martedì 30 ottobre 2007

Xuan Bello: Ανολοκλήρωτο ποίημα

Η ποίηση του Xuan Bello παραμένει άγνωστη στα ελληνικά. Κατάγεται από τις Αστούριες (γεννημένος το 1965) και παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο του Οβιέδο. Ενεργός υποστηρικτής της τοπικής διαλέκτου της ιδιαίτερης πατρίδας του, έχει συνεισφέρει στη διάδοση και διατήρησή της. Ασχολείται με τη μετάφραση ποίησης, από τον Αναξαγόρα και τη Σαπφώ μέχρι τον Σέλεϊ, τον Πεσόα, τον Γούντσγουορθ και τον Τζόις. Επιμελήθηκε την ανθολογία σύγχρονης αστουριανής ποίησης. Εκτός από ποίηση, που άρχισε να την υπηρετεί από μικρή ηλικία, έχει εκδώσει και μια συλλογή διηγημάτων. Το 1993 βραβεύτηκε με το ποιητικό έπαθλο Teodoro Cuesta. Το ακόλουθο ποίημα είναι χαρακτηριστικό δείγμα της γραφής του, το οποίο επέλεξα να μεταφράσω απευθείας από τα ισπανικά με κλεφτές ματιές στην ιταλική του απόδοση.

Aνολοκλήρωτο ποίημα

Εγώ που δεν πιστεύω πια σ’ ό,τι γράφω,

Που ψεύδομαι όταν τονίζω τις αποχρώσεις Σ’ αυτό που πραγματικά αξίζει, εγώ, στα είκοσι και κάτι χρόνια

της ζωής μου, στο Οβιέδο, εξηγώ

ότι δικαιώνονται τα πράγματα που φεύγουν,

ο καπνός των τσιγάρων, ο αέρας που ανασαίνω

η ζωή που ξεφεύγει μέσα από τα χέρια μου

σαν το νερό σ’ ένα τρύπιο δοχείο.

Εγώ, που αυτή τη νύχτα κρυώνω

και διακρίνω μακρινό, απόμακρο

το φως απ’ ένα παράθυρο εκείνου που δεν με περιμένει

εγώ, που έπραξα αυτό που θέλησα

και έπραξα κι αυτό που δεν θέλησα

εγώ με τη μοίρα της αβεβαιότητας

και με παρελθόν τη νοσταλγία

αυτού που ποτέ δεν αντίκρισα.

Στη σιωπή λησμόνησα τη σιωπή.

Στη σιωπή αβέβαιος και σκεπτικός, σκληρός

όποτε κάποιος περιμένει την κουβέντα μου

(εγώ δεν σκέφτομαι τίποτε, κοιτάζω το δώμα, νυστάζω

και ονειρεύομαι απίθανες υπονοούμενες ζωές).

Στη σιωπή σκέφτηκα εσένα, και για σένα,

ζωή μου, γιατί σε χάνω και τραγουδώ

ό,τι πεθύμησα μα δεν έχω.

Εγώ γνωρίζω το φως ενός παραθύρου, νυχτερινού,

και την ύπαρξη καλυμμένη από εκείνο το φως

γλυκιά και ξανθιά σαν τις ηλιαχτίδες μέσα από μια χάντρα.

Εγώ γνωρίζω τον μικρόψυχο χρόνο

και το πόδι που σκοντάφτει στο χαλί

και την ύπαρξη άτοπη, εκτός χρόνου, που μπαίνει μέσα μου

και δεν θέλει πια να βγει. Εγώ, ο Χuan Bello,

που πέρασα όλη τη ζωή μου διαβάζοντας βιβλία,

που θέλησα να ζήσω από την άλλη πλευρά του καθρέφτη

(εδώ δεν υπήρχε περισσότερη ζωή),

εγώ που γνωρίζω τη θάλασσα μέσα από τα γραπτά μου

και το φως της ημέρας μέσα από τα γραπτά των άλλων,

υπήρξα ευτυχισμένος και δυστυχισμένος, αγαπήθηκα και αγάπησα

μ’ έναν έρωτα που σμίγει βλέμματα και περίσκεψη.

Διασχίζω τον δρόμο και παρατηρώ τα πρόσωπα.

Τα πρωινά, στα μικρομάγαζα του Πουμαρίν

(όπου οι κουβέντες ανταλλάσσονται φειδωλά)

μίλησα ευγενικά, μετρημένα, ρώτησα για τη ζωή που δεν πονά.

Μα το απόγευμα κάλπασε και πέρασαν χρόνια,

Το απόγευμα κάλπασε μέσα στη ζωή μου

σαν γέρικο άλογο που τρέχει για να μη σταματήσει,

το απόγευμα ήρθε με γκρίζα φώτα και δίχως ψιχάλες.

Το απόγευμα έφερε μοναξιά, παλιούς ξαναδιαβασμένους στίχους

παθιασμένους μα τώρα πια προσποιητούς. Μουχλιασμένους παλιούς στίχους που

εδώ επαναλαμβάνω

υποκρινόμενος το πάθος, τον έρωτα, την ύπαρξη αυτών των λέξεων που προφέρω.

Υπήρξαν βαπόρια που έβλεπα στο λιμάνι και που ποτέ δεν μπήκα.

Υπήρξαν έρημοι που διέσχισα, στους χάρτες, με το δάχτυλο.

Υπήρξαν γυναίκες που αγάπησα, από έρωτα βουβό,

και που προσπέρασαν άλλες, χωρίς να με δουν.

