martedì 26 ottobre 2010

Εκπτώσεις στην Ιστορία (ΚΚΕ, εθνικιστές, Δίκη των Εξ)

Λοξές ματιές στην Ιστορία ή κατά περίσταση "ανάγνωσή" της; >>> H παρτίδα εξακολουθεί να παίζεται αδιαλείπτως και λανθάνουσα. Ιδού μερικά παραδείγματα: >>> Βγήκε το ΚΚΕ της Παπαρήγα και της Κανέλλη να αλιεύσει ψήφους ισοπεδώνοντας κάθε λογική ιστορικής προσέγγισης με την οξεία διαμαρτυρία προς την ΕΡΤ για την προβολή ενός ντοκιμαντέρ σχετικού με τους συσχετισμούς του Ιωσήφ Στάλιν και των εθνικοσοσιαλιστών του Αδόλφου Χίτλερ!... >>> Το γέλιο θα 'πρεπε να 'ναι σπαραξικάρδιο, τρανταχτό, για μια κοινωνία που όφειλε να γνωρίζει τον "μουδιασμένο" ρόλο του ΚΚΕ έναντι των σοβιετογερμανικών συμφωνιών λίγο πριν από την άγαρμπη είσοδο αμφοτέρων στην Πολωνία το 1939 >>> Οπως επίσης, αυτό το ΚΚΕ διαμαρτύρεται για την προβολή ενός ντοκιμαντέρ ενόσω διατηρεί τα αρχεία του ελεγχόμενα ασφαλισμένα και, το κυριότερο, γνωρίζει την απόσταση που χωρίζει αξιακά τις άμεσες με τις έμμεσες πηγές για την ιστορική επιστημονική έρευνα >>> Από την άλλη, η ειδική γραμματέας του υπουργείου Παιδείας κα Θάλεια Δραγώνα λέει ότι παραιτήθηκε γιατί πιέστηκε από "παρακρατικούς", ήτοι ακροδεξιούς κύκλους... >>> Η οποία κυρία πρότεινε -έστω και ως προσχέδιο- τη σταδιακή απομάκρυνση της Ιστορίας από τον κύριο κορμό του σχολικού προγράμματος >>> ...ωσάν περισσεύει η ιστορική συνείδηση στις μεταπολεμικές γενιές! >>> Ενώ, ταυτόχρονα, ο ψόγος ταιριάζει στους λεγόμενους "εθνικιστές" (με ή χωρίς περιβλήματα), οι οποίοι απλούστατα δεν γνωρίζουν την ιστορική πορεία του έθνους, δεν επιδιώκουν τη με επιστημονικά κριτήρια προσέγγιση της ιστορικής αλήθειας και της οπτικής που συνεπάγεται >>> Οπότε οι καρατζαφέρειες δηλώσεις στη Βουλή τις προάλλες πρέπει να θεωρηθούν προσβλητικές για τη νοημοσύνη των σκεπτόμενων αυτής της κοινωνίας... >>> (Αλήθεια, στα σχολικά εγχειρίδια της Ιστορίας υπάρχει πουθενά το όνομα του Αρη Βελουχιώτη και του ΕΛΑΣ, οι ελληνικές επαναστάσεις προ του 1821, οι δύο Εμφύλιοι στη Ρούμελη και τον Μοριά όταν οι Αγγλογάλλοι ετοίμαζαν το σημερινό προτεκτοράτο με Βαυαρό -νοητικά βλαμμένο- βασιλιά, οι δικτατορίες στη διάρκεια του 20ού αιώνα, το ξεπούλημα της Βόρειας Ηπείρου, της Κύπρου και της Ανατολικής Ρωμυλίας;...) >>> Κι ακόμη, ο εγγονός του σκιώδους πρωθυπουργού Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη κατάφερε να πείσει τον Αρειο Πάγο για την αθωότητα του παππού του και των άλλων κατηγορουμένων στην περίφημη "Δίκη των εξ" >>> Χωρίς να προσβάλλεται η λειτουργία του ανώτατου δικαστηρίου, προκαλεί απορία η ανατροπή και η αλλοίωση της ιστορικής στιγμής ύστερα από 88 χρόνια: η θανατική ποινή και εκτέλεση των έξι προσώπων που ταυτίζονται με τον επίλογο της Μικρασιατικής Καταστροφής ήταν αναγκαία στα συμφραζόμενα της στιγμής, και επομένως δεδομένη >>> Κι ετούτο το οξύμωρο λοιπόν καταλήγει σε έναν ακόμη αστεϊσμό που επισείει μελλοντικά ολισθήματα... >>> Συμπλήρωση: Εχει σημασία ότι σε μια περσινή πορεία στο Κέντρο της Αθηνάς ο νεαρός ΜΑΤατζής έριξε άφθονο το δακρυγόνο "σ' αυτόν τον κωλόγερο", που τύχαινε να 'ναι ο Μανόλης Γλέζος... Κι ακόμη, η ρήση του Λάκη Σάντα στο πρόσφατο βιβλίο του για το κατέβασμα της ναζιστικής σημαίας στην Ακρόπολη ("Μια νύχτα στην Ακρόπολη", Βιβλιόραμα, 2010) ακραγγίζει την αλήθεια: "Εμείς δεν νιώσαμε ήρωες κάνοντας αυτή τη συμβολική πράξη. Συνεχίσαμε να παλεύουμε οργανωμένοι στην Αντίσταση και κατόπιν στα άλλα δεινά...".

