domenica 29 ottobre 2006

Κορώνη: σύντομο οδοιπορικό

Η βόλτα ανάμεσα στα τείχη δεν παύει να ξεκουράζει τον νου. Ο απογευματινός ήλιος υποχωρεί προς τη δύση, την πλευρά του ακρωτηρίου και τα νησιά Βενέτικο, Σχίζα, Αγία Μαριαννή, Σαπιέντζα. Οι σιγανές φωνές του πελάγους, τα στίγματα από παλιές μάχες στο χώμα, οι ελιές που μεγαλώνουν πάνω στα βενετσιάνικα ερείπια και το μεγάλο πλακόστρωτο καντούνι που οδηγεί απευθείας στο παρελθόν, συνεχίζουν να γεμίζουν το βλέμμα με Ιστορία και ατομική πραγματικότητα. Η ομορφιά σ' αυτό το άκρο πρέπει να μοιράζεται, σκέφτομαι' να γίνεται κύτταρο στο δέρμα των περαστικών, να νιώθεται σαν σκίρτημα και υπόσχεση. Ο Andrea Doria δάκρυσε αποστρέφοντας το πρόσωπό του προς τη μεριά του Ναβαρίνου. Ο Francesco Morosini ζήτησε να σιωπήσουν όλοι οι ευγενείς, οι ναύαρχοι και οι στρατηγοί του καθώς προσκυνούσε στο κεφαλόσκαλο της Αγια-Σοφιάς, οι νεαροί πολεμιστές -ενάμιση αιώνα αργότερα- δρασκέλισαν τον μπούργο διψώντας για το δικό τους αγνάντιο στο Cavo Gallo. Η χθεσινή ευλαβική διαδρομή γύρω από τους προμαχώνες, τις σκοτεινές τοξωτές στοές, τις ραγισμένες επάλξεις και τη μακρόστενη τάφρο γεμάτη φίδια και αγριοσυκιές, αποκαλύπτει τα μυθικά σημάδια ενός ξεχασμένου κουρσάρου και της καστρινής ρήγισσας. Η διήγηση ξεκινάει από την περιγραφή των γκριζογάλανων ματιών και των παιδικών κόκκινων χειλιών της, συνεχίζει με το μπάρκο της γαλιόττας που τον κράτησε μακριά από το ακρωτήρι, και τελειώνει με το φιλημένο ξεψύχισμα. Φέρνει στην επιφάνεια τους κύκλους της ύπαρξης, η οποία επανέρχεται και ξαναπαίρνει πνοή από την πίστη και την αλήθεια της. Σε μια στήλη χαραγμένη αχνά, στον εξωτερικό περίβολο από την πλευρά της θάλασσας, φαίνεται γραμμένος, σε λατινικά του 17ου αιώνα, ο όρκος του κουρσάρου για τη ρήγισσα: "Θα υπάρχω σε κάθε φλόγα που αγγίζουν τα χέρια σου". Μέσα από το μοναστήρι βγαίνουν οι τελευταίες αχτίνες πριν από το σούρουπο, οι καλόγριες ψιθυρίζουν τον Εσπερινό κι ένα καντήλι, χρυσαφί και κόκκινο μπροστά στην αγία, τρεμουλιάζει στο πέρασμά μου.