domenica 28 ottobre 2007

Μουσική δωματίων

Ακούγοντας τη Σαβίνα Γιαννάτου στον νέο της δίσκο «Μουσική δωματίων» (Lyra) γίνεται αμέσως αντιληπτή η επιδίωξή της για μια διαφορετική προσέγγιση του ποιητικού λόγου μέσα από νότες. Στα 18 κομμάτια που προτείνονται εδώ, υπάρχει η αίσθηση της ισορροπίας: δεν πρόκειται για μουσική επένδυση σε στίχους, αλλά για «συνομιλία» ανάμεσα σε ολοκληρωμένες ηχητικές συνθέσεις και ποιήματα με συγκεκριμένη αισθητική και σύμβολα.
Η Σαβίνα Γιαννάτου διαθέτει την απαιτούμενη εμπειρία, τόσο ως συνθέτις όσο και ως ερμηνεύτρια, ώστε ν' αποφύγει την εύκολη -αν και συνήθως αμφίβολη στο αποτέλεσμα- δοκιμή μελοποίησης ποιημάτων. Το εγχείρημά της, αν και παρακινδυνευμένο, είναι γοητευτικό ως ακρόασμα.
Ο Τάκης Σινόπουλος, ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ο Γιώργης Παυλόπουλος, ο Τάσος Λειβαδίτης, ο Ομάρ Καγιάμ, όπως ακόμη το «Ασμα ασμάτων» του Σολομώντος, αποκτούν μια άλλη υπόσταση μέσα από τις συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι, του Γιώργου Μουζάκη, του Γιάννη Αγγελάκα και του Μιχάλη Σιγανίδη. Σ' όλα αυτά συμβάλλει και η φωνή της Σαβίνας Γιαννάτου, που προσεγγίζει τα ποιήματα με λεπτότητα, λιτή και απέριττη ερμηνεία, ενισχύοντας την άποψη ότι η ποίηση τείνει προς τη μουσική (Τζορτζ Στάινερ) και, αντιστρόφως, ότι η μουσική διεισδύει στην ποίηση «για να επιτύχει τη μέγιστη ένταση της ύπαρξής της».
Δεδομένου ότι η ποίηση αναγκαστικά λέει πάντοτε κάτι, αλλά «βασανίζεται» για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να το πει, στην προκειμένη περίπτωση η μουσική συνεισφέρει ουσιαστικά -δίνει τα δικά της χρώματα στους στίχους, τους προσανατολίζει διαφορετικά, τους παραμορφώνει για να δημιουργήσει καινούργια νοήματα. Οι ήχοι από βιολί, βιολοντσέλο, κοντραμπάσο και ακορντεόν συνοδεύουν τη φωνή της, δίνοντας την παρόρμηση για μια νέα αναζήτηση και αναγνωστική απόλαυση των ποιητών. Περισσότερο όμως, υπενθυμίζοντας ότι ο χώρος ανάμεσα στις λέξεις, εκεί που βλασταίνει η ποίηση, επιτρέπεται να γεμίζει με ήχους και σιωπές, δηλαδή φαντασία.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 24/10/2007

mercoledì 24 ottobre 2007

www.e-poema.eu - "Το Ποίημα της Εβδομάδας"

Εάν επιθυμείτε να λαμβάνετε το "Ποίημα της Εβδομάδας" ή θέλετε να κάνετε δώρο το "Ποίημα της Εβδομάδας" σε κάποιο φιλικό σας πρόσωπο, μπορείτε να υποβάλλετε την εγγραφή σας πατώντας εδώ.
Το (.poema..) προσφέρει αυτή τη δυνατότητα σε χρήστες του Διαδικτύου (απολύτως δωρεάν) επιλέγοντας ποιήματα από την ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία, στο πλαίσιο της δημιουργίας μιας ευρείας ανθολογίας ποίησης στον διαδικτυακό χώρο.

lunedì 22 ottobre 2007

The Last Drive

Επαναφορά στους Last Drive με αφορμή τον δίσκο που κυκλοφορεί αυτές τις ημέρες. Το κείμενο που αναρτήθηκε πριν από τέσσερις μήνες (http://vassilisrouvalis.blogspot.com/2007/05/last-drive-comeback-hit-13-5-2007.html) αξίζει να αναφερθεί ξανά. Με την αφορμή του δίσκου (επιτέλους!), κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο διάφορα οπτικοακουστικά δεδομένα γύρω από το καλύτερο ελληνικό συγκρότημα της ανεξάρτητης ροκ σκηνής. Η ανεπίσημη ιστοσελίδα http://www.lastdrive.tk/ περιέχει πολλά πράγματα, την προτείνω. Οπως και το βίντεο από τη συναυλία στο Gagarin (που χοροπηδούσαμε σαν βλαμμένα στον εξώστη, τι λες Εφη;!) - εδώ μόνο το Night of the Phantom: http://www.youtube.com/watch?v=ATyxU28klBI αλλά και, μερικές ώρες αργότερα, νομίζω επίσης το βιντεάκι για το "Overloaded" (http://www.youtube.com/watch?v=AknMcJySR00) και για το "Blue Moon" (http://www.youtube.com/watch?v=u5Fh2qUBrJI).

sabato 20 ottobre 2007

Ποιητές ή και Fade into you...

Ποιος αρνείται στους ποιητές να γράφουν στιχάκια για τις γυναίκες που έχουν ερωτευτεί παράφορα; Ποιος αρνείται στους ποιητές να μεθάνε με τις ιδέες τους; Ποιος αρνείται στους ποιητές να μπαίνουν στα ιστολόγια ώστε να γράψουν για βραδιές στα μπαρ με φίλους και άγνωστες -θέσει- ερωμένες; Ποιος αρνείται στους ποιητές να λοιδορούν τα φλύαρα, ανούσια λογοτεχνικά περιοδικά; Ποιος αρνείται στους ποιητές να γελούν τρανταχτά με τους λεγόμενους δημοσιογράφους, οι οποίοι εν τέλει και γελοιωδώς τους θεωρούν "δοκησίσοφους"; Ποιος αρνείται στους ποιητές να χτίζουν σπίτια; Ποιος αρνείται στους ποιητές να είναι μετανάστες ή φουρνάρηδες ή αφανείς δάσκαλοι ή χαμηλόσμισθοι μεταφραστές ή επιλαχόντες γιατροί ή οσφυοκάμπτες δημόσιοι-ιδιωτικοί υπάλληλοι για να βγάλουν, όπως λέει ο λαός, "το ψωμί" τους; Ποιος αρνείται στους ποιητές ν' αντιλαμβάνονται την ώρα του επερχόμενου πολέμου (που δεν αργεί πια...); Ποιος αρνείται στους ποιητές να γράφουν για το παρόν μέσα από το παρελθόν και για το παρελθόν μέσα από το μέλλον; Ποιος αρνείται στους ποιητές να εκδίδουν τα μικρά βιβλία τους στην εποχή κυριαρχίας του μεταμοντέρνου μυθιστορήματος ;
Μία αφιέρωση στη μία και μοναδική - είναι το τραγούδι που θυμίζει τον ατομικό χρόνο και την πραγματικότητα του υπογράφοντος τούτο το ιστολόγιο:

venerdì 19 ottobre 2007

(το ανάμεσα)

Cavo Gallo, a Coron
Μεγάλο πάθημα της ανθρώπινης φύσης είναι η απόσταση που χωρίζει τη σιωπή από το θείο. Ο ποιητής, καταγραφέας του χάσματος μεταξύ Εκείνου και του Άλλου, απολαμβάνει τον ρόλο του.
Οι φτερούγες των αγγέλων (ως αξιακό σύμβολο) είναι μετωνυμία της ποιητικής δύναμης. Το σημαίνον και το σημαινόμενο της σιωπής είναι πυρήνας της θείας πρόνοιας. Κανένας δεν το αντιλήφθηκε -ούτε καν κάποιος Ρεμπό ή κάποιος Πεσσόα- για να περάσει στον οδυνηρό χώρο τού ανάμεσα. Η φιλοδοξία του Ικάρου και η γνώση του Δαιδάλου, η επιθανάτια περιέργεια του Οδυσσέα στη ραψωδία λάμδα αλλά και η διάβαση από το Καθαρτήριο στον Παράδεισο, δεν επαρκούν ώστε ν’ ανατρέψουν τούτη την αλήθεια.
Η σιωπή είναι επικίνδυνη όταν μεταμφιέζεται σε γραφή. Εξακολουθεί ν’ ακροβατεί: δαίμονας κακού ή νίκης; Τότε κινδυνεύει ο νους και δημιουργείται κίνηση από τις αντίρροπες δυνάμεις. Ωστόσο, το ανάμεσα παραμένει. Δεν προσδιορίζεται. Δεν είναι ορατό ούτε επαγώγιμο.

mercoledì 17 ottobre 2007

Türkiye - Ελλάδα 0-1

Ah, ah, nasil sin minik Türkiye'm?!...