lunedì 25 ottobre 2010

Χωρίς λόγια (Τα χρώματα, ο μικρόκοσμος)

foto di Silio D'Aprile
Τα χρώματα δεν θα είναι αρκετά. Η μικτή τεχνική του προϋποθέτει σίδηρο, χαρτί, πλαστικό, εναλλασσόμενο ηλεκτρικό ρεύμα για την κίνηση στο φόντο. Ο πίνακας πρέπει να γεμίσει με αντιθέσεις, νοήματα, προσδοκίες, αποκηρύξεις, καταφάσεις. Δεν είναι εύκολο. Ο πρώιμος Πικάσο διδάσκει.
Το λευκό αφήνει την αίσθηση του κενού. Το σκοτεινό μπλε τρομάζει. Απαιτείται διάλογος με το παρελθόν. Συνηθισμένη ή όχι η άποψη; Κανείς δεν θα απαντήσει γιατί κανείς δεν γνωρίζει τον τρόπο να διατυπώσει σωστά την ερώτηση.
Ετσι και αυτός ο δρόμος στο κέντρο της πόλης. Οδηγεί στην πλατεία. Υπήρξε σύνορο για εποχές, ταυτότητες, δοξασίες, ονόματα, σύμβολα. Καθημερινά αλλάζει: μοντέρνα αισθητική κτηρίων με τριμμένα τζιν παντελόνια, γλώσσες από κάθε γωνιά του κόσμου, αφηρημένα βλέμματα ή λαμπερές βιτρίνες για τους αφελείς τουρίστες. «Σ’ αυτά τα σκαλοπάτια περπατούσαν σπουδαίοι στρατηγοί, κύριέ μου», του λέει η τρεμάμενη φωνή. Αψύ το πρόσωπο, με έκφραση παραίτησης από αυτό το παρόν. Τον τρομάζει. Δεν το δείχνει η ανεπαίσθητη σύσπαση των βλεφάρων του, όμως τον τρομάζει. Ο γέροντας αυτός είναι ρακένδυτος. Τα άγρια γένεια του μαρτυρούν τη βρομιά που κρύβουν τα μανίκια του πουκάμισου και οι γκρίζες κάλτσες στα παπούτσια του.
Περπατάει μόνος του τώρα. Βρίσκεται στην παλιά αγορά. Οι πάροδοι δεν οδηγούν πουθενά. Η μούχλα ανακατεύεται με τη μυρωδιά καμένου πλαστικού. Βιοτεχνίες, υπόγειες αποθήκες, πρόχειρες κατασκευές του Μεσοπολέμου, στοιβάζονται η μια πάνω στην άλλη. Η φασαρία έρχεται από τα ανοιγμένα παράθυρα. Το τρίξιμο του τόρνου και ο συνεχόμενος γδούπος από την πρέσα αναμειγνύονται με τις συνομιλίες των εργατών. Η μουσική από τα ραδιόφωνα ακούγεται στη διαπασών. Τα ημιφορτηγά κορνάρουν. (Το σκηνικό προσεγγίζει το τέλειο. Σαν φωτορεαλιστικός πίνακας).
Η βρόμικη πλατεία μοιάζει με γκέτο. Η ζωή είναι μάλλον στρογγυλή. Κανένας δεν ερμήνευσε μ’ επάρκεια τον Βαν Γκογκ. Γύρω γύρω από την πλατεία υπάρχουν τα πάντα: φθηνό χασίς, δύο πουτάνες που εκδίδονται εναλλάξ, γρήγορο αλλ’ άνοστο φαγητό, μια μπίρα στα όρθια, ένα φευγαλέο χαμόγελο από άγνωστα ντροπαλά χείλη. Ο κύκλος της παλιάς αγοράς μοιάζει ερμητικά κλειστός. Είναι ένα ψυχολογικό τείχος που ορθώνεται για να προστατεύει ή ν’ αποκλείει όλους όσοι κινούνται πίσω από αυτό. Η βρόμικη πλατεία, οι βιοτεχνίες και ο θόρυβός τους, οι μικρές κορυφώσεις ασχήμιας σε κάθε βήμα είναι το απόλυτο τεκμήριο ματαίωσης του ονείρου. Σ’ αυτά τα στενά και τις μαυρισμένες γωνίες στεκόνται οι κάθε λογής τυχοδιώκτες, οι φαντασιόπληκτοι, οι λιγότερο αφελείς που κάποτε αναρριχώνται σε κάποιο αξίωμα και έτσι ξεφεύγουν.
Συγκρατεί τις εικόνες αυτού του μικρόκοσμου˙ κάθε σκιά και σχήμα, κάθε κίνηση και στατικό σημείο. Είναι η άλλη εκδοχή της ζωής. Η κατωφέρειά της.
[Συνεχίζεται - εν συνθέσει]

giovedì 21 ottobre 2010

Νέο τεύχος (.poema..)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Νέο τεύχος του περιοδικού (Σεπτέμβριος-Δεκέμβριος 2010)
Στο δωδέκατο τεύχος του (.poema..) η ύλη περιλαμβάνει κείμενα στις ενότητες «ποίηση», «δοκίμιο», «αφιέρωμα», «εικαστικά» «αναγνώστες» αλλά και στις νεότερες ενότητες «λέσχη ανάγνωσης», «περιηγήσεις» και «επιφυλλίδες». Συγκεκριμένα, στις ηλεκτρονικές σελίδες του περιοδικού περιλαμβάνονται τα εξής θέματα:
* ένα αφιέρωμα με τίτλο «Το ταξίδι των στίχων», στο οποίο ανθολογούνται 55 Ελληνες ποιητές που εστιάζουν στην έννοια του ταξιδιού, της νοερής ή ρεαλιστικής διαδρομής, στο βλέμμα προς το τοπίο, στην έμπνευση, στις συντεταγμένες του ορίζοντα.

* ποιήματα από δύο δραστήριους κι εκλεκτούς εκπροσώπους της λεγόμενης «γενιάς του ιδιωτικού οράματος», του Γιώργου Μπλάνα (ένα απόσπασμα από την ποιητική του σύνθεση «Στασιωτικόν») και του Στρατή Πασχάλη (νέα ποιήματα, για πρώτη φορά στις σελίδες του περιοδικού).