martedì 24 ottobre 2006

Γιώργος Σαραντάρης - Giorgio Sarandaris

Ποιητής ανάμεσα στην ελληνική και ιταλική κουλτούρα...
Poeta tra la cultura greca ed italiana...
Σημαντικός για την εισαγωγή του μοντερνισμού στην Ελλάδα
Significante quanto si guarda all'introduzione del modernismo in Grecia
Ιταλός στο πνεύμα, Ελληνας στην έκφραση...
Italiano nella mente, Greco nell'espresione...
Ενας ακόμη ποιητής που δεν γνώριζε τη μητρική γλώσσα του...
Un dei poeti senza madrelingua...
(ιδού τέσσερα ποιήματα μεταφρασμένα από εμένα, στα ελληνικά - ecco quattro delle sue poesie tradotte in greco da me'):
---
SENTIMENTO DI MORTE
Αίσθηση θανάτου
Επιθυμία του τέλους
Να νικιέται το κορμί
Στην άκρη του δρόμου
Σκουλήκι που δε ντρέπεται
Να εμφανίζεται
Ολόγυμνο στον ήλιο
Η σοφία του Δημιουργού
Δεν απέφυγε την πιο άσχημη πληγή
Στα νώτα της γης
Κι έτσι ο έρωτας γίνεται ηρωικός
Όνειρο και πλάνη
Λαμπερή πανσέληνος
---
ADAGIO
Ένα ποίημα σιωπηλό
Πλασμένο από δάκρυα
Απ’ τον θάνατο
Με αποτρέπει
Ένα ποίημα αλγεινό
Σαν την καρδιά
Και τον έρωτα
Εκείνου που έσφαλε
Δίχως φταίξιμο
Κι ακόμη στενάζει
Ένας απόκρημνος βράχος
Ορατός πάντα απ’ τη θάλασσα
---
UNA LINEA DI SONNO
Mια στάλα ύπνο
Και θα σβήσουμε
Ιδωμένοι μέσα απ’ τις σταγόνες
Κάποιας βροχής
Της νοτισμένης γης
Μέσα απ’ ένα σμάρι αστεριών
Που γαληνεύει την πλάση
---
MUSICA
Όλη η χαρά
Μια στροφή
Η αγάπη
Μια ορμή
Βροχή
Φωτιά
Λάμπει
Στις σκέψεις μου
Μια σειρήνα
Και μου τραντάζει
Την καρδιά

lunedì 23 ottobre 2006

Ποιητής, κατά τον Τσαρλς Μπουκόβσκι

Αφουγκραζόμενος μία γυναίκα που συνομιλούσε μαζί μου, με την ανάμνηση ενός παρελθόντος με αμαρτωλές αιχμές και περισσότερους υπαινιγμούς για το παρόν, ανακαλώντας μουσικές και πρόσωπα, καπνό και διαφυγή από τη φασαρία του μεσονυχτίου, λάτρης του διαυγούς που όταν πρέπει θολώνει, κι επανέρχεται με σιγουριά, μετρώντας αριθμούς και σημειώνοντας λέξεις στα ισπανικά, αποκωδικοποιώντας τα σημεία... Ο Charles Bukowski γράφει ποίημα, ανέκδοτο μέχρι πριν από λίγο, θυμίζοντας ότι αξίζει μόνον αυτό που λάμπει, δηλαδή αυτό που αφορά τα αληθινά βλέμματα. Ιδού πώς (σε μετάφραση Σώτης Τριανταφύλλου, εκδόσεις "Ηλέκτρα"):
---
Ωστε θέλεις να γίνεις συγγραφέας
αν δεν βγει από μέσα σου με ορμή
σε πείσμα όλων,
μην το κάνεις.
αν δεν έρθει απρόσκλητο
απ’ την καρδιά
κι απ’ το μυαλό
κι από το στόμα
κι από τα σωθικά σου,
μην το κάνεις.
αν κάθεσαι μπρος στην οθόνη
του υπολογιστή σου
και την κοιτάζεις με τις ώρες
και γέρνεις σαν καμπούρης
πάνω από τη γραφομηχανή σου,
γυρεύοντας με κόπο
τις λέξεις που δεν έρχονται,
μην το κάνεις.
αν το κάνεις για τα λεφτά
ή
για τη δόξα,
άσ’ το καλύτερα.
αν το κάνεις
γιατί νομίζεις πως θα ρίξεις
γυναίκες ή άντρες στο κρεβάτι σου,
μην το κάνεις.
αν κάθεσαι εκεί πέρα
και γράφεις
τα ίδια και τα ίδια,
μην το κάνεις.
αν ζορίζεσαι
όταν σκέφτεσαι να το κάνεις,
τότε να μην το κάνεις.
αν προσπαθείς να γράψεις
όπως κάποιος άλλος,
ξέχνα το.
άσ’ το καλύτερα.
αν μπορείς να περιμένεις
να βγει από μέσα σου
μουγκρίζοντας,
τότε περίμενε υπομονετικά.
Κι αν δεν βγει μ’ έναν βαθύ βρυχηθμό,
κάνε κάτι άλλο.
αν πρέπει πρώτα να το διαβάσεις
στη γυναίκα,
στην γκόμενα
στον γκόμενο,
στους γονείς σου
ή σε οποιονδήποτε άλλο,
δεν είσαι έτοιμος να γίνεις συγγραφέας.
μη γίνεις σαν όλους αυτούς τους γραφιάδες,
μη γίνεις σαν τόσους και τόσους
που αυτοαποκαλούνται συγγραφείς,
μη γίνεις γελοίος, πληκτικός,
φαντασμένος, μην αφήσεις
την αυταρέσκεια να σε κατασπαράξει.
οι βιβλιοθήκες του κόσμου
έχουν τρελαθεί
στο χασμουρητό
με το σινάφι σου.
μην προστεθείς κι εσύ σ’ αυτούς.
μην το κάνεις.
αν δεν πετάγεται απ’ την ψυχή σου
σαν πύραυλος,
άσ’ το καλύτερα.
κάν’ το μονάχα όταν νιώσεις
πως αν δεν το κάνεις
θα τρελαθείς,
θ’ αυτοκτονήσεις ή θα σκοτώσεις.
αλλιώς, μην το κάνεις.
αν δεν νιώσεις πως ο ήλιος
σου καίει μέσα σου
τα σπλάχνα,
μην το κάνεις.
όταν στ’ αλήθεια έρθει η ώρα,
κι αν έχεις το χάρισμα,
θα γίνει
από μόνο του
και θα συνεχίσει να γίνεται
ώσπου να σβήσει ή να σβήσει.
άλλος τρόπος δεν υπάρχει. δεν υπάρχει.
δεν υπήρξε ποτέ.