Ποίημα του Jules Supervielle, κοντσέρτο του Luigi Boccherini

Ενα ακόμη ποίημα του Jules Supervielle που μου άρεσε διαβάζοντάς το απόψε - με μουσική υπόκρουση, εν προκειμένω, το Concerto notturno in G major, Op 38 no. 4, G. 470 του Luigi Boccherini:

Η παιδική μου ηλικία θα 'θελε να τρέξει μες στο σπίτι

Μα τρέχει, κάνει την παλιά της φασαρία,

Κινείται χωρίς να κινείται, χαμογελά χωρίς χαμόγελο,

Πετιέται πάνω, γυρίζει κι όλ' αυτά ασάλευτη

Και ασταθής συνάμα.

Ανεμος είν' οι αναμνήσεις, επινοούν τα σύννεφα.

[μετάφραση: Ντενίζ Ανδριτσάνου, στην έκδοση Jules Supervielle, Ποιήματα, εκδόσεις Printa - Ποίηση για πάντα, 2007]

lunedì 15 ottobre 2007

Ναζίμ Χικμέτ / Nâzim Hikmet: ο λόγος περί ποιήσεως

"Οταν κάνεις όνειρα, παύεις να φοβάσαι", λέει ο Ναζίμ Χικμέτ προς τους συγκρατουμένους του στη φυλακή - Η ταινία της Μπικέτ Ιλχάν με τίτλο "Ναζίμ Χικμέτ, ο γαλανομάτης γίγαντας" αξίζει να ειδωθεί ως μία ακόμη ένδειξη της δύναμης που εμπερικλείει η ποίηση. Το έργο του Τούρκου ποιητή είναι απέραντο σαν την Αιολία και δύσβατο σαν τη Λυδία. Η φιγούρα του, μια φάτσα τούρκικη κι ευγενική, εκπέμπει το έγκυρο φως της αλήθειας- αυτής που υπαγορεύει ο βασανιστικός λόγος της ποίησης: τα πάντα λέγονται αλλ' όχι πάντοτε με φωνή. Κι ο Ναζίμ Χικμέτ τραγούδησε πολύ, σαν το καναρίνι που είχε στο κελί του, ψιθύρισε την ελευθερία του καθενός να κρατάει τα μάτια και το πνεύμα του ζωντανά.
Η σκηνοθέτις, μια κομψή πενηντάχρονη, με βλέμμα "ελληνικό" και σφιχτά χείλη ανατολίτισσας, προχθές το βράδυ στο φουαγέ, μου ένευσε καταφατικά σε μια χάρη που της ζήτησα. Δεν με περίμενε κατόπιν, στο τέλος της προβολής. Ισως θέλησε ν' αντιληφθώ ότι ως ποιητής πρέπει κανείς να βιώνει τις πνευματικές αναζητήσεις του, να καταπίνει την τροφή, να κοιτάζει τον ήλιο . Ο φακός της κάμεράς της με έπεισε...
Ο κόμπος στον λαιμό, το δεύτερο ουίσκι ατελείωτο στην μπάρα, ένα φευγαλέο φιλί για την απολογία του πόνου, τα μακρόσυρτα όνειρα μετά. Κι ένας στίχος μεταφρασμένος με τα λίγα τούρκικα που ξέρω: Yűreğimin çalişi senin sayende (=είσαι ο μόνος λόγος ν' αναδεύονται τα σωθικά μου). Καληνύχτα Ναζίμ, σε βλέπω, σε βλέπουν - sana bakiyorum.

venerdì 12 ottobre 2007

Απομεινάρια μιας στιγμής: Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας

Κοιτάζω φωτογραφίες ανταρτών, απ' αυτές που έχουν απομείνει και διασωθεί σε αρχεία ιδιωτών ή φορέων, κι αναλογίζομαι τον αντίκτυπο εκείνης της αλαφιασμένης πραγματικότητας (λέγεται και ιστορική στιγμή) >>> Τις προάλλες συναντήθηκα με ανθρώπους που έζησαν στο "πετσί" τους μερικές από τις συνέπειες του Ελληνικού Εμφυλίου. Η συζήτηση με απόγονο επώνυμου, κορυφαίου στελέχους του ΚΚΕ, που είχε συγκεκριμένο ρόλο αλλά και κατάληξη στο πλαίσιο του λεγόμενου "Δεύτερου Αντάρτικού", επανέφερε στη συνείδησή μου τους αγώνες πίστης, ιδέας, ανάγκης που δεν ολοκληρώνονται αλλ' αφήνουν ένα γκρίζο στίγμα στο αυριανό φως >>> Ανακαλώντας τους δικούς μου προγόνους, εκείνους τους ανώνυμους πολεμιστές του ΕΛΑΣ, κατοπινά απαξιωμένους από την κοινωνική και ιδεολογική πορεία του χώρου και του χρόνου, μελαγχολώ >>> ("Αγέρωχοι παρέλασαν τούτοι οι νικημένοι") >>> Τούτη η συναίσθηση χαρακτηρίζεται αφελής, γραφική, ανεπίκαιρη και εύλογα προσφερόμενη προς εμπαιγμό >>> Είναι όμως απτή >>> Οπως και τα ανάερα βήματα των ανθρώπων, με τη μυρωδιά του πένθους και το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον >>> Ετσι, στη σκέψη μου δεν αντέχεται η θέα του Παναχαϊκού από το λιμάνι της Πάτρας, αποφεύγω τις βόλτες στους δρόμους του παλιού Αιγίου, αλλά κυρίως την περιήγηση υπό βροχή στο Βερίνο με όλες τις αφηγημένες αναμνήσεις του...

giovedì 11 ottobre 2007

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2007: Ντόρις Λέσινγκ (2.09 μ.μ.)

Παρά τις διαφορετικές προβλέψεις, η Ντόρις Λέσινγκ είναι η φετινή τιμώμενη από τη Βασιλική Ακαδημία της Σουηδίας
"Τhat epicist of the female experience, who with scepticism, fire and visionary power has subjected a divided civilisation to scrutiny".