* ο Βασίλης Μανουσάκης, μεταφραστής και μελετητής του έργου τόσο της Sylvia Plath όσο και του Ted Hughes, παρουσιάζει ποιήματά τους (στη δεύτερη περίπτωση, αποσπάσματα από την ποιητική συλλογή «Ουρλιαχτά και ψίθυροι» κι εκτενή προλογικό σημείωμα, που αναμένεται να κυκλοφορήσει από την εκδοτική ετικέττα του περιοδικού). Επίσης, δημοσιεύει αποσπάσματα από εν εξελίξει ποιητική του σύνθεση.

* η ισπανίστρια Βιργινία Χορμοβίτη ολοκληρώνει τη μετάφραση στο θεατρικό ποίημα του Francisco Fortuny, την έντονη σύνθεση με τίτλο «Το Ευαγγέλιο του Εωσφόρου». (Το πρώτο μέρος δημοσιεύτηκε στο τ. 9). Παράλληλα, παρουσιάζει στο ελληνικό κοινό, για πρώτη φορά, τον Ισπανό ποιητή Jesús Aguado.

* ο Τόλης Νικηφόρου, η Ελσα Κορνέτη, η Δάφνη Νικήτα, η Ναταλία Κατσού, ο Σταμάτης Πολενάκης, ο Βασίλης Ρούβαλης, ο Ανέστης Μελιδώνης, αλλά κι ο δημοσιογράφος Κώστας Μαρδάς προδημοσιεύουν αποσπάσματα από προσεχείς ποιητικές συλλογές τους.

* ο ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας Γιώργος Βαρθαλίτης γράφει για τον Κ. Π. Καβάφη μια σειρά συλλογισμών με τίτλο «Ο ποιητής και η ανακάλυψη της Αλεξάνδρειας».

* Με νέα ποιήματα δηλώνουν το παρών αξιοπρόσεκτοι πρωτοεμφανιζόμενοι (στη στήλη «Νέες φωνές») η Ευγενία Καραμήτρου, ο Θοδωρής Παπαϊωάννου, η Τάνια Σκραπαλιώρη και η Χάρις Κοντού).

* με πρώτη δημοσίευση ποιημάτων τους, στο παρόν τεύχος, οι Εύη Μαυρομμάτη, Μαρίνα Αγαθαγγελίδου και Χρίστος Κρεμνιώτης.

* στη στήλη «Εικαστικά», η Δάφνη Νικήτα συνομιλεί με τη μουσειοπαιδαγωγό και Ιστορικό Τέχνης Μαρία Α. Αγγελή για την αξία και την προβολή-προώθηση των βιβλίων τέχνης.

* στη στήλη «Επί δύο: Στίχοι από Αμερική», που έχει εγκαινιάσει από το προηγούμενο τεύχος ο νέος συνεργάτης-μέλος της συντακτικής ομάδας του περιοδικού Edward Smallfield, παρουσιάζονται οι ποιήτριες Maxine Chernoff και Elisabeth Robinson.

*στην επιφυλλίδα της -σταθερά από το 5ο τεύχος του περιοδικού- η Χρύσα Σπυροπούλου καταθέτει μια επισκόπηση στην ποιητική του Κώστα Στεργιόπουλου.

* ένα ξεχωριστό κείμενο του Walter Pater, με τίτλο «Δύο παλιές γαλλικές ιστορίες», μεταφράζει η Σάντυ Παπαϊωάννου, ενώ ο Γιώργος Μπλάνας μεταφράζει το κείμενο του Richard Aldington για τους εικονιστές ποιητές.

* η Σταυρούλα Τσούπρου γράφει για «Τα εγκιβωτισμένα ποιήματα των πεζογράφων» συμβάλλοντας στον διάλογο για τα σημεία επαφής μεταξύ στίχου και πεζού λόγου.

* η νέα στήλη «Athens INC» περιλαμβάνει σύντομες ερωταποκρίσεις από ποιητές που επισκέπτονται την Αθήνα.

* κριτικές: ο Βασίλης Ρούβαλης γράφει για τον Σταμάτη Πολενάκη, η Κατερίνα Ηλιοπούλου για τη Φοίβη Γιαννίση.

* η στήλη «Επιφυλλίδες» επανέρχεται στην ύλη του περιοδικού με επιμέλεια του Γιώργου Μπλάνα. Στο παρόν τεύχος γράφει για την Ελσα Κορνέτη και τον Δημήτρη Αθηνάκη.

* ο πεζογράφος-κριτικός λογοτεχνίας Κώστας Βούλγαρης συνεχίζει να εμπλουτίζει με σχόλια τη στήλη του «Σχόλιο επικαιρότητας».

* η Ομάδα Από Ποίηση αυτοσυστήνεται με κείμενα και ποιήματα των μελών της.

* μια εξομολογητική συνέντευξη της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ στον Βασίλη Μανουσάκη με αφορμή το νέο του βιβλίο «Γυναικών» (εκδόσεις Μελάνι).

* την ενότητα «Ιστολόγια/blogs», που υπογράφει ο Δημήτρης Αθηνάκης, συνεχίζοντας τον εμπλουτισμό της με ποιήματα αναρτημένα σε ιστολόγια από διάφορους, νέους και φιλόδοξους χρήστες του μέσου.

* στη στήλη «Περιηγήσεις» γράφουν οι Ελσα Κορνέτη (Ρώμη), Φώτης Θαλασσινός (Κως), Δημοσθένης Αγραφιώτης (Ιαπωνία).

* χρήσιμα συμπεράσματα για τη σύγχρονη ελληνική ποίηση αξιοποιεί και επισημαίνει ο Σωκράτης Καμπουρόπουλος, στην ενότητα «Στατιστικά», από την ηλεκτρονική βάση βιβλιογραφικών δεδομένων της Βιβλιονέτ (υπηρεσία του ΕΚΕΒΙ).

