lunedì 28 dicembre 2009

Χωρίς λόγια (εωθινά εορτινά)

Natale a Gialova, Peloponneso (Foto: Silio D'Aprile, 25/12/2009)
Μετά τη μακρύτερη νύχτα της χρονιάς, το σύμβολο της αγάπης, ο εορτασμός της Θείας Γέννησης είναι η επόμενη σημείωση στο καλεντάριο >>> Επεται η παιδική ανάμνηση του δέους για τους καλλικαντζάρους, αυτούς τους τραγόμορφους επαναστάτες των ημερών που έμπαιναν -γιατί δεν μπαίνουν πια, δεν υπάρχουν- από την καμινάδα της θείας στην Αιγιάλεια >>> Τα Χριστούγεννα γιορτάζονται αναλόγως: με ώρες εμπρός από τη φωτιά, με στίχους και ήχους του Σορόκου, με βόλτες στην αμμουδιά >>> Κάποιες λίγες νότες-κάλαντα από το Corigliano D'Otranto φθάνουν ίσαμε εδώ, στις παρυφές του Ιονίου: Irtame na sas ferme tin astrina / coriliana pu ti mate se tolo / e na mas doki presto ma to prima / oria pune ta spiddia fabricata / orie tes porte mola ta klidia / kai i patruna pu ne mia fata / irtame na sas ferme tin astrina... / για να υπενθυμίζουν την παλιά αθωότητα...

mercoledì 23 dicembre 2009

NATALE GRECO-SALENTINO A CALIMERA‏!

Traùdia 'u Kristù Canti per il Natale
Una proposta del circolo GHETONIA, dell'associazione GRIKA MILUME-I SPITTA e del gruppo MALA AGAPI che si inserisce nella rassegna "ATTRAVERSANDO IL GRIKO". Un ciclo di appuntamenti con l'antica lingua greca del Salento avendo l'obiettivo di determinare opportunità di ascolto nei luoghi in cui la lingua stessa ha vissuto la sua storia. Si è scelta la cornice barocca della Chiesa Matrice di Calimera (Lecce) caratterizzata dalla presenza prevalente di persone parlanti la lingua greca del Salento. Verrà proposta un'antologia di canti e versi poetici, antichi e moderni, attorno al tema del Natale, recitati e cantati assieme ad alcuni testi di altre culture.
Domenica 27 dicembre 2009 alle ore 19.15 Presso la Chiesa Matrice del Comune di Calimera, nella Grecìa Salentina, in provincia di Lecce. Con il sostegno della Regione Puglia – Assessorato al Mediterraneo

martedì 22 dicembre 2009

Το έτος-τέλος του Γιάννη Ρίτσου...