domenica 22 ottobre 2006

Μία φωτογραφία

(Ass.Press)
Η επιστροφή επιχρωματισμένη...

venerdì 20 ottobre 2006

Paul Eluard, Οδυσσέας Ελύτης, σελίδες

Οι σελίδες είναι ατελείωτες από λέξεις, αναμενόμενες σκέψεις, εκφράσεις λιγότερο ή περισσότερο αισθαντικές>>>Ολοι έχουν άποψη επί παντός και φροντίζουν να την επιβάλλουν>>>Οι σειρήνες του πολύπτυχου εγώ, προϊόν της εποχής, καλύπτουν την απαραίτητη σιωπή, την απομόνωση της δημιουργίας, του βιώματος που καθημερινά προέρχεται από τον έρωτα και τον θάνατο>>>Οι ενστάσεις είναι εσωτερικές>>>Τα πρόσωπα έρχονται και παρέρχονται, αλλ' είναι ίδια>>>Τα εξώφυλλα των βιβλίων είναι ελκυστικά έως τη στιγμή που ξεχειλίζουν οι πρώτες αράδες>>>Προσωπική η ανάγκη του βλέμματος προς τα προηγούμενα βήματα>>>Το δεύτερο τεύχος του περιοδικού "Τετράδιο", 1945>>>Στα περιεχόμενα τρέχουν οι σημαντικοί του πνεύματος, της καλλιτεχνίας>>>Η αναγωγή στο τωρινό αλάφιασμα μοιάζει εφιαλτική>>>Ποιοι γράφουν, γιατί, πού απευθύνονται, πώς εκλαμβάνονται;>>>Το ποίημα του Paul Eluard αφαιρεί τον προβληματισμό, ανοίγει δρόμο στο ημίφως...