Albert Camus: Ο Σίσυφος ο μύθος

Φιλοσοφία του παραλόγου ή απόπειρα αισιόδοξης θέασης της ζωής; Με το δοκίμιο «Ο μύθος του Σισύφου», γραμμένο το 1943, κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στο Παρίσι, ο Αλμπέρ Καμί αποπειράται μια σειρά απαντήσεων στα θεμελιώδη ερωτήματα για τη δύναμη του παραλόγου, τη σχέση μεταξύ ελπίδας κι αυτοκτονίας, την κατανόηση της ζωής, την αξία κι επομένως την απόλαυσή της.Το βιβλίο, που τώρα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Καστανιώτη» (μτφρ.: Νίκη Καρακίτσου-Ντουζέ και Μαρία Κασαμπαλόγλου-Ρομπλέν), προκάλεσε αμέσως αίσθηση στον γαλλικό πνευματικό κόσμο, ενώ δεν άργησε να θεωρηθεί εμβληματικό ανάγνωσμα μιας ολόκληρης γενιάς που διψούσε για αισιοδοξία, προσδοκίες, δημιουργία στον μεταπολεμικό κόσμο.
Ο συγγραφέας αξιοποιεί τον αρχαιοελληνικό μύθο για να αναφερθεί στη σημερινή κατάσταση του ανθρώπου. «Εχοντας συνείδηση ότι δεν μπορώ να ξεφύγω από την εποχή μου, αποφάσισα να ενσωματωθώ σ' αυτή. Γι' αυτόν τον λόγο υπολογίζω τόσο πολύ το άτομο - μόνο επειδή μου φαίνεται ασήμαντο και ταπεινωμένο», σημειώνει χαρακτηριστικά. Αναλογίζεται την καταδίκη του Σισύφου από τους θεούς να σπρώχνει αενάως έναν βράχο προς την κορυφή του βουνού. Ο στόχος είναι να χρησιμοποιήσει αυτόν τον «προλετάριο των θεών», όπως τον ονοματίζει, για να διερευνήσει τα όρια των ανθρώπινων παθών, να σκιαγραφήσει τη λογική τόσο στη ζωή όσο και στον θάνατο.
Ο σημερινός αναγνώστης διαπιστώνει τη διαχρονικότητα του έργου. Ο αγώνας του Σισύφου γίνεται σύμβολο της ανθρώπινης μοίρας. Συμβάλλει στην ερμηνεία του κόσμου, την περιπέτεια του ατόμου με μοναδικά του όπλα την ελπίδα, την καρτερία αλλά και την αίσθηση της ματαιότητας. Διότι, όπως λέει ο Καμί, μπορείς ή να ποντάρεις στον θάνατο ή να ξεχωρίσεις το αληθινό από το ψεύτικο, επομένως, να ζήσεις: «Ο αγώνας και μόνο προς την κορυφή αρκεί για να γεμίσει μια ανθρώπινη καρδιά. Πρέπει να φανταστούμε τον Σίσυφο ευτυχισμένο...».
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ rouvalis@enet.gr
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 09/10/2007

martedì 9 ottobre 2007

Χωρίς λόγια, με νότες πιάνου...

Οι λέξεις, οι σκέψεις, οι εικόνες εναλλάσσονται >>> τα παράλογα πληκτρολόγια κι ο Albert Camus, ο καπνός από ανούσιες βραδιές, οι στίχοι που δεν στέκονται γιατί -ευτυχώς- δεν αξίζουν >>> ο Adrian και η Maria στέλνουν μηνύματα από τη Μάλτα γιατί γνωρίζουν, ενστικτωδώς ίσως, τα ποιήματα από τη δική μας, την κρυφή Μεσόγειο >>> πριν από πέντε μήνες, μαζί τους κάπου στην Τσεχία, σ' ένα μουσείο που μύριζε μούχλα >>> εμείς με κρασί στα στόματα και γέλιο αυθεντικό, παρανοϊκά "νότιο", ενώ οι άλλοι -μερικοί Γερμανοί, μια Ρουμάνα, μια Πολωνή και δυο-τρεις Φινλανδοί (που διάβασα τόσο κακά ποιήματά τους σε αγγλική μετάφραση)- στέκονταν ακίνητοι ανάμεσα στα άτεχνα γλυπτά >>> Το άκουσμα του Un ballo in maschera του Giuseppe Verdi είναι αρκετό >>> Η έκθεση του Pat Andrea στο Μουσείο Φρυσίρα είναι πρόκληση για τα αισθητήρια: ο ζωγράφος αποτυπώνει την αλήθεια... >>> Σ' ένα μπαρ των Βρυξελλών, πριν από τέσσερα χρόνια, φαινόταν "νεκρός" κι απρόσωπος, όπως οι εικαζόμενοι ήρωές του >>> η τέχνη, αλίμονο, ξεπερνάει τα πρόσωπα, τους ιδαλγούς και τους ψεύτες >>> Αλλ' απόψε έφθασε ένα δώρο (αυτό είναι μυστικό που λέγεται μόνον στο αφτί) >>> Επιασα ένα παλιό βιβλίο, με στίχους του Jorge Luis Borges >>> "Ισως σε δω, πρώτη φορά / έτσι όπως θα πρέπει να σε βλέπει ο Θεός / με γκρεμισμένο τον μύθο του Χρόνου / δίχως τον έρωτα, χωρίς εμένα" >>> (Ανακαλώ τους ψευδοποιητές που τρίβουν την τσακμακόπετρα αλλά οι φωτιές δεν ανάβουν) >>> Ο Σκαλκώτας με διαπερνά με νότες από το πιάνο του >>> Το μπαλέτο της θάλασσας, Το Μοιρολόι της Μάνας, Δέκα Σκίτσα για έγχορδα >>> "Σαν τον Γιώργο Χατζηνίκο, τον αστό της κατεστραμμένης Ελλάδας, δεν θα βρούμε άλλους" >>> Ο μαέστρος δάκρυζε συνεχώς, τα γέρικα δάχτυλά του πετούσαν σαν ευέλικτα χελιδόνια πάνω στα πλήκτρα >>> Ετσι αισιοδοξώ κι αναπνέω >>> η άγρια πρασινάδα στη Σχίζα, τα υγρά μάτια, τα κλεισμένα παράθυρα στο σπίτι, η επιδερμίδα κι ο φάρος >>> προσδοκία και πλήρωση...