Η Λέσχη Ανάγνωσης Ποίησης (.poema..) συναντιέται σήμερα [Αναβάλλεται, τελικά, για μετά τις γιορτές] στον φιλόξενο χώρο του βιβλιοπωλείου "Λεμόνι" με πρόσημο την ποίηση του Γιάννη Ρίτσου. Τελευταία συνάντηση του έτους για τα μέλη, με διερεύνηση της ποιητικής του Μονεμβασιώτη ποιητή. Η αποψινή συνάντηση θα αποφέρει ως καρπό μια άτυπη ανθολογία από το σύνολο του έργου του, η οποία θα δημοσιευτεί άμεσα στις ηλεκτρονικές σελίδες του περιοδικού.
Το λεγόμενο "Ετος Ρίτσου 2009" ατύχησε συνολικά: οι εκδηλώσεις μνήμης, οι διαλέξεις, τα αφιερώματα φαντάζουν τόσο μα τόσο βαρετά κι ανούσια, που στην περίπτωση Ρίτσου θυμίζουν αναλογίες -τύπου δεκαετίας 1980- ως προς την έκφραση θαυμασμού στο πρόσωπο του ποιητή εν ζωή.
Εάν ο ποιητής είναι σημαντικός, μέλλει να κριθεί στο μέλλον. Κι αν ήδη ακούγονται "φωνές" για την υπερτίμησή του, είναι φαινόμενο αναμενόμενο και φιλολογικά υγιές. Οι ίδιοι οι ποιητές τον έχουν τοποθετήσει στη θέση που του αρμόζει, τον εκτιμούν στην πραγματική του διάσταση - εκείνοι που θα καταθέσουν το πόρισμά τους είναι οι κατοπινοί, εξάλλου.
Το πιο ωραίο στην υπόθεση Ρίτσου είναι να διαβάζει κανείς ποιήματα με τρόπο απολαυστικό. Να ανακαλύπτει τη γοητεία των στίχων του (διάσπαρτα ίσως...), να συμβιώνει μαζί του τη συγκίνηση που απορρέει. Διότι αυτή είναι η "λειτουργία" της ποίησης...
***
Επίπεδα διάρκειας
Θεμέλια κάτω απ' τα θεμέλια. Οι εκκλησιές κάτω απ' τα σπίτια. Καμπαναριά πάνω απ' τα σπίτια. Σε ποιο βάθος του βράχου κρατιέται η ρίζα της συκιάς; Σε ποιο κλαδί του αγέρα κρατιέται ο χρυσοφτέρουγος Αρχάγγελος; Θ' ανεβούμε πάνω στηριγμένοι στους ώμους των νεκρών, με το χώμα στο στήθος, σε μια πομπή ερειπίων, κι οι φραγκοσυκιές παραταγμένες κατά μήκος του χρόνου, βουβές, ανανταπόκριτες, με τα φαρδιά τους χέρια να στομώνουν τη βοή της θαμμένης καμπάνας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ

lunedì 21 dicembre 2009

Η απώλεια του Γιάννη Μόραλη είναι δεδομένη. Κλείνει μία ακόμη σελίδα ενός ξεχασμένου πλέον κεφαλαίου της ελληνικής τέχνης - καθοριστική ωστόσο, επισκιαστική τουλάχιστον για τη σύγχρονη μη παραγωγή πολιτισμού στα ελληνικά γεωγραφικά όρια...
Για μια περισσότερο σοβαρή και ουσιώδη διατύπωση αναρωτήσεων για τη λειψή παρουσία "δασκάλων" μεταξύ των δημιουργών στην αντιφατική, αποπροσανατολιστική και αποκαρδιωτική Ελλήνων πραγματικότητα. Για τον έλεγχο της ασυδοσίας, για τους κλεψίτυπους διευθύνοντες και τους κούφιους προεξάρχοντες σε εικαστικά, ποίηση, πεζογραφία, μουσική, θέατρο, δοκίμιο, φιλοσοφία, όρχηση. Ή μήπως όχι;

Οχι άλλο χιόνι τα Χριστούγεννα!...

Εδώ είναι Μεσόγειος... >>> Η κατάνυξη των "Τριών Μάγων με τα δώρα" στο βρέφος εν τη φάτνη δεν έγινε εν μέσω χιονοθύελλας, στη Βηθλεέμ της Παλαιστίνης >>> ...Είδαν την τριαστρία (το Αστέρι των χριστιανών) σε πεντακάθαρο ουρανό >>> Η Παναγία κι ο Ιωσήφ δεν φορούσαν χιονοδρομικά πέδιλα ούτε ήταν ντυμένοι σαν εσκιμώοι >>> Η μεσογειακή πανίδα διαθέτει κριάρια, γίδες, αγριοκάτσικα, άντε και ελάφια, πάντως όχι ταράνδους >>> Ενώ ο ήλιος -εδώ κάτω- λιώνει εύκολα τα χιόνια, όταν κι αν χιονίσει...

giovedì 17 dicembre 2009

Versi o' parole prevedibili...