PAUL ELUARD

Ζωγραφισμένα λόγια μεταφρασμένα από τον Οδυσσέα Ελύτη

***

Για να νοιώσης το παν

ακόμη

και το δέντρο με την πρωραία ματιά

της κληματίδας και της σαύρας τ' ολολάτρευτο δέντρο

και τη φωτιά και τ' αδιέξοδο

*

Για να σμίξης δρόσο και φτερό

σύννεφο και καρδιά νύχτα και μέρα

παράθυρο κι όποια νάναι χώρα

*

Για να καταργήσης

του μηδενικού τον μορφασμό

που θα κυλίση μεθαύριο στο χρυσάφι

*

Για να κόψης

τους μικρούς τρόπους

των θρεμμένων απ' τους ίδιους των εαυτούς γιγάντων

*

Για να δης μέσ' όλων των ματιών

τους λογισμούς όλα τα μάτια

*

Για να δης όλα τα μάτια τόσον έμορφα

όσο κι εκείνα που ατενίζουνε

θάλασσα που απορροφάει

*

Για να γελάσης ελαφρά

που άναψες που ξεπάγιασες

που πείνασες που δίψασες

*

Για νάναι και το να μιλάς

όσο και το να φιλάς

γενναιόδωρο

*

Για ν' αναδέψεις χορεύτρια και ποτάμι

κρύσταλλο και χορεύτρια θύελλας

χαραυγή κι εποχή στήθους

φρονιμάδες και πόθους παιδιάτικους

*

Για να δώσης στη γυναίκα

τη μοναχική και τη συλλογισμένη

τη μορφή των χαδιών

που ονειρεύτηκε

*

Για νάναι οι έρημοι μέσα στον ίσκιο

αντίς μέσα

στον

ίσκιο μου

*

Δώσετε

τ'

αγαθά μου

δώσετέ τα

δικαιώματά μου.

mercoledì 18 ottobre 2006

Συνταγή: penne alla Sardegna

Πένες α λα Σαρδηνία: πένες πράσινες (500 γρ.) ½ ντομάτες (ψιλοκομμένες) πεκορίνο μαϊντανός (φρέσκος ψιλοκομμένος) λάδι βούτυρο αλάτι-πιπέρι Εκτέλεση:
Eίναι εύκολο και νοστιμότατο πιάτο, που καταφέρνει να εντυπωσιάζει ακόμη και τους πιο "ειδικούς" από τους φίλους που έρχονται στο σπίτι έτοιμοι για γαστριμαργικό καβγά. Το μαγειρεύω συχνά, ειδικά όταν βαριέμαι να ασχοληθώ στην κουζίνα. Ιδού πώς γίνεται: οι ντομάτες βράζονται για περίπου 15 λεπτά σε μικρή κατσαρόλα. Ο μαϊντανός προστίθεται προς το τέλος, συν αλάτι-πιπέρι, και για επιπλέον 3 λεπτά. Ταυτόχρονα οι πένες πρέπει να βραστούν σε μεγάλη κατσαρόλα. Επειδή είναι σκληρή πάστα, τη δοκιμάζουμε έως ότου γίνουν "αλ ντέντε" ή λίγο πιο μαλακά. Στη συνέχεια ανακατεύονται μαζί με τη σάλτσα που στο μεταξύ έχει ετοιμαστεί. Το μείγμα μπαίνει σε βουτυρωμένο ταψί (ή πυρέξ, τέλος πάντων) πασπαλίζοντας με τυρί πεκορίνο (σε φέτες ή τριμμένο, και είναι προτιμότερο είτε αυθεντικό ιταλικό είτε ποιότητα Αμφιλοχίας - έτσι μου φαίνεται καλύτερο...). Το ταψί τοποθετείται στον φούρνο (στους 160 βαθμούς Κελσίου) για όσον χρόνο χρειαστεί να λιώσει το τυρί. Οι σαρδηνέζικες πένες σερβίρονται γρήγορα, ζεστές, με λευκό κρασί (για παράδειγμα το "Ασπρολίθι", από ποικιλία ροδίτη της Αχαϊας, αλλά και μια κεφαλλονίτικη Ρομπόλα ταιριάζει εξίσου καλά).

