’ όνομά μου
Και θ’ απομένεις έξω από το χρόνο
Αγάπη μου παντοτινή