* τον κατάλογο των εκδοθέντων ποιητικών συλλογών (1η Μαΐου 2010 έως 30 Αυγούστου 2010), οι οποίες παρατίθεται στο σύνολό τους, σύμφωνα με τα στοιχεία που επεξεργάζεται και παραθέτει στις σελίδες του (.poema..) η ηλεκτρονική βάση δεδομένων Βιβλιονέτ (http://www.biblionet.gr/).

Επικαιρότητα

*Το (.poema..) καθιέρωσε τη λειτουργία Λέσχης Ανάγνωσης Ποίησης στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του με γνώμονα την ανάδειξη του είδους, τη διερεύνηση περαιτέρω πτυχών για τη μελέτη και αναγνωστική του απόλαυση. Οι συναντήσεις της λέσχης, με σημείο αναφοράς τους φιλόξενους χώρους του βιβλιοπωλείου «Λεμόνι» στο Θησείο (Ηρακλειδών 22, www.lemoni.gr), θα συνεχιστούν με τον νέο κύκλο που θα ξεκινήσει στα μέσα Δεκεμβρίου. Συμμετέχουν αναγνώστες, ποιητές, μεταφραστές, δημιουργώντας έναν «σκληρό πυρήνα» μελών. Τους συνδράμουν επισκέπτες-φίλοι του περιοδικού δημιουργώντας την ατμόσφαιρα μιας ποιητικής συνάντησης ανά 15νθήμερο. Χορηγοί: Λευκά και κόκκινα κρασιά από την ετικέτα «Μικρός Βοριάς» (Οινοφόρος - Αγγελος Ρούβαλης, Σελινούς 251 00 Αίγιο, http://www.oenoforos.gr/) + Αρωματικές ποικιλίες από τον «Δρόμο του Τσαγιού» (http://www.tearoute.gr/)

* Το (.poema..) συνδιοργάνωσε με τις εκδόσεις "Μεταίχμιο" την εκδήλωση "Μετάφραση, μια τέχνη ακριβή", στις 29 Σεπτεμβρίου, στον Πολυχώρο Μεταίχμιο (Ιπποκράτους 119, Αθήνα), με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης.

Ενότητα «αναγνώστες»

Το (.poema..) συνεχίζει να τροφοδοτεί τη σελίδα των αναγνωστών, προσφέροντας τη δυνατότητα στους μύστες και τους μυημένους στον ποιητικό λόγο να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους από τις ηλεκτρονικές σελίδες του περιοδικού. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αποστέλλουν στο εξής τα ποιήματά τους για δημοσίευση στη στήλη αποδεχόμενοι, ωστόσο, την αξιολογική παρέμβαση της συντακτικής ομάδας του (.poema..). Η αποστολή των ποιημάτων (να μην ξεπερνούν τις δύο σελίδες μεγέθους Α4 και με ελεύθερη επιλογή γλώσσας) θα γίνεται αποκλειστικά μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (editor@e-poema.eu) με παράλληλη γνωστοποίηση προσωπικών στοιχείων (ονοματεπώνυμο, ηλ.διεύθυνση αποστολέα, τηλέφωνο).

Η συντακτική ομάδα του (.poema..)

martedì 19 ottobre 2010

Χωρίς λόγια (Πρόσωπα κι αντικείμενα)

Mar Ionio, "il nostro" (foto di Silio D'Aprile)
Η αρχή και το τέλος της ημέρας που προχωράει. Η πραγματικότητα είναι πιο ωφέλιμη από τη σκέψη. Το άχθος της αλήθειας που περιέχει, βοηθάει στην απομάκρυνση από τη μοναξιά. Η επιθυμία για το παρόν είναι ορμή της ζωής˙ η κατάφαση και η προσδοκία της. Τότε ο χρόνος γίνεται καταλύτης. Η φωνή της ακούγεται παρορμητική. Του υπενθυμίζει τη σημασία της απλότητας, του καθημερινού, του απαρέγκλιτα χρήσιμου βιώματος των σχέσεων. Θηλυκή οντότητα. Η ανδρική επιθυμία, το σώμα, η ηδονή.

Πρόσωπα και αντικείμενα. Δεν υπάρχουν πια ή παραμένουν στον νου και τη θέληση. Φαντασία λέγεται, ίσως μάλλον πιθανότητα. Κάθε τι που πεθαίνει όταν απελευθερώνει ενέργεια, αμέσως μετά αναγεννιέται και κατόπιν πεθαίνει, και αμέσως μετά η απελευθερωμένη ενέργεια παράγει νέα ενέργεια. Ατέρμονα, σαν κύκλος που δεν κλείνει ποτέ.

Ο χώρος του καφέ γεμίζει συνεχώς από ομιλίες, καπνό, βλέμματα. Οι διασκευές σε νότες του Ερίκ Σατί υπερθεματίζουν στα ηχεία επιβάλλοντας τον εύθραυστο ρομαντισμό τους στον χώρο. Καλύπτουν την αμηχανία από τους θορύβους˙ ομορφαίνουν τις εικόνες των προσώπων και των αντικειμένων.

Αναρωτιέται. Ποιος στεκόταν σ’ αυτήν ακριβώς τη θέση πριν από έναν αιώνα; Τι συλλογιζόταν; Διέθετε τόση φαντασία ώστε να υποψιάζεται ότι τώρα, αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή, συμβαίνει το ίδιο παιχνίδισμα μεταξύ αισθητών και νοητών όντων; Ο Μαξ Ερνστ θα ζωγράφιζε κάτι διαφορετικό. Ευτυχώς. Ασπρόμαυρο, σκιώδες, κινητικό.