giovedì 12 ottobre 2006

Münster: η γερμανική βόλτα

Το βλέμμα διστάζει μερικές φορές. Οι στενοί δρόμοι, οι περαστικοί, η αλλόγλωσση έκφραση της χαράς και του πόνου. Τα βήματα γίνονται πιο αργά, η μουσική σιγεί, οι τοίχοι κλίνουν μαζί με τα φώτα της πόλης. Στο Münster ξεχνάς τη δοκιμασία. Ξαναμετράς τον χρόνο, τα όνειρα, τα λόγια. Η δική σου Φλωρεντία και τα βυζαντινά κάστρα συναντιούνται με τα βήματα του Χέντερλινγκ και του Σίλερ. Η μορφή της σε κυριεύει. Γράφεις για εκείνην: "οι άγγελοι αισθάνονται την ειμαρμένη τους". Κοντοστέκεσαι. Ο Αγιος Παύλος, χτισμένος τρεις φορές, μοναχικός με τους αιώνες του, σε συντροφεύει. Λίγο πιο πέρα, στον περίβολο, ο Γιώργος κι ο Θωμάς, σιωπούν. Τα τραγούδια τους ηχηρά, μερικές κιθάρες, ρυθμοί αλλοτινοί. Ο έρωτας περιγράφεται καλύτερα από τον Σολωμό. "Γιατί άκουγα τα μάτια της μέσα στα σωθικά μου / που έτρεμαν και δε μ' άφηναν να βγάλω τη μιλιά μου [...] Εχαμογέλασε γλυκά στον πόνο της ψυχής μου / κι εδάκρυσαν τα μάτια της, κι εμοιάζαν της καλής μου...".