L'equilibrio delle cose, la sofferenza, il senso indietro, la luce... >>> Talvolta, le strade sono pericolose, uguali... >>> Chissa', quando gira il tempo di nascere ed evitare la postfazione d'un imbarbarimento della vita >>> Feroce e precisa >>> meno prevedibile ma fascinante secondo i poeti dell'orizzonte conosciuto e stabilito tra parole e versi, sussuri e gridi >>> Cerco della canzone giusta della nuova era personale, individuale, ancora come si fa'... >>> Non rispetto il profluvio d'ogni tipo, specialmente nei sentimenti >>> Finche', esplode il trionfo della verita'... >>> Qualche poesia importante, d'eternita' forse, come la piazza di Martano, mi suppongo, piu' deserta che la pregghiera alla Santa Maria... >>> Ecco.

lunedì 14 dicembre 2009

Αγωνίες και ειδήσεις, βλεφαρίσματα

Βιβλιοπωλείο "Λεμόνι", Θησείο / Λέσχη Ανάγνωσης Ποίησης του (.poema..)
Οι δρόμοι γεμίζουν φόβους >>> Τα μάτια κοιτάζονται αμήχανα είτε επιθετικά >>> Στο ραδιόφωνο ακούγεται η μαεστρία των πλήκτρων με τη φαντασία του Bill Evans και τη φθινοπωρινή αίσθηση >>> Παλιότερα άνοιγα τις σελίδες των εφημερίδων με τη βουλιμία της γνωριμίας - αυτός ο κόσμος των τεχνών γεννούσε προσδοκίες και ενατενίσεις για κοινωνική ανάταση, πνευματική διέγερση, ψήγματα δημοκρατικής ευμάρειας >>> Εις μάτην; >>> Κάθε σελίδα (για τον δημοσιογραφικό κόσμο που αναπνέω ακόμη) περιέχει μηδενικά απλωμένα σε μαύρα σημάδια στο χαρτί >>> Στους κινηματογράφους κυριαρχεί, όπως ανέκαθεν άλλωστε, η ευπάθεια της εικόνας >>> Ανάλογα με τους βιβλιοπώλες και εκείνους τους τυχαίους που ονοματίστηκαν συγγραφείς για να κάνουν δηλώσεις και αυτοπροβολή στα μίντια περιφέροντας την άγνοια και την επικίνδυνη μελαγχολία της ανικανότητάς τους >>> (Οπως και μια ντουζίνα ποιητάδες που μαζεύτηκαν για τον "Μαραθώνιο ποίησης" το περασμένο Σάββατο στη Στοά του Βιβλίου, ρυτιδιάζοντας τον νου με τη φλύαρη ανοησία τους ανάμεσα σε δήθεν στίχους και σε περισπούδαστες βιβλιογραφικές-φιλολογίζουσες αφηγήσεις περί σπουδαιότητας της ποίησης του τάδε ή του δείνα...) >>> Η αρχιτεκτονική δεν ανεγείρεται εκεί που δεν υπάρχουν βλέμματα συγκινημένα >>> Ούτε και οι ζωγραφιές που αντιγράφουν -επιτέλους ανοιχτά- την τεχνοτροπία του Pat Andrea >>> Κι όμως, μερικές σελίδες αξίζουν να γραφούν, να διαβαστούν, να γίνουν σταγόνες στην παλέττα και ψίθυρος σε μίμηση πράξεως σπουδαίας και τελείας... >>> "Εάν θελήσεις ν' αγαπήσεις, πέταξε στα σκουπίδια το Facebook", σκέφτηκα να γράψω σ' έναν τοίχο - μα τότε θα με αποκαλούσαν αντιεξουσιαστή οι όποιοι μεγιστάνες του Διαδικτύου... >>> Οπως τις προάλλες, στην κάποτε νεοκλασική πλατεία Εξαρχείων και Νεαπόλεως, ο νεαρός "ειδικός φρουρός" εξεπλάγη από την ευγένεια της ερώτησής μου για τις μολότωφ που ακούγονταν να σκάνε στο παρακάτω τετράγωνο (φορούσα κοστούμι, άραγε για τούτο;) >>> Ξεφυλλίζω τώρα το βιβλίο του Γιώργου Κοροπούλη "Αντιύλη" >>> (Μα τι μπορεί να λέει πια αυτός ο άνθρωπος; η πρώτη, πρόδηλη σκέψη... Κι όμως, αποτυπώνει την αγωνία του συνυπάρχειν στ' αφτιά, στα μάτια, στον νου, στα αισθητήρια - ψάξτε το για να τον βρίζετε: εκδόσεις Υψιλον, 2009) >>> Το δε κατεστημένο περιφέρεται από έντυπο σε επιφυλλίδα και τούμπαλιν... Με ή χωρίς προφυλάξεις εξευτελισμού >>> Εκπληξη: μια Λέσχη Ανάγνωσης για την ποίηση μπορεί να κάνει τη διαφορά... Κάθε φορά και περισσότερο, κάπου εκεί στο Θησείο, ανάμεσα σε γνώριμες φιγούρες και οικείες, αγαστές προθέσεις... >>> Σαν το νέο τεύχος που σχεδόν ετοιμάστηκε, σαν τα χρήματα που δεν θα φτάσουν ποτέ στο τέλος του μήνα >>> Εμαθα για έναν σπουδαίο πιτσιρικά Βούλγαρο σκηνοθέτη, θέλω να δω την ταινία του Λάνθιμου - θυμήθηκα πάραυτα τον συνομήλικό μου Michael Winterbottom με τις άνισες ευκαιρίες καλλιτεχνίας μεταξύ μας >>> αλλά και εκείνη τη σπουδαία, ομότιτλη μπαλάντα του Elvis Costello που λέει, σιγανά και πειστικά, έτσι για τον δρόμο που δεν φοβίζει τίποτε: "oh baby I want you, so you scare me to death"...