lunedì 8 ottobre 2007

Fernando Pessoa: ένα σκίτσο

Η φύση της ποίησης είναι τελείωση και σαγήνη

domenica 7 ottobre 2007

Νίκος Σκαλκώτας: ένας "εξόριστος" στην πατρίδα του

Τη Δευτέρα το βράδυ (7.30 μ.μ.) θα λάβει χώρα η εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου του Γιώργου Χατζηνίκου "Νίκος Σκαλκώτας - Μια ανανέωση στην προσέγγιση της μουσικής σκέψης και ερμηνείας" (εκδόσεις "Νεφέλη") που θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Μπενάκη (Κουμπάρη 1, Κολωνάκι) με ομιλητές τους Κώστα Δεμερτζή, Γιάννη Κιουρτσάκη, Λάμπρο Λιάβα, Βασίλη Ρούβαλη, Γιώργο Σκεύα.
Στην πνευματική προσφορά, την ουσία της μουσικής του δημιουργίας και το σημερινό αντίκτυπο του Νίκου Σκαλκώτα (1904-1949) επικεντρώνεται η έκδοση-εισαγωγή στον κόσμο του ιδιοφυούς συνθέτη που συνέταξε απνευστί, με τρόπο προφορικό, ο μαέστρος Γιώργος Χατζηνίκος. Δεν πρόκειται στην προκειμένη εκδοτική περίσταση για μια αυστηρή -στη συνήθη λογική της- βιογραφία, αλλά για τη ματιά ενός θαυμαστή του συνθέτη τον οποίο υπηρέτησε σ' όλη τη διάρκεια της καλλιτεχνικής του πορείας, εκτελώντας και διαδίδοντας το έργο του. Ο ευκρινής τίτλος «Νίκος Σκαλκώτας, μια ανανέωση στην προσέγγιση της μουσικής σκέψης και ερμηνείας», εκφράζει την κατάθεση μιας ειλικρινούς, προσωπικής προσέγγισης τόσο στον άνθρωπο και συνθέτη Σκαλκώτα όσο και στη σύγχρονη αντίληψη περί σοβαρής μουσικής.
«Οπως ο Μπαχ και ο Μότσαρτ, έτσι και ο Σκαλκώτας δεν επιδιώκει να δημιουργήσει νέες φόρμες αλλά διευρύνει τις καθιερωμένες μέσα από το αρμονικό λεξιλόγιο που έχει εν τω μεταξύ διαπλάσει ο ίδιος», σημειώνει χαρακτηριστικά ο Χατζηνίκος, μιλώντας για τη σχέση που αναπτύσσει ο νεαρός συνθέτης με την ελληνική παραδοσιακή μουσική στο πλαίσιο της σύγχρονης ευρωπαϊκής δημιουργίας: ακολουθώντας τις εξελίξεις στο περιβάλλον που έζησε (Βερολίνο, από το 1921 έως το 1933) αλλά και το ένστικτό του, ο Σκαλκώτας θεμελίωσε στα ελληνικά μουσικά πράγματα την αναζήτηση των πλούσιων λαϊκών ριζών, όπως τις αντιλαμβάνονταν οι ίδιοι οι Ελληνες, επιτυγχάνοντας όχι να κάνει ελληνική μουσική -ακούγοντας τους «Ελληνικούς χορούς» του- αλλά να δημιουργήσει την εντύπωση ελληνικής μουσικής. Οπως έγραφε σε επιστολή του, «δεν προάγεις την Ελλάδα αν πας με φουστανέλα στο Παρίσι. Μπορεί χρησιμοποιώντας ελληνικά θέματα να γράψει κανείς μουσική διόλου ελληνική, όπως μπορεί να γράψει και μουσική ελληνική χωρίς κανένα ελληνικό θέμα».
Στο μεταξύ, ο Σκαλκώτας είχε αφομοιώσει σε βάθος την ευρωπαϊκή μουσική θητεύοντας δίπλα στον Schonberg και γνώριζε ότι θα μπορούσε να βοηθήσει την ελληνική μουσική ν' ανακάμψει και συγχρονιστεί με τις μουσικές εξελίξεις στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Αγγλία, τη Ρωσία. Ηδη από το Βερολίνο σημειώνει ότι «αυτό που φροντίζω ως Ελληνας είναι να κάνω τη μουσική μου όσο το δυνατό περισσότερο ικανή για εξαγωγή στο εξωτερικό, να συγκρίνεται δηλαδή με τα μουσικά επιτεύγματα των άλλων εθνών... Για την ίδια τη ζωή μου δεν με νοιάζει και πολύ όσο για τη δουλειά μου... Εναν Παλαμά δεν έχουμε στη μουσική...». Επαυξάνοντας, ο βιογράφος του αναλογίζεται την «εξορία» του Σκαλκώτα σε μια πατρίδα χωρίς αντανακλαστικά στην εξέλιξη της σοβαρής μουσικής που συντελούνταν εκείνα τα χρόνια στον ευρωπαϊκό χάρτη. Γι' αυτό και μεταφέρει την πληροφορία για την πιθανότητα να πήγαινε ο Σκαλκώτας στην Αμερική, όπου η καλλιτεχνική σταδιοδρομία του θα ήταν απολύτως διαφορετική· διότι, ως γνωστόν, ο συνθέτης επέστρεψε μεν στην Αθήνα φέρνοντας την πλούσια σκευή του (με έργα ατονικά, δωδεκαφθογγικά και τονικά), συνάντησε δε τον «αποκλεισμό» από τους συναδέλφους του στο μουσικό ορίζοντα της χώρας. Ωστόσο, το γεγονός λειτούργησε θετικά ως προς την καλλιέργεια του ενστίκτου και της τέχνης του, δηλαδή ως προς τη μουσική σκέψη του.
Ο Γιώργος Χατζηνίκος επιτυγχάνει τη σκιαγράφηση του Σκαλκώτα όσο και το περιρρέον κλίμα στην Ελλάδα και τις χώρες στις οποίες ο ίδιος έζησε κι εργάστηκε ως πιανίστας και ως μαέστρος. Ο λόγος του είναι ιδιαίτερα θερμός όταν αναφέρεται στους κορυφαίους σύγχρονους συνθέτες ή μαέστρους, παραθέτει πραγματολογικά στοιχεία, άγνωστες συνομιλίες, επιστολές ή κείμενα, αναφορές σε έργα αλλά και λεπτομερείς καταγραφές στοιχείων από παρτιτούρες.
Δεν λείπουν επίσης ο καταγγελτικός λόγος είτε η ειρωνεία για πρόσωπα και φαινόμενα στο χώρο της κλασικής μουσικής -κυρίως της σημερινής υπό το πρίσμα της δισκογραφικής βιομηχανίας- που προκαλούν την απέχθεια του συγγραφέα αλλά και τη νοσταλγία για το περισσότερο φωτεινό και καλοπροαίρετο παρελθόν κατά την αντίληψή του. Και σ' ό,τι αφορά τον Σκαλκώτα, είναι φανερός ο αμέριστος θαυμασμός αλλά και η εσωτερική του ανάγκη να διαφωτίσει ακόμη περισσότερο, με τη συμβολή του κειμένου (κινούμενου μεταξύ αφήγησης και βιογραφίας), την ιδιαιτερότητα της σκαλκωτικής παρτιτούρας, τις πτυχές που εκείνος ανίχνευσε στο μουσικό λόγο, τη με γεωμετρική πρόοδο καταξίωσή του στο πέρασμα του χρόνου. Εξ ου και ο επίλογος, σύμφωνα με τον οποίο «είχε κατορθώσει να αναγεννήσει το κλασικό πνεύμα με έναν τρόπο που διανοίγει νέους ορίζοντες στη γενικά κρίσιμη μουσική κατάσταση που κυριαρχεί σήμερα διεθνώς...».
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 13/01/2007