martedì 10 ottobre 2006

Η έκθεση βιβλίου στη Φρανκφούρτη, οι Ελληνες

ΦΡΑΝΚΦΟΥΡΤΗ
Του ΒΑΣΙΛΗ ΡΟΥΒΑΛΗ
Χθες το βράδυ έκλεισαν οι πύλες της 58ης Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου της Φρανκφούρτης, αφήνοντας πίσω της έναν πλούσιο απολογισμό, αποτελούμενο από εκδοτικές συμφωνίες, επιχειρηματικές συμπράξεις και διαπραγματευόμενους τίτλους από τους επαγγελματίες του χώρου. Στο διάστημα των πέντε ημερών που διήρκεσε η έκθεση, επιβεβαιώθηκε η πρωτοκαθεδρία της γερμανικής διοργάνωσης, αλλά και το ουσιαστικό βεληνεκές της στο διεθνές εκδοτικό περιβάλλον.
Αναφορικά με την ελληνική παρουσία, φέτος συμπληρώθηκαν πέντε χρόνια από την επίσημη συμμετοχή μας ως τιμώμενη χώρα, αφήνοντας ερωτήματα για την αξιοποίηση αυτής της ευκαιρίας, τη δυναμική της εγχώριας παραγωγής, αλλά και την αξιολόγησή της με αυστηρότερα κριτήρια. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που ανακοινώθηκαν, στη Φρανκφούρτη παρευρέθησαν περίπου τριακόσιες χιλιάδες επισκέπτες. Η εντυπωσιακή προσέλευση των επαγγελματιών και του κοινού, οι ποικίλες παράλληλες εκδηλώσεις, οι επαφές και τα συμβόλαια μεταξύ εκδοτικών επιχειρήσεων απ' όλο τον κόσμο πιστοποιούν την αίσθηση ότι εδώ διαμορφώνεται η αυριανή πολιτική βιβλίου στις περισσότερες χώρες του κόσμου, εδώ καταγράφονται οι νέες τάσεις και συνάγονται ενδιαφέροντα συμπεράσματα γύρω από τη χρήση του βιβλίου ως ψυχαγωγικού και μορφωτικού μέσού. Οι 7.272 εκθέτες, προερχόμενοι από 113 χώρες, παρουσίασαν 384 χιλιάδες τίτλους (μεταξύ αυτών οι 111 χιλιάδες είναι φετινής εσοδείας), με υψηλά ποσοστά σε αγοραπωλησίες ή σύναψη σχεδίων για μελλοντικές συνεργασίες. Γι' αυτό σωστά επισήμανε ο πρόεδρος των Γερμανών εκδοτών, Γκότφριντ Χόνεφελντερ, την ανάγκη ενίσχυσης του θεσμού των πνευματικών δικαιωμάτων και γενικότερα για τη διαμόρφωση μιας οικονομικής πολιτικής, που θα φέρει εγγύτερα τους εκδότες από ανόμοιες μεταξύ τους βιβλιαγορές. Με ανάλογο πνεύμα, ο διευθυντής της έκθεσης Γιούργκεν Μπόος δεν διστάζει να δώσει πολιτικό και κοινωνικό χαρακτήρα στη διοργάνωση της Φρανκφούρτης, χαρακτηρίζοντάς την «βαρόμετρο» και λέγοντας ότι έχει καταφέρει να προσελκύσει ατομικές επιχειρήσεις, αλλά και εθνικούς φορείς, που δύσκολα, σε άλλες περιπτώσεις, συναντιούνται σε διεθνή fora. Η φετινή συμμετοχή του Ιράν με εθνικό περίπτερο, οι Κροάτες δίπλα ακριβώς από τους Σέρβους, οι πάντοτε αισιόδοξοι Λιβανέζοι, οι νεοαφιχθέντες Αφρικανοί εκδότες, τα εκδοτικά «μεγαθήρια» από Αγγλία και Αμερική, σε συνάρτηση με την παρουσία μικρών αναπτυσσόμενων χωρών, όπως η Αλβανία και η Γουατεμάλα, δίνουν ακριβώς το στίγμα αυτής της πραγματικότητας. Την ελληνική παρουσία υποστήριξαν και φέτος η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκδοτών Βιβλιοπωλών και το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου. Κατά την άποψη του Δημήτρη Νόλλα, προέδρου του ΕΚΕΒΙ, η συμμετοχή στην έκθεση είναι σημαντική, καθώς «μαθαίνουμε να διακινούμε καλύτερα το ελληνικό βιβλίο. Πρέπει να ενισχύουμε την παρουσία μας στη Φρανκφούρτη, διότι είναι εμφανές ότι, όπως ακριβώς πράττουν οι γείτονές μας, οι Τούρκοι, διαδραματίζεται παιχνίδι με πολιτικές αιχμές». Αναρωτιέται βεβαίως για την αποτελεσματικότητα του ελληνικού βιβλίου στις ξένες αγορές: «Δεν νομίζω ότι η λογοτεχνία μας υπολείπεται από αυτήν άλλων χωρών. Εχουμε καλό επίπεδο συγγραφέων, τα βιβλία τους παρουσιάζουν ενδιαφέρον, ώστε να μπορούν να ελκύσουν ομάδες αναγνωστών που δεν γνωρίζουν την ελληνική πραγματικότητα. Το ζήτημα είναι