lunedì 7 dicembre 2009

Imesta Griki!

Ντοκιμαντέρ για τους Ελληνόφωνους της Νότιας Ιταλίας
Η οργάνωση φιλελλήνων της Λωζάννης «Association des Amities greco-suisses» διοργάνωσε χθες το βράδυ εκδήλωση, στην οποία προβλήθηκε το ντοκιμαντέρ των Salvatore Bevilacqua και Mirko Bischofberger «Imesta Griki» (Είμαστε Έλληνες) για τις ελληνόφωνες κοινότητες της νότιας Ιταλίας.
Οι δύο παραγωγοί του ντοκιμαντέρ, επισκέφθηκαν το Salento και το Aspromonte σε αναζήτηση της πολιτιστικής ταυτότητας των ιστορικών ελληνόφωνων μικρών κοινοτήτων που μιλούν ακόμα και σήμερα μία γλώσσα, που έχει τις ρίζες της στον Όμηρο, σύμφωνα με μερικούς γλωσσολόγους.
Εντοπίζοντας τους λιγοστούς Ελληνόφωνους σε αγροτικές περιοχές, κυρίως του Salento, ανακαλύπτουν την διάλεκτο griko ή grecanico, που διατηρείται ανά τους αιώνες με την προφορική παράδοση, αναμεμιγμένη με τοπικές νεολατινικές διαλέκτους.
Το ντοκιμαντέρ, εκτός της γλώσσας, καταγράφει και άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις ποίησης, χορού και μουσικής από τους ελληνόφωνους της περιοχής αλλά και την υπερηφάνειά τους για τις ελληνικές τους ρίζες ανά τους αιώνες.

mercoledì 2 dicembre 2009

Για να μην ξεχνιούνται: Ε.Χ. Γονατάς (10)

Capo di Coron, veduta dalla collina, ieri
[...] Μη ζητάτε ρολόι, δεν υπάρχει, γιατί όπως σας εξήγησα βρισκόμαστε σε μια βαθιά σπηλιά. Υπάρχει όμως το μεγάλο εκείνο μάτι μέσα στο πλεχτό κλουβί, υπάρχει και η καρδιά μου που σημαίνει τις ώρες και σας οδηγεί ανάμεσα στο σκοτάδι [...]