sabato 6 ottobre 2007

Slavoj Žižek: Οι ευρωπαϊκές αξίες μας προκαλούν αμηχανία

foto: Silio D'Aprile
Το χειμαρρώδες ταμπεραμέντο του Σλοβένου διανοουμένου Σλαβόι Ζίζεκ περιέχει μια σειρά από φιλοσοφικές αναρωτήσεις, αναμεμιγμένες με τοποθετήσεις επί της διεθνούς πολιτικής σκακιέρας, των όρων παγκοσμιοποίηση και εθνική ταυτότητα, της επίδρασης που ασκεί η κοινωνική και οικονομική ζωή στην καλλιτεχνική δημιουργία.
Στην Αθήνα βρέθηκε προσκαλεσμένος του Παντείου Πανεπιστημίου και του Πανεπιστημίου Αθηνών για δύο διαλέξεις σχετικές με την οικολογία και τη φιλελεύθερη ουτοπία. «Η φιλελεύθερη δημοκρατία, όπως τη γνωρίσαμε στη Δύση, θα μπορούσε να είναι ιδανική. Σε βάθος χρόνου, όμως, πλησιάζει στα όριά της εξαιτίας των περιβαλλοντικών-κοινωνικών-οικονομικών εξελίξεων στον κόσμο μετά το 1990», λέει με το χαρακτηριστικό έντονο ύφος του.
Για τον 58χρονο δοκιμιογράφο, καθηγητή Φιλοσοφίας και Ψυχανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Birkbeck του Λονδίνου, το ζητούμενο της σημερινής εποχής τείνει να γίνει μπούμερανγκ: «Η ταχύτητα αλλαγής των πραγμάτων γύρω μας είναι εντυπωσιακή. Αλλο τόσο όμως ελλοχεύει κινδύνους», εξηγεί, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τους διαφορετικούς συσχετισμούς δυνάμεων στον κόσμο. Δηλώνει αριστερός, αλλά την ίδια στιγμή υποστηρίζει τη ρεαλιστική πολιτική: «Αναρωτιέμαι εάν είναι ξεκάθαρο το πού βρισκόμαστε σήμερα. Είμαστε στο μέσον ενός πολυκεντρικού σύμπαντος, όπου από τη μια πλευρά βρίσκονται οι Αμερικανοί και οι Κινέζοι, από την άλλη όλοι οι υπόλοιποι...».
Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, ο Σλαβόι Ζίζεκ δεν αναφέρεται μόνο στη διεθνή διπλωματία. Δηλώνει αμηχανία και για την περιρρέουσα πολιτισμική κατάσταση. «Κινούμαστε ανάμεσα σε τρία πολιτισμικά μοντέλα. Το αγγλοσαξονικό, το ασιατικό και το λαϊκιστικό της Λατινικής Αμερικής», λέει, κάνοντας με τα χέρια του γρήγορους και ακανόνιστους κύκλους στον αέρα. «Η αμερικανική ηγεμονία στον πολιτισμό, ξέρετε, όλα αυτά με το Χόλιγουντ και τα λοιπά φανταχτερά, θα δώσει αναπόφευκτα τη θέση της σε μια επόμενη ηγεμονία. Μια άλλη κουλτούρα, ποιος ξέρει, μπορεί να προσφέρει κάτι διαφορετικό...».
Στο ερώτημα για μια νέα Ευρώπη, αυτήν που θα μπορέσει να ορθώσει το δικό της ανάστημα στην παγκόσμια κατάσταση, ο Σλαβόι Ζίζεκ είναι συγκρατημένος. «Η συζήτηση γύρω από τη διεύρυνση ή τη σταθεροποίηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης δηλώνει την αμηχανία των Ευρωπαίων απέναντι σ' ό,τι ονομάζεται "ευρωπαϊκές αξίες". Κατά κάποιον τρόπο, λοιπόν, στην Ε.Ε. έχουν τη δυνατότητα να δηλώνουν μέλος όχι μόνον η Πολωνία, για παράδειγμα, αλλά και η Τουρκία, η Αρμενία, το Καζακστάν...». Το ίδιο συγκρατημένος φαίνεται στο θέμα της ανεξαρτητοποίησης του Κοσσυφοπεδίου: «Πρέπει να είμαστε πραγματιστές. Αρκεί να το μοιράσουν στα δύο μεταξύ τους, οι Σέρβοι και οι Αλβανοί. Κατόπιν θα βρουν μια φόρμουλα συνύπαρξης. Το ίδιο γίνεται τώρα στο Σεράγεβο, άλλωστε».
Τι είναι όμως η Ευρώπη χωρίς τη Ρωσία; Κατά τη γνώμη του, «χωρίς την ενεργειακή στήριξη της Ρωσίας, δύσκολα στέκεται στα πόδια της η Ευρώπη». Δεν διστάζει να δηλώσει θαυμασμό για τη «χώρα του Πούτιν», η οποία έχει καταφέρει πολλά σε αντίθεση με τα χρόνια της ηγεμονίας του Γέλτσιν. «Η Ρωσία δεν έχει βρει ακόμη το μοντέλο για το δικό της καπιταλισμό. Ωστόσο, αυτό που εντυπωσιάζει είναι ότι στηρίζεται σε άγραφους νόμους, σε προκαθορισμένους κανόνες, που είναι αποδοτικοί και γι' αυτό "τρελαίνουν" τους Δυτικούς. Ναι, η Ευρώπη και η Ρωσία πρέπει να αλλάξουν αμφότερες ώστε να συγκλίνουν κάποτε. Υπάρχει μια παράνοια στη μεταξύ τους σχέση...».
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 05/10/2007

venerdì 5 ottobre 2007

Σαχάρ Χαλίφα / سحر خليفة / Sahar Khalifeh

Του ΒΑΣΙΛΗ ΡΟΥΒΑΛΗ
Η Σαχάρ Χαλίφα είναι μία από τις πιο δημοφιλείς συγγραφείς στον αραβικό κόσμο. Τα μυθιστορήματα, τα άρθρα όσο και τα κείμενα παρέμβασης που έχει υπογράψει γύρω από το Παλαιστινιακό την καθιστούν πρέσβειρα των διανοουμένων της πατρίδας της στο εξωτερικό.
Γεννημένη το 1941 στη Ναμπλούς, σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στις ΗΠΑ ενώ από τη δεκαετία του '90 διευθύνει το Κέντρο Γυναικείων Θεμάτων στο Αμμάν της Ιορδανίας. Από τα οχτώ βιβλία της που έχουν μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες, τα «Αγρια αγκάθια» είναι το περισσότερο γνωστό μυθιστόρημά της. Διακρίνεται από κριτικό πνεύμα, ωμό ρεαλισμό και διεισδυτικότητα όσον αφορά την εξέλιξη της παλαιστινιακής κοινωνίας, το αίσθημα του καθήκοντος και της αυτοθυσίας υπέρ των ιδανικών της ειρήνης και της ελευθερίας. Τα «Αγρια αγκάθια» (μτφρ.: Σοφία Λυκοδήμου, εκδόσεις «Κέδρος») αναμένεται να κυκλοφορήσουν την επόμενη εβδομάδα.
Εστω κι αν γράφτηκε το 1975, παραμένει η επικαιρότητα του βιβλίου. Μετά από τόσα χρόνια έχετε σκεφτεί την πιθανότητα να το ξαναγράφατε τώρα, να αλλάζατε τους ήρωές σας, ίσως να χρησιμοποιούσατε άλλες φωνές, ανανεωμένες, διαφορετικές, ώστε να αντικατοπτρίσετε τη σημερινή πραγματικότητα;
«Δεν θα έκανα καμία αλλαγή. Εξάλλου, δεν θα ήθελα να το ξαναγράψω. Το μυθιστόρημα διαπνέεται από μία αίσθηση κυρίαρχη εκείνη την εποχή. Σ' έναν βαθμό, δεν έχει αλλάξει. Ισως μερικές αλλαγές να έχουν γίνει στην παλαιστινιακή πλευρά, όμως τα βασικά προβλήματα, όπως και το περιβάλλον όπου κινούνται οι ήρωές μου, είναι ακριβώς τα ίδια. Στο βιβλίο μου γράφω για το τι συμβαίνει και το τι μπορεί να συμβεί. Μ' ενδιαφέρει λιγότερο το παρελθόν απ' ό,τι το μέλλον».
Επιτρέψτε μου όμως να σημειώσω ότι διαβάζοντας το μυθιστόρημά σας αποκαλύπτεται ένα χάος που μοιάζει μόνιμο γύρω από την Παλαιστίνη...
«Μόνιμο; Γιατί; Θεωρείται λιγότερο χαοτική η ισραηλινή πλευρά, ή ακόμη η αμερικάνικη και η διεθνής;! Παραδέχομαι ότι κι εμείς οι Παλαιστίνιοι πρέπει να επεξεργαστούμε μερικά προβλήματά μας. Με ενοχλεί πάντως οι άλλοι να μη διακρίνουν το πόσο υποφέρουμε, την αδικία που συμβαίνει εδώ κάτω, και να κάνουν λόγο μόνον για χάος...».
Το χάος υπάρχει παντού...
«Ναι, αγαπητέ μου. Αλλοι το βλέπουν, άλλοι όχι. Κάποιοι προσπαθούν να το παραβλέψουν. Δεν είμαι από αυτούς. Ως ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα, φεμινίστρια και καλλιτέχνις, διακρίνω παντού γύρω μου την ομορφιά όσο και το χάος, δηλαδή την ασχήμια».
Φαίνεται ν' αλλάζει κάτι στην πατρίδα σας; Εάν η ελπίδα ποτέ δεν πεθαίνει, πιστεύετε ότι μπορεί να υπάρξει μια λύση επιτέλους;
«Πράγματι, τα πράγματα αλλάζουν παντού. Αλλοτε για καλό κι άλλοτε για κακό. Δυστυχώς, η επώδυνη κατάσταση από την ισραηλινή κατοχή αποδεικνύεται απαράλλαχτη παρ' όλες τις παλαιστινιακές παραχωρήσεις. Μοιάζει αυτονόητο το γεγονός ότι οι περισσότεροι Αραβες υποχωρούν μπροστά στις ισραηλινές απαιτήσεις, που συνεχώς αυξάνονται. Επιπροσθέτως, η απεριόριστη ενίσχυση που παίρνουν από τη Δύση συντηρεί τις προκαταλήψεις κατά των Αράβων».
Εάν όντως ισχύει, σε τι οφείλεται κατά τη γνώμη σας αυτή η προκατάληψη;
«Μήπως επειδή είμαστε μουσουλμάνοι και στρατιωτικά αδύναμοι, μήπως επειδή έχουμε αυταρχικά καθεστώτα ή δεν γνωρίζουμε τους βασικούς κανόνες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων; Πιστεύω σ' όλες αυτές τις αναρωτήσεις ως αιτίες για την άποψη που έχει διαμορφώσει η Δύση ώστε να διακρίνει στο Ισραήλ το μοναδικό δημοκρατικό στάτους, το πιο υποφερτό, αναπτυγμένο, "καθαρό" σημείο στο χάρτη της Μέσης Ανατολής».
Οι αλλαγές πάντως δεν μπορούν να σημειωθούν χωρίς αμοιβαιότητα από κάθε πλευρά...
«Με ερωτάτε για αλλαγές. Ναι, γίνονται αλλαγές, όμως προς το χειρότερο. Η ισραηλινή κατοχή των τελευταίων 40 χρόνων έχει κάνει τις νεότερες γενιές πιο φτωχές, πιο θυμωμένες και λιγότερο ανεκτικές. Δεν έχουν καμία ευκαιρία εργασίας, νοσοκομειακής περίθαλψης, παιδείας. Γι' αυτό φανατίζονται, κι ο φονταμενταλισμός εξαπλώνεται σαν φωτιά. Με όλα αυτά στην ατμόσφαιρα, αναρωτιέμαι για την αισιοδοξία...».
Πρόσφατα έλαβε χώρα μια κοινή δήλωση Ισραηλινών συγγραφέων, των Αμος Οζ, Νταβίντ Γκροσμάν και Αβραάμ Γεοσούα, οι οποίοι υποστηρίζουν την κατάπαυση πυρός στη Γάζα. Θεωρείτε απαραίτητη μια ανάλογη κίνηση συγγραφέων από την άλλη πλευρά;
«Το κάνουμε εμείς εδώ και 40 χρόνια. Οι ισραηλινές κυβερνήσεις εξακολουθούν ν' αγνοούν όλα τα ψηφίσματα του ΟΗΕ ενώ οι διανοούμενοι αριστεροί του Ισραήλ, συγγραφείς, καλλιτέχνες και μη κυβερνητικές οργανώσεις ζητούν για δεκαετίες τα ίδια πράγματα. Ως εκ τούτου, θεωρείτε ότι εάν εμείς οι Παλαιστίνιοι συγγραφείς προβούμε σε παρόμοια δήλωση, θα τελειώσει η ισραηλινή κατοχή; Αμφιβάλλω».
Πιστεύετε όμως ότι οι συγγραφείς μπορούν να έχουν έστω ελάχιστη συμβολή στην κοινή γνώμη, με άλλα λόγια ν' ασκήσουν επιρροή στην εξεύρεση λύσης ειρήνης για τους λαούς στην περιοχή; Δεν είναι πρωτόγνωρο τούτο...
«Οι συγγραφείς μπορεί να εμπνεύσουν τους λαούς μα όχι απαραιτήτως τους ηγέτες των λαών. Η πολιτική εξάλλου σχεδιάζεται και αποφασίζεται από άλλους. Η πολιτική παίρνει σάρκα και οστά από το ενδιαφέρον, τις διεθνείς σχέσεις, τη στρατιωτική ισχύ και τις διεθνείς ίντριγκες. Μακάρι να ήμασταν εμείς, οι λογοτέχνες και οι ακτιβιστές, που θα αποφασίζαμε για την πολιτική. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο κόσμος θα ήταν πιο ασφαλής και ομορφότερος...».
Σας έχουν χαρακτηρίσει «Βιρτζίνια Γουλφ» της αραβικής λογοτεχνίας. Τα μυθιστορήματά σας, και ειδικά τα «Αγρια αγκάθια», θεωρούνται πρεσβευτές της παλαιστινιακής αντίληψης περί δικαιοσύνης στη Μέση Ανατολή. Πώς νιώθετε έχοντας αυτόν τον επιπρόσθετο ρόλο;
«Αυτό το επιδιώκω. Εχω κατηγορηθεί κατά καιρούς για αντιεβραϊσμό, αντιαμερικανισμό και κάποτε για αντιαραβισμό... Ο λόγος είναι ότι προσπαθώ μέσω της λογοτεχνίας να ανιχνεύω τα εσωτερικά και τα εξωτερικά δεδομένα αυτής της ιστορίας. Γράφω για την αδικία, ρεζιλεύω την εξουσία, απεχθάνομαι τη μισαλλοδοξία. Από την άλλη, υπερασπίζομαι τους αδύναμους, τους απόκληρους. Υπερασπίζομαι τις γυναίκες, τους καταπιεσμένους ενάντια στους καταπιεστές. Και δεν αρνούμαι, αποκρύπτω ή φτιάχνω δικαιολογίες. Ο αγώνας μου περιέχει το καθήκον απέναντι στην ειρήνη, την ομορφιά και την αγάπη. Πριν απ' όλα, σας το είπα, είμαι καλλιτέχνις, φεμινίστρια. Είμαι και μητέρα...».
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 04/10/2007