πώς την αναδεικνύουμε, πώς τη διακινούμε, μέσα σ' αυτό τον πακτωλό τίτλων από την παγκόσμια αγορά...». Ευχαριστημένη δηλώνει η Κατρίν Βελισσάρη, διευθύντρια του ΕΚΕΒΙ, συμπληρώνοντας ότι «δεν πρέπει να μπερδεύουμε τα δεδομένα. Η συμμετοχή μας είναι απαραίτητη. Το αν κερδίσουμε κάτι, είναι άλλο θέμα. Εάν δεν πάμε σε τέτοιες διοργανώσεις, είναι αδύνατο να γνωρίσουμε και να μας γνωρίσουν». Παρατηρεί εξάλλου ότι έχει διαμορφωθεί θετικότατο κλίμα για τη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης, κάτι το οποίο συνδυάζεται με τα παραπάνω: «Εχουμε πια καλή φήμη ως διοργανωτές μιας ανερχόμενης έκθεσης στην Ελλάδα. Κάνουμε ενδιαφέροντα πράγματα και η πολιτική μας αναγνωρίζεται από τους ξένους παράγοντες του βιβλίου». Ο Δημήτρης Νόλλας, από την άλλη πλευρά, πιστεύει στην αξία της προ πενταετίας ελληνικής παρουσίασης. «Δαπανήθηκαν πολλά χρήματα, πράγματι. Τα αποτελέσματα θα φανούν σε εύθετο χρόνο». Και φυσικά, δεν δίστασε να θίξει το υπ' αριθμόν ένα πρόβλημα στην εξωτερική πολιτική βιβλίου - την κρατική ενίσχυση των μεταφράσεων. «Οσο και αν οι ξένοι δείχνουν ενδιαφέρον για Ελληνες συγγραφείς, είναι δύσκολο να παρακάμψουν τη διεθνή τακτική γύρω από τις επιχορηγήσεις. Σκεφτείτε μάλιστα ότι τα ελληνικά είναι λιγότερο διαδεδομένη γλώσσα, οπότε χρειάζεται εμείς να ενισχύσουμε την παρουσία μας στο διεθνές περιβάλλον». Θίγοντας το ζήτημα του απαιτούμενου επαγγελματισμού, ο Νώντας Παπαγεωργίου («Μεταίχμιο») αναφέρει «τη σύγχρονη αντίληψη που πρέπει να έχουμε για το τι πάμε να κάνουμε σε τέτοιου μεγέθους εκθέσεις. Οι ξένοι σε παίρνουν σοβαρά, όταν διαπιστώνουν την οργάνωση και τις προοπτικές που προσφέρεις». Αναλόγως, η Εύα Καραϊτίδου μιλάει για «σταθερή επισκεψιμότητα στα ελληνικά περίπτερα, με πυκνή και γόνιμη πρόσληψη επικοινωνίας. Παρατηρώ, όμως, ότι το βιβλίο απομακρύνεται από την κουλτούρα. Αυτό δεν ξέρω κατά πόσο μπορεί να το δεχθεί ο δικός μας εκδοτικός κόσμος». Η Βέφα Αλεξιάδου, παλιά, ίσως και η παλαιότερη γνώριμος της Φρανκφούρτης, έρχεται ως εκδότρια-εκθέτης εδώ και 22 χρόνια: «Εντοπίζω το πρόβλημα της γλώσσας μας. Πρέπει να μεταφράζουμε περισσότερο στα αγγλικά, να κάνουμε σωστές επαφές με τους ξένους, να είμαστε ξεχωριστοί μέσα σ' αυτό τον τεράστιο χώρο». Σ' αυτό το θέμα ο Ανταίος Χρυσοστομίδης (εκ των εκδόσεων «Καστανιώτης»), φέρνει ως παράδειγμα «τη φοβερή προεργασία των Καταλανών για την επόμενη χρονιά, που θα είναι η τιμώμενη χώρα, τον τρόπο που εργάζεται ο εθνικός φορέας τους, τα χρήματα που ξοδεύουν για μεταφράσεις. Με όποιον ατζέντη και αν μίλησα, είχε κάποιον Καταλανό συγγραφέα να μου προτείνει». Πέρα από αυτά, όμως, η Φρανκφούρτη ανέδειξε φέτος τη στροφή προς την αφήγηση προσωπικών δεδομένων, την αυτοαναφορά με λογοτεχνικό «ένδυμα», τη συγγραφική διάθεση να αγγίξει το κοινό με τη μέθοδο της κλειδαρότρυπας, του «μεγάλου αδελφού», της τηλεοπτικής αποκάλυψης του ιδιωτικού υπέρ του δημόσιου, ήτοι του κουτσομπολιού. Ωστόσο, στους πλειστηριασμούς που έγιναν φέτος διακινήθηκαν τίτλοι ενδιαφέροντες, καλού επιπέδου, ελκυστικοί για τους απαιτητικούς αναγνώστες. Είναι φανερό επίσης ότι κάθε χρόνο η έκθεση αναδεικνύει την ανάγκη για τη βελτίωση του προϊόντος τόσο στο περιεχόμενο όσο και στο περιτύλιγμα: η περιδιάβαση στα εντυπωσιακά αγγλοαμερικανικά και γερμανικά περίπτερα επιβεβαιώνει τη βιομηχανοποίηση, δηλαδή την τυποποίηση παραγωγής, αλλά και τα κριτήρια ποιότητας που θα απαιτηθούν στη συνέχεια.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 09/10/2006