Παρατηρεί προσεκτικά τις μεταλλικές και γυάλινες επιφάνειες. Δεν έχουν αλλάξει. Γυαλίζουν. Το ξύλο τρίζει, διαστέλλεται και συστέλλεται. Είναι αγέραστο. Ζει. Όπως και οι υφασμάτινες κουρτίνες. Κομψές, διακριτικές. Κρατούν μακριά την αντηλιά και τις αδιάκριτες ματιές από τον δρόμο.

–Για σκέψου το, λίγο καλύτερα. Ο συνδυασμός ενός σταθερού κι ενός μη σταθερού σημείου στον χρόνο... Κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι πρόκειται γι’ αυτό ακριβώς που οι φιλόσοφοι προσδιορίζουν ως αιωνιότητα.

Το ερωτικό μειδίαμα μιας μεσόκοπης, ακόμη ελκυστικής γυναίκας είναι αιώνιο. Εμπεριέχει την εμπειρία και τη θέληση. Κάθησε πριν από λίγο στο απέναντι τραπέζι. Αντιπαρέρχεται τις νεαρές ανταγωνίστριές της. Τον φλερτάρει διακριτικά. Επιδιώκει την πρόκληση με τη λεπτότητα των κινήσεών της. Ανάβει το σπίρτο κοιτάζοντάς τον σταθερά. Φυσάει τον καπνό. Περιμένει κάποια ανταπόκριση ή όχι; Φεύγει σε λίγο. Πληρώνει τον λογαριασμό. Αφήνει μια μικρή κάρτα στην άκρη του τραπεζιού. Όνομα, ιδιότητα, διεύθυνση, τηλέφωνο.

Το κλάμα ενός μωρού είναι αιώνιο. Απαιτεί την προσήλωση, την ταύτιση με τον γονεϊκό ρόλο. Επισημοποιεί την υπευθυνότητα και τη συνειδητοποίηση του παρόντος˙ επομένως, την ολοκλήρωση. Το μωρό θα κλαίει εκβιάζοντας τη στοργή, την προστασία, τη φυσική του επιβίωση.

Η οργή και η απόγνωση είναι αιώνιες. Όταν κάποιος επιτίθεται στο ανυπόφορο γεγονός είναι οργισμένος. Δεν αλλάζει τη ροή των στιγμών. Ματαιοπονεί. Ηττάται από την ελπίδα ότι η δύναμη της οργής του μπορεί ν’ αντιστρέψει αυτή τη ροή. Όταν η απόγνωση οδηγεί στη λύση -διδάσκουν οι αρχαίοι τραγωδοί- το κέρδος είναι ανυπολόγιστο. Μιλούν ύστερα από μερικά λεπτά σιωπής.

–Τίποτε απ’ όλα αυτά δεν έχει σημασία χωρίς τη διάρκεια. Κανένας δεν διαθέτει την επάρκεια που θα τον κάνει ικανό να απαξιώνει το μέτρημα του χρόνου.

-Το παρελθόν και το παρόν ταυτίζονται για να εξηγήσουν τη διάρκεια. Βλέπεις τον εαυτό σου. Εξακολουθείς να υπάρχεις, είσαι εδώ απέναντί μου. Μεταφέρεις το παρελθόν σου, έστω κι αν δεν ορίζεις όλη την έκτασή του, για να δημιουργείς το παρόν σου.

domenica 17 ottobre 2010

Βερίνο / Verino

Verino, Peloponneso: l'altra patria dimentica... (foto di Silio D'Aprile)

giovedì 14 ottobre 2010

Χωρίς λόγια (Ο χρόνος, ο Θεός)

Porta vecchia a Nafplio/Napoli di Romania (foto di Silio D'Aprile)
Όλα διατηρούνται στον χρόνο. Κανένας συμβιβασμός για την ύλη και το πνεύμα απέναντι στη θεϊκη δύναμη. Κάθε κίνηση του λεπτοδείκτη δηλώνει το παρελθόν. Δεν λυτρώνεται, δεν εξηγείται αλλιώς. Ούτε κανείς κρίνει το διάνυσμα του χρόνου.
Της τείνει το χέρι για να τη χαιρετήσει. Τα ζυγωματικά της συσπώνται συγκρατημένα. Κινεί τα βλέφαρα για να δικαιολογήσει την αργοπορία. Δεν χρειάζεται να εξηγήσει τίποτε. Οπως στα χρόνια της φοιτητικής αφέλειας. Εχουν υπάρξει εραστές. Περιστασιακά αφήνουν την απόσταση να δικαιολογεί την έλλειψη διάθεσης για οποιαδήποτε επαφή, ως μήνυμα επικοινωνίας ή δήλωση παρουσίας. Είναι καθισμένη στην καρέκλα με ελαφρά κλίση προς τα πλάγια. Φοράει ένα λινό φόρεμα που την κάνει να φαίνεται ακόμη περισσότερο ερωτική. Διπλώνει τις γάμπες της. Τα λεπτά χέρια της ακουμπούν τα δικά του. Εάν τη γνώριζε αλλιώς, εάν συναντιούνταν για πρώτη φορά, θα έλεγε ότι ξεκινούν μια συνέντευξη. Τον ρωτάει αμέσως, χωρίς περιστροφές, παρορμητικά. Η σκέψη της αναπάντεχη. Και ακαριαία.
-Πιστεύεις στον Θεό;
Δεν τον εκπλήσσει γιατί γνωρίζει ότι πρόκειται για τον παλιό μηχανισμό της πρώτης επικράτησης, όπως την εννοεί το κάθε θηλυκό όταν αντιμετωπίζει το αρσενικό, από το ξάφνιασμα των ερωτήσεών της. Την κοιτάζει χαμογελαστά. Γνωρίζει ότι μια συζήτηση όπως η προδιαγραφόμενη, τούτη την ώρα, δεν θα οδηγήσει πουθενά. Το χαμόγελό του δεν προδίδει τίποτε γιατί σκοπεύει να είναι αυθόρμητος για πρώτη φορά μετά από πολύν καιρό. Για χάρη της.
–Εάν ο Θεός, ηττημένος και φανερωμένος, εγγυάται την ανωτερότητα της ανθρώπινης ύπαρξης και της προσδίδει θεϊκή ενέργεια, ναι.
Φέρνει το ζεστό φλιτζάνι στο στόμα. Ψάχνει με το βλέμμα στον χώρο. Ο υποτονικός φωτισμός είναι καμουφλάρισμα για την εξερεύνηση των θαμώνων. Δύο νεαρές κυρίες πίνουν το ρόφημά τους προσθέτοντας συνεχώς ζάχαρη. Ο αναγνώστης αθλητικής εφημερίδας καπνίζει λεπτά πούρα. Αδιαφορεί για τη μεγαλόφωνη φλυαρία τους. Ενας ηλικιωμένος κύριος, καλοντυμένος, αρρενωπός, με κοσμοπολίτικη άνεση και απαιτητική κίνηση σώματος, ετοιμάζεται ν’ αποχωρήσει. Οι σερβιτόροι διασχίζουν τα τραπέζια μ’ ευλυγισία και ταχύτητα. Της φέρνουν το απεριτίφ. Η γυναίκα αγγίζει προσεκτικά το πορσελάνινο πιάτο, τυλίγει τη χαρτοπετσέτα στο ποτήρι του νερού, σφίγγει τα ελαφρώς βαμμένα χείλη της.
–Γιατί πιστεύεις ότι ο άνθρωπος μπορεί να γίνει Θεός; Είναι άραγε εφικτό;
–Σκέψου ότι ο άνθρωπος αποτυχαίνει πάντοτε. Κι εκτός από το γεγονός ότι μιμείται τον Θεό τόσο βλάσφημα, το μόνο κέρδος, το οποίο πιστεύω ότι του αρκεί για να ξεπερνάει τον ένθεο ρόλο του, όσο ακόμη και τον ίδιο τον Θεό, είναι η γεύση της αμαρτίας.
–Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευτυχία από την αμαρτία. Πράγματι. Προϋποτίθεται η ύπαρξη ενός Θεού;
-Ίσως εμείς οι ίδιοι, εν αγνοία μας, να είμαστε θεοί. Ή, έστω, είμαστε τα όντα που δυνητικά γίνονται θεοί. Ακόμη πιο απλά και βασανιστικά, μπορεί να φαινόμαστε, απλώς, σαν κάτι τέτοιο.
Η νωχέλεια του εσωτερικού τοπίου, η ταπετσαρία στους τοίχους, οι πολυέλαιοι, το υποτονικό φως, το χαμηλό βουητό της ανθρώπινης ομιλίας, προδιαθέτουν το τέλος αυτής της συζήτησης. Κάποιος περαστικός, που φαίνεται από την τζαμαρία αλλά ο ίδιος δεν μπορεί να κοιτάξει εντός, κάνει τον σταυρό του. Το σήμαντρο του καμπαναριού χτυπάει μία φορά. Σε τριάντα λεπτά θα έχει περάσει μία ολόκληρη ώρα από την ώρα της συνάντησής τους. Τότε το σήμαντρο θα έχει ακουστεί για ένατη φορά.
–Η ευθύνη της μέτρησης του παρελθόντος...
–Τα πρώτα ρολόγια στην Ιστορία χτίζονται δίπλα σε ναούς... Το έχεις σκεφτεί ποτέ; Ο χρόνος δίνει υπόσταση στον Θεό. Ο ήχος της καμπάνας επιβάλλεται στον ορίζοντα. Το βλέπεις από κάθε μεριά της πόλης. Το ακούς όταν το έχεις διαγράψει, έτσι ξαφνικά, από το εσωτερικό σου χρονόμετρο. Το εμπιστεύεσαι.
Συμφωνεί ή διαφωνεί; Γέρνει το κεφάλι προς τα πίσω. Αποφεύγει ν’ απαντήσει αμέσως. Σιωπά.
–Χωρίς χρόνο, άρα χωρίς θάνατο, ο Θεός δεν έχει τη δυνατότητα να υπάρχει. Αλλιώς, η φθορά του ανθρώπου δεν εξηγείται πειστικά. Ο Θεός υπερβαίνει την ανθρώπινη φύση. Η Φύση όμως, η πραγματικότητα μέσα στην οποία ζει ο άνθρωπος, υπερβαίνει με την εμπειρία της τον ίδιο τον Θεό...

Χωρίς λόγια (Οι δρόμοι, η γωνία, τα πουλιά)

Porto di Modon/Methoni (foto di Silio D'Aprile)
Στους δρόμους, η συνηθισμένη πρωινή κίνηση. Η πόρτα κλείνει για να κρατήσει ανέπαφη την ησυχία του σπιτιού. Αρχίζει ο κύκλος ενός εικοσιτετράωρου.

Στρίβει στην επόμενη γωνία. Κατηφορίζει προσπερνώντας αδιάφορα τις βιτρίνες των μαγαζιών. Σταματάει μπροστά στους δυο γνώριμους βιολιστές. Σχεδόν κάθε πρωί, στο ίδιο σημείο. Ένα νόμισμα για εκείνη. (Έχει όμορφα ίσια μαλλιά και μάλλον ήρεμη, μελαγχολική έκφραση στα λεπτά μαύρα φρύδια της). Ένα ακόμη νόμισμα, αυτή τη φορά για εκείνον. (Ποτέ δεν θα θυμηθεί να τον περιγράψει λεπτομερώς). Σύνολο τέσσερα ευρώ. Γνωρίζει ότι συντηρούν ένα παιδί. Ζουν σε υπόγειο. Προτιμούν τα Βραδεμβούργια Κοντσέρτα του Μπαχ. Μισούν τις βαλκανικές μελωδίες, τη χαρμολύπη που προτιμάει το περαστικό κοινό. Παύση. Μία νότα με εμφανή παρορμητική διάθεση. BWV 1049 σε Σολ ματζόρε. Allegro, andante, presto. Κάθε μουσική φράση είναι μια απολογία.

Απομακρύνεται. Ενίοτε η ζωή επιφυλάσσει επιλογές απρόσμενες, αλλόκοτες ή πιο συχνά αδόκητες. Προσηλώνεται στο αναβόσβησμα των φαναριών. Είναι η μόνη σταθερή εναλλαγή αυτή τη στιγμή. Οι ρόλοι δεν έχουν διανεμηθεί ακόμη. Οι πρωταγωνιστές απουσιάζουν ή καθυστερούν. Το σκηνικό είναι έτοιμο για μία ακόμη φορά.

Τα περιστέρια γουργουρίζουν γύρω από ένα κομμάτι ψωμί. Ο σκύλος γαβγίζει τα πρώτα αυτοκίνητα τρέχοντας δίπλα από τους τροχούς τους. Ενας λαχειοπώλης κάθεται κιόλας στο περβάζι τακτοποιώντας σειρές από λαχεία στον αυτοσχέδιο πλαστικό πάγκο του. Στις στάσεις των λεωφορείων συγκεντρώνονται δυσκίνητες, αγουροξυπνημένες φιγούρες. Οι ειδήσεις μοιάζουν με τεράστια ασπρόμαυρα συνθήματα στα πρωτοσέλιδα των κρεμασμένων εφημερίδων. Δεν αφορούν κανέναν. Ο καφές μυρίζει παντού φρέσκος. Από τις εξόδους του μετρό εμφανίζονται εκατοντάδες άνθρωποι. Μοιάζουν με μυρμήγκια που βγαίνουν από τις φωλιές τους. Κατευθύνονται προς κάθε πλευρά της πλατείας. Βιάζονται ή περπατούν νωχελικά. Δεν μιλούν, δεν χαμογελούν. Ίσως δεν σκέφτονται κιόλας. Ψωνίζουν σε καταστήματα, πληρώνουν λογαριασμούς στις τράπεζες, κοιτάζουν τα ρολόγια τους αδιάφορα ή και αναίτια. Δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην εντύπωση που νιώθει κάποιος ότι πρεσβεύει η εικόνα του και στην αλήθεια που κρύβεται πίσω της. Όλοι βγαίνουν από την έξοδο του μετρό προσπερνώντας τον αδιάφορα. Αρκεί το τίποτε για να διατηρείται ακίνητη η έκφραση στα πρόσωπα. Όπως και τα βήματα. Ακούγονται. Ένα, δύο, τρία – ένα, δύο, τρία – ένα, δύο, τρία. Παραζάλη χωρίς νόημα. Η αξία αυτού του ρυθμού χάνεται αμέσως. Η φασαρία από τους κινητήρες των αυτοκινήτων και από τους συρμούς του τραμ σκεπάζει τα πάντα. Η απόλυτη σιωπή είναι πιο βαριά. Η φωνή των πουλιών, το θρόισμα των δέντρων, η γυναικεία ερωτική κραυγή δηλώνουν το άπαν˙ τιθασεύουν, συγκινούν.

martedì 12 ottobre 2010

Χωρίς λόγια (Η πόλη, ο ζεστός ήλιος)

Nafplio/Napoli di Romania (foto di Silio D'Aprile)
Η πόλη ξυπνάει. Οι θόρυβοί της ξαναγεννιούνται και απλώνονται σαν σύννεφο που μεταφέρει κοκκινόχωμα και μερικά από τα ψέματα της νύχτας. Το φως μικραίνει τις λεπτομέρειες. Τις εξαφανίζει ή τις παραλλάσσει.

Η πόλη αποκτάει ταχύτητες. Εστω και ανεπαίσθητες όταν τα σώματα ξυπνούν. Όταν αγγίζονται τυχαία ή επιμένουν εγωιστικά στην ικανοποίηση που προσφέρει η συνύπαρξη της υγρασίας και ταυτόχρονα της θερμής επαφής τους. Εστω και στιγμιαία. Δεν έχει σημασία εάν κάνουν έρωτα ή γεμίζουν την ενοχή τους με σιωπή. Η σάρκα θα διαμαρτύρεται πάντοτε. Ο νους θα δημιουργεί γεωμετρικά σχήματα.

-Πότε θα ξημερώσει επιτέλους;

Ζεστός ήλιος. Τα παράθυρα ανοίγουν για ν’ ανανεώσουν τον αέρα. Οι στέγες μοιάζουν με κεφάλια απορημένα στις προσδοκίες ή τις φοβίες που συνδηλώνει η καινούργια ημερολογιακή πραγματικότητα. Δίπλα του το παλιό βιβλίο. Ανοίγει μια τυχαία σελίδα, νούμερο εκατόν είκοσι πέντε. Μαρκάρει με μολύβι την εξής φράση. Οταν υπάρχει το φως της ημέρας γύρω από το ρεύμα των ματιών, συναντιούνται δύο όμοια πράγματα... Ακολουθούν μερικά δευτερόλεπτα ακινησίας˙ κάθε τι έχει ξεχωριστή υπόσταση, ανεξάρτητα από την κεκτημένη του ταχύτητα. Διαβάζει με προσοχή. Παρακάτω. Ενώνονται, ακριβώς στο σημείο που συναντιέται η φωτιά που βγαίνει από μέσα μας μ’ εκείνη που υπάρχει απ’ έξω. Στέκεται ακίνητος γιατί δεν ξέρει τι διαφορετικό να πράξει. Ενας μορφασμός σαν αντίδραση στο πρόσωπό του. Ανεπαίσθητος, ίσως και αστείος. Από την ομοιότητα των δύο αυτών στοιχείων, δημιουργείται κάτι ομοιόμορφο, μεταδίδει τις κινήσεις όλων των αντικειμένων που αγγίζει ή από τα οποία αγγίζεται σ’ ολόκληρο το σώμα και μέχρι το βάθος της ψυχής, δίνοντας αυτή την αίσθηση που ονομάζουμε όραση. Είναι το τελευταίο απόσπασμα από το παλιό βιβλίο που δεν θα προλάβει να διαβάσει κατόπιν.

venerdì 8 ottobre 2010

"Ο ποιητής τραγουδεί..."

...Ο ποιητής τραγουδεί. Νόημα απλό για τους ανίδεους μονάχα. Το τραγούδι του Ποιητή. Μια έμπνευση και μια μελέτη. Ολόκληρος ένας κόσμος. Το τραγούδι είναι πρώτα απ’ όλα καλλιτεχνικη έκφραση. Σκοπός της τέχνης είναι η αισθητική κι όχι η διανοητική συγκίνηση, η Τέχνη δεν είναι φιλοσοφικό ή επιστημονικό σύγγραμμα, που δεν αποκλείεται άλλωστε να είναι κι αυτό καλλιτεχνικό όταν κοντά στη σκέψη γεννά και την αισθητική ηδονή που δίνει μόνο η μορφή. Τέχνη απόλυτα σημαίνει μορφή. Μα όπως στον κόσμο, στη ζωή, δεν υπάρχει αυτούσια μορφή, κάθε μορφή είναι μοιραία το φανέρωμα κάτι βαθύτερου, έτσι και στην τέχνη που δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια εκδήλωση ζωής. Η δημιουργία μιας μορφής χωρίς ουσία που επιζήτησε ο Gauthier είναι αντιζωντανή προσπάθεια, εντελώς ψυχρή...
["Αλκης Θρύλος" για τον Διονύσιο Σολωμό]

giovedì 7 ottobre 2010

Επιτέλους... ο Mario Vargas Llosa για το Νόμπελ

Το φετινό Νόμπελ Λογοτεχνίας απονέμεται στον Mario Vargas Llosa >>> ...ύστερα από τόσα χρόνια αναμονής, ψιθύρων, διασταυρομένων και άλλων πληροφοριών, που όμως ποτέ δεν επιβεβαιώθηκαν >>> Ο Περουβιανός συγγραφέας (και πρώην πολιτευτής) συγκεντρώνει τα βλέμματα όχι μόνον για την πραγματικά σπουδαία συνεισφορά του στην παγκόσμια λογοτεχνική δημιουργία >>> ...αλλά και για τον πρόσθετο λόγο ότι είναι από εκείνους τους συγγραφείς που πανθομολογούμενα αξίζει να πάρει αυτή τη διεθνή διάκριση και που συζητιέται έντονα εδώ και χρόνια >>> Ο Mario Vargas Llosa αξιώνει την προσοχή με τη "δύσκολη γραφή" του, την υψηλού επιπέδου μυθιστοριογραφική δεινότητα, τη διείσδυση στο ανθρώπινο είναι, την οπτική γωνία για την τέχνη και τη ζωή >>> Για τους αμύητους στην πένα του, δεν είναι κακή επιλογή το βιβλίο "Το ψάρι στο νερό", οι "Επιστολές σ' ένα νέο συγγραφέα", το "Μητριάς εγκώμιο" για να συνεχίσει παρακάτω στον εκτενή του κατάλογο... >>> Ιδού λοιπόν μια βράβευση από την πολύφερνη Βασιλική Ακαδημία της Σουηδίας, η οποία δεν εγείρει ερωτήματα αλλά βεβαιότητες...

lunedì 4 ottobre 2010

Χωρίς λόγια (μπλε/blu')

Mar libico-ionio, intermedio coronese (foto di Silio D'Aprile)
...codesti i tuoi confini: quattro pareti nude,
da tanti anni le stesse;
e in esse
un susseguirsi monotono di necessita' crude...
[dedicate]
EUGENIO MONTALE da Poesie disperse:arte prima
:::
ετούτα τα όρια σου: τέσσερις γυμνοί βράχοι
από χρόνια οι ίδιοι-
κι ανάμεσα
μια μονότονη αλληλοδιαδοχή αναγκαίας οδύνης...
ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΜΟΝΤΑΛΕ
trad.: Silio D'Aprile

venerdì 1 ottobre 2010

Χωρίς λόγια (Πεταλούδες στο νερό)

foto di Elle Pi

Ο θολός χρόνος προτού ανοίξει ο δρόμος της φυγής >>> (Eτούτο ήθελες) >>> Τα σαξόφωνα ενός John Lurie και ο απόκοσμος ήχος από το στόμα του Tom Waits: "Μα από πού είσαι εσύ;" >>> Τα φωτεινά σημάδια από τ' άσπρο αλκοόλ, το γκάζι της μοτοσικλέτας από τη λεωφόρο που τώρα κοιμάται, η επιλεγμένη λήθη περνώντας από τις ίδιες γωνίες >>> "Εδώ είναι πιο παράξενα κι απ' τον Παράδεισο..." >>> Απάντηση: "Λατρεύω εσένα γιατί λατρεύω τη στιγμή. Θα σε λατρεύω ώσπου..." >>> Salve, Regina, mater misericòrdiae / vita, dulcèdo et spes nostra, salve... >>> Ποια αμαρτία θα λυτρώσει αυτό το βίωμα; (Μερικές πεταλούδες στο νερό) >>> Πότε επιτέλους θα τη χαρείς; (Πίστη σ' ανερμάτιστο ρήτορα) >>> "Το δικό σου πρόσωπο δεν κατάλαβαν πως ήταν το αληθινό"...