mercoledì 3 ottobre 2007

Συνταγή: μελιτζάνες με τομάτα στον φούρνο

Λοιπππόοοονννν, δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από το να πηγαίνεις στη μάνα σου... Τουλάχιστον, σ' ό,τι αφορά τη δική μου, μπορώ να πω ότι η κουζίνα της Κατερίνας είναι τρο-με-ρή (θεέ μου, τι πρωτοτυπία ενός γιου, θα μου πεις...). Το λέω και το εννοώ πως άμα καθήσεις δυο-τρεις ημέρες στο σπίτι, δεν υπάρχει περίπτωση να γλιτώσεις τα δυο-τρία κιλά... Κι άμα είσαι περίπτωση εργένη, όπως εν προκειμένω, όλα τα μεσογειακά-οιδιπόδεια σύνδρομα του "παιδιού" που δεν τρώει καλά "γιατί τρέχει με τη δουλειά" ή γιατί "όλες οι νέες γυναίκες σήμερα είναι άχρηστες πάνω από την κατσαρόλα", ισχύει αναφανδόν στην κλασική ελληνοπρεπή περιπτωσάρα της εν λόγω οικογένειας. Και σημειωτέον ότι η Κατερίνα είναι επίσης πολύλογη στο τραπέζι καθώς αναλύει κάθε τι που υπάρχει στα πιάτα την ώρα ακριβώς που πεινάς σαν λύκος και δεν έχεις όρεξη για κουβέντα γύρω από το πώς γίνεται καλύτερη η λιαστή ντομάτα τις απογευματινές ώρες στον ήλιο ή γιατί η κορωναίικη στραπατσάδα γίνεται πιο νόστιμη άμα προσθέσεις λίγο τοπικό λευκό τυρί. Την εκδικήθηκα: στάθηκα στο βασίλειο-κουζίνα της κι άρχισα να κάνω την προετοιμασία για ένα παλιό, απλό όσο και νοστιμότατο πιάτο της Μεσσηνίας, το οποίο φτιάχνουν -καθόλου τυχαία- και στο Salento. Το έκανε η νόνα μου τα καλοκαίρια. Το θυμόμουν σαν εικόνα, το δοκίμασα...
*
Τι υλικά χρειάζονται: 6 στρογγυλές μελιτζάνες, 4 τομάτες, 2 κρεμμύδια, ½ ματσάκι δυόσμο, ½ ματσάκι μαϊντανό, 4 σκελίδες σκόρδο, 1 καυτερή πιπεριά, ¼ τριμμένη φέτα, αλάτι-πιπέρι.
*
Τώρα αρχίζουν τα κάπως μπελαλίδικα: κόβουμε τις μελιτζάνες σε μεγάλες στρογγυλές φέτες και τις ρίχνουμε στο τηγάνι. Τις κατεβάζουμε όταν πάρουν "χρώμα" και τις στραγγίζουμε. Αμέσως μετά, στο ίδιο λάδι, βάζουμε τα χοντροκομμένα κρεμμύδια ώστε να τσιγαριστούν. Δεν το παρατραβάμε βεβαίως, αλλά γρήγορα προσθέτουμε τον δυόσμο και τον μαϊντανό, το ψιλοκομμένο σκόρδο, την πιπεριά, το αλατοπίπερο και, στο τέλος, την τομάτα. Αφήνουμε να πάρουν δύο βράσεις και κατεβάζουμε το τηγάνι από τη φωτιά.
Η συνέχεια είναι πια εύκολη. Αφού έχουμε ήδη κάνει προθέρμανση του φούρνου, βάζουμε μια πρώτη στρώση από τη σάλτσα στο ταψί. Συνεχίζουμε εναλλάξ με μελιτζάνες κρατώντας την περισσότερη σάλτσα για την τελευταία στρώση. Στη συνέχεια, με την τριμμένη φέτα σκεπάζουμε όλη την επιφάνεια του ταψιού. Ο φούρνος αρχίζει να μυρίζει και τα σάλια να πέφτουν. Αν μη τι άλλο, το ψήσιμο δεν διαρκεί πολύ (περίπου 20 λεπτά δηλαδή), όσο απαιτείται για να λιώσει το τυρί στη στρώση και οι μελιτζάνες να «πιουν» τα ζουμιά τους.
Λίγο δροσερό κόκκινο κρασί μπορεί να συνοδεύσει το πιάτο - ως υποκειμενική προτίμηση, τουλάχιστον την ημέρα που το έφτιαξα υπό το "βλέμμα" Κατερίνας - είναι το Merlot-Cabernet Chavignon από την αχαϊκή ετικέττα "Μικρός Βοριάς" του Αγγελου Ρούβαλη...