lunedì 9 ottobre 2006

Ντέρεκ Ουόλκοτ, στην Αθήνα

Η ποίησή του προδίδει την καταγωγή του, από την Καραϊβική. Ο Ντέρεκ Ουόλκοτ αποτυπώνει στο έργο του τη διαφορετική, συχνά παράδοξη για τα δυτικά πρότυπα, ματιά του στη ζωή και στον άνθρωπο, στον εσωτερικό και τον εξωτερικό κόσμο. Βραβευμένος με το Νομπέλ Λογοτεχνίας (1992), δεν έτυχε μεταφραστικής προσέγγισης στα ελληνικά μέχρι πρότινος.
Η επίσκεψή του στην Αθήνα θα προσφέρει μια πρώτη καλή ευκαιρία στο αναγνωστικό κοινό να γνωρίσει τον ίδιο και το έργο του. Η διάλεξη που θα δώσει στην αίθουσα «Σκαλκώτας» την Τρίτη 17 Οκτωβρίου (8.00 μ.μ.), στο πλαίσιο των εκδηλώσεων Megaron Plus, σε συνδυασμό με την παρουσίαση της δίγλωσσης έκδοσης «Ποιήματα» από την ομότεχνή του Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ (αγγλικά και ελληνικά, μτφρ.: Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ και Στέφανος Παπαδόπουλος, εκδόσεις «Καστανιώτη») ενισχύουν τη δυνατότητα διερεύνησης ενός ποιητικού μικρόκοσμου, δομημένου από τον άγνωστο εξωτισμό της μακρινής πατρίδας του. Οι στίχοι του Ντέρεκ Ουόλκοτ είναι ευκρινείς. Διακρίνονται από διάθεση στοχασμού, ο λυρικός τόνος τους αυξομειώνεται, η εικονοποιία του διαθέτει ορίζοντα, ενώ αναλόγως το ποιητικό εγώ, ως πομπός, εξακτινώνεται για να αγγίξει τον οποιονδήποτε ευαίσθητο δέκτη του. Οπως γράφει «η αγάπη είναι μια πέτρα / που έκατσε στον βυθό / κάτω από γκρίζο νερό. Τώρα τίποτα δεν ζητώ / από την ποίηση, μόνο ένα αίσθημα αληθινό / κανέναν οίκτο, καμιά φήμη, καμιά γιατρειά. Σιωπηλή / γυναίκα μου / μπορούμε να καθίσουμε κοιτάζοντας το γκρίζο νερό / και σε μια ζωή πλημμυρισμένη / μετριότητα και σκουπίδια / βράχοι να σταθούμε στη ζωή». Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η ποίησή του έχει επανειλημμένως επισημανθεί από την κριτική για την ευφυή πρόσληψη μεταξύ του τραγικού στοιχείου της Ιστορίας με την ατομική αισιοδοξία. Γεννημένος στη Σάντα Λουτσία των Δυτικών Ινδιών, και ήδη στα 76 χρόνια του, ο Ουόλκοτ έχει ζήσει την κορύφωση και την πτώση της ελπίδας στη διάρκεια του 20ού αιώνα. Εύστοχα ο Στ. Παπαδόπουλος παρατηρεί την παγκόσμια οπτική του ποιητή αλλά και το «ποιητικό εύρος που του επιτρέπει να συνδυάζει και συγχρόνως να εναρμονίζει την αγάπη του για την Καραϊβική με φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους γεγονότα, όπως το Ολοκαύτωμα ή η γοητεία που ασκεί πάνω του η "ασημένια εποχή" της ρωσικής ποίησης ή η Ελλάδα του Ομήρου...». Εκτός από ποίηση, ο πολυβραβευμένος Ουόλκοτ γράφει θεατρικά έργα που έχουν ανεβεί σε διάφορα θέατρα ανά τον κόσμο, ενώ ανάμεσα στις άλλες δραστηριότητές του συγκαταλέγεται η ίδρυση του Trinidad Theatre Workshop. Παράλληλα, έχει διδάξει δημιουργική γραφή σε πανεπιστήμια βεληνεκούς, όπως είναι το Χάρβαρντ, το Πρίνσεντον, το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκςη και το Πανεπιστήμιο της Βοστόνης. Οπως δε έχει προγραμματιστεί, την Τετάρτη 18 Οκτωβρίου θ' αναγορευτεί σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στην Αθήνα θα παραμείνει προσκεκλημένος του Μεγάρου Μουσικής, των εκδόσεων «Καστανιώτη» και των Διεθνών Σχέσεων Πολιτισμού. Οπως έχει ήδη ανακοινωθεί, ο ποιητής θα υπογράψει βιβλία για τους αναγνώστες του, ενώ η παρουσίαση στο Megaron Plus, με δωρεάν είσοδο για το κοινό, θα γίνει στα αγγλικά με ταυτόχρονη μετάφραση στα ελληνικά.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΟΥΒΑΛΗΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 